เลือกพุทธศาสนสุภาษิตบทตั้ง ระบบจะเลือกบทเชื่อมและเรียบเรียงเป็นตัวอย่างเรียงความแก้กระทู้ธรรมตามแบบสนามหลวง
เป็นตัวอย่างสำหรับฝึกหัด ไม่ใช่เฉลย — ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยภาษาของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "पाप" को अर्थ हो खराब कर्म, र "जसले गर्दैन" को अर्थ हो त्यो व्यक्ति जसले त्यो खराब कर्म गर्दैन, न आफैं गरेर, न अरूलाई गराएर, न जानाजान अरूलाई खराब गर्न सहायता गरेर। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि कुनै व्यक्ति केवल खराब गर्नेको नजिक भएकोले वा उसमाथि खराब गरेको आरोप लागेकोले पापी हुँदैन; हामीले हेर्नुपर्छ कि उसले वास्तवमा के नियत राख्यो र वास्तवमा के गर्यो।
ขยายความบทตั้งधम्मपदमा भगवान् बुद्धले पाप नगर्नेलाई घाउरहित हत्केलासँग तुलना गर्नुभयो, जसमा विष पस्दैन। यो उपमाले बुझ्न सहायता गर्छ कि जब कुनै व्यक्तिको नियत खराब छैन र उसले त्यो खराब कर्म गरेको छैन, तब खराब गर्नेको नजिक हुनु वा उससँग सम्बन्ध हुनुले मात्र उसमा पाप उत्पन्न हुँदैन। विषको कुरा धम्म सिकाउने उपमा हो; यसलाई साँचो विष छोएर हेर्ने कारण बनाउनु हुँदैन।
ขยายความบทตั้งतैपनि, खराब नगर्ने व्यक्तिले पनि अरूका कारण कष्ट पाउन सक्छ, जस्तो गलत बुझिनु वा झुटो आरोप लाग्नु। तर आरोप लाग्दैमा ऊ खराब गर्ने बन्दैन। यदि उसले गरेको छैन भने, उसले सजग रहेर सत्य बताउनुपर्छ र सम्बन्धित निकायसँग सहायता माग्नुपर्छ, आफैं खराब गरेर जवाफ नदिई।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑साँचो सुख अनिवार्य रूपमा वस्तुहरूको स्वामित्वबाट पाइँदैन, पाप नगर्नुबाट उत्पन्न हुन्छ। शरीर, वाणी र मनले खराबीबाट टाढा रहने व्यक्तिको मन ढुक्क हुन्छ र उसलाई कुनै कुराको डर हुँदैन। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पाप नगर्नुले सुख ल्याउँछ। "पाप नगर्नु" को अर्थ शरीर, वचन र मनद्वारा हुने सबै खराबीबाट टाढा रहनु हो। यहाँ "सुख" को अर्थ शरीर र मनको आराम, हलुकापन, र डराउनुपर्ने वा चिन्ता गर्नुपर्ने केही नहुनु हो। यो बुद्धवचनले देखाउँछ कि सुख विभिन्न वस्तुको स्वामित्वबाट मात्र आउनुपर्छ भन्ने छैन, बरु नराम्रो काम नगर्नुबाट पनि उत्पन्न हुन सक्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๑पाप नगर्नुबाट उत्पन्न हुने सुख गहिरो र स्थिर सुख हो। खराबी नगर्ने व्यक्ति मस्त निदाउँछ, गल्ती खुल्ने डर हुँदैन, अरूप्रति सधैं शङ्का गरिरहनु पर्दैन, र गल्ती लुकाउन झूट बोल्नु पर्दैन, त्यसैले मन हलुका हुन्छ। यसको विपरीत, पाप गर्नेले चाहेको कुरा पाए पनि उसको मन डर, लाज र पश्चात्तापले जलिरहन्छ। धम्मपदमा यो बुद्धवचन यी वचनहरूसँगै आउँछ: बुढेसकालसम्म शील सुखदायी हुन्छ, स्थिर श्रद्धा सुखदायी हुन्छ, प्रज्ञाको प्राप्ति सुखदायी हुन्छ। यसले देखाउँछ कि पाप नगर्नु सबै सुखको आधार हो।
ตัวอย่างในชีวิตउदाहरणका लागि, परीक्षामा सहपाठीले चोरी गरेको देख्ने तर आफैं न चोरी गर्ने न उत्तर दिने विद्यार्थीले त्यो खराब कर्ममा भाग लिएको छैन। भ्रष्ट मानिससँग काम गर्ने तर आफैं ठगीमा सामेल नहुने, त्यसलाई लुकाउन सहायता नगर्ने र त्यसबाट कुनै फाइदा नलिने व्यक्ति एउटै ठाउँमा काम गर्दैमा भ्रष्टाचारको साथी बन्दैन। यस्ता उदाहरणले सिकाउँछन् कि खराब गर्नेको नजिक हुनु र खराब कर्ममा भाग लिनु फरक कुरा हुन्।
สรุปनिष्कर्षमा: हामीले आफ्ना विचार, वचन र कर्मको ध्यान राख्नुपर्छ, र साथीको उक्साहट वा फाइदाको लोभमा खराब गर्नु हुँदैन। वरिपरिका मानिसले गलत गरे पनि हामी सही रोज्न सक्छौं। इमानदार रहनु र खराबीमा भाग नलिनुले हामीलाई यो शान्ति दिन्छ कि हामीले आफैं कुनै भूल उत्पन्न गरेका छैनौं। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।