เลือกพุทธศาสนสุภาษิตบทตั้ง ระบบจะเลือกบทเชื่อมและเรียบเรียงเป็นตัวอย่างเรียงความแก้กระทู้ธรรมตามแบบสนามหลวง
เป็นตัวอย่างสำหรับฝึกหัด ไม่ใช่เฉลย — ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยภาษาของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सिकाउँछ कि मानिसले दिन योग्य वस्तु दिनुपर्छ। यस वचनका दुई तहका अर्थ छन्। पहिलो तह प्रेरणा हो: मानिस दिने व्यक्ति बन्नुपर्छ, कञ्जुस बन्नु हुँदैन, किनकि दान असल मानिस हुनुको प्रारम्भिक सद्गुण हो। दोस्रो तह सावधानी हो: दिइने वस्तु दिन योग्य हुनुपर्छ, अर्थात् इमानदारीपूर्वक प्राप्त गरिएको र लिने व्यक्तिका लागि लाभदायी हुनुपर्छ, दोष वा पतन ल्याउने वस्तु होइन।
ขยายความบทตั้งदिन योग्य वस्तुहरू हुन्: इमानदारीपूर्वक प्राप्त गरिएका वस्तु, दुःख कम गर्न सहयोग गर्ने वस्तु, जस्तै भोजन, औषधि, लुगाफाटा, बासस्थान, साथै ज्ञान, सही सल्लाह र धम्म। दिन अयोग्य वस्तुहरू हुन्: चोरी वा ठगीबाट प्राप्त गरिएका वस्तु, प्रमाद र पतनको कारण बन्ने वस्तु, जस्तै मदिरा, लागूपदार्थ, अरूलाई हानि गर्न प्रयोग हुने हतियार, वा लिने व्यक्तिलाई अल्छी र आत्मनिर्भर नहुने बनाउने दान। दिन अयोग्य वस्तु दिँदा, दिने व्यक्तिको चेतना असल भए पनि, लिने व्यक्ति र समाजलाई हानि पुग्न सक्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑ज्ञानीलाई थाहा हुन्छ कि दान, सहयोग र कसैलाई पीडा नदिनुद्वारा अरूलाई सुख दिनु आफैँले पनि बदलामा सुख पाउने कारण बन्छ। यो अङ्गुत्तरनिकाय-पञ्चकनिपातमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "पण्डित" शब्दको अर्थ प्रज्ञा भएको, के लाभदायी छ र के लाभदायी छैन भनी जान्ने व्यक्ति हो। "सुख दिने" भन्नाले वस्तु दिएर, सहयोग गरेर र अरूलाई दुःख नदिएर अरूलाई सुखी बनाउने व्यक्ति बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि अरूलाई सुख दिने प्रज्ञावान् व्यक्तिले बदलामा सुख पाउँछ, जुन जस्तो कारण गरिन्छ त्यस्तै फल पाइन्छ भन्ने सिद्धान्तअनुसार हो।
อธิบายบทเชื่อม ๑"सुख दिने पण्डित" भनिनुको कारण के हो भने साँचो सुख दिन प्रज्ञा चाहिन्छ। दिने व्यक्तिले आफूले दिएको सुख असल सुख हो, पतनतर्फ लैजाने सुख होइन भनी जान्नुपर्छ। जस्तै साथीलाई भौंतारिन र कुसङ्गतमा रमाउन निम्त्याउनु, साथीलाई रमाइलो लागे पनि, सही तरिकाले सुख दिनु होइन। प्रज्ञासहित सुख दिनु भनेको अरूलाई मानसिक शान्ति, सुरक्षा र उन्नति दिनु हो। यसरी दिँदा दिने व्यक्तिले दिँदाकै बखत मनको सन्तोषरूपी सुख पाउँछ, र पछि अरूबाट माया, आदर र सहयोगरूपी सुख पाउँछ।
ตัวอย่างในชีวิตवास्तविक जीवनमा, साथीलाई भोज खुवाउन चाहनेले मादक पदार्थभन्दा असल र पोषिलो भोजन छान्नुपर्छ। रोजगारी गुमाएका आफन्तलाई सहयोग गर्न चाहनेले उसले आफ्नो जीविकाका लागि प्रयास नै नगर्ने गरी दिनदिनै खर्च गर्ने पैसा दिनुभन्दा काम खोज्न सहयोग गर्नुपर्छ वा व्यवसाय गर्ने पुँजी दिनुपर्छ। छोराछोरीलाई माया गर्ने आमाबुबाले उनीहरूलाई असल शिक्षा र संस्कार दिनुपर्छ, जुन छोराछोरीले मागेका सबै कुरा दिएर लाड गर्नुभन्दा बढी मूल्यवान् हुन्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: दान सद्गुण पनि हो र कला पनि हो। यसमा त्याग गर्ने मन र के दिन योग्य छ, के दिन योग्य छैन भनी जान्ने प्रज्ञा दुवै हुनुपर्छ। सही तरिकाले दिने व्यक्तिले पुण्य पनि पाउँछ र साँच्चै अरूलाई सहयोग पनि गर्छ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।