อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।

อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "संयम गर्नु" को अर्थ हो आफूलाई नियन्त्रण गर्नु, कर्म र वचनमा सावधान रहनु ताकि अरूको उल्लङ्घन नहोस् वा उनीहरूलाई हानि नपुगोस्, र मनको रक्षा गर्नु ताकि क्रोध र द्वेषले खराब कर्मतर्फ नलैजाऊन्। "वैर" को अर्थ हो शत्रुता, कलह र बदलाको भावनासहित द्वेष राख्नु। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि आफ्नो आचरणमा संयम राखेर, अरूका लागि कठिनाइ उत्पन्न नगरेर र बदलाद्वारा कलहलाई अगाडि नबढाएर वैरका कारणलाई रोक्नू।

ขยายความบทตั้งयो सूक्ति दिनेको बढ्दो पुण्य, पाप छाड्ने बुद्धिमान्, र लोभ, द्वेष तथा मोहको क्षयबाट पाइने शान्तिका वचनसँग आउँछ। यसरी यो गाथाले भलाइ गर्नु, संयम र क्लेश छाड्नका लागि प्रज्ञाको विकासको मूल्य देखाउँछ। वैर उत्पन्न नगर्ने सम्बन्धमा, सोच्नु, बोल्नु र गर्नुअघि सावधान रहनु आवश्यक छ, किनकि चोट पुर्‍याउने वचन वा कर्मले पीडा दिन सक्छन् र प्रतिशोधलाई जन्म दिन सक्छन्, जबसम्म द्वन्द्व फैलिँदैन।

ขยายความบทตั้งसंयमको अर्थ यो होइन कि हामी अरूका सबै विचार वा कर्मलाई नियन्त्रण गर्न सक्छौं। यसको अर्थ हो आफ्नो आचरणको जिम्मेवारी लिनु, हानिका कारण उत्पन्न गर्ने पक्ष नबन्नु, र अप्रसन्नताको सामना गर्दा क्रोधलाई बदलातर्फ लैजान नदिनु। यदि हामीबाट भूल भएको छ भने त्यसलाई स्वीकार गर्नु, माफी माग्नु र क्षतिपूर्ति गर्नुपर्छ। यदि गलतफहमी छ भने तर्कले बुझाउनुपर्छ। यस्तो व्यवहारले समस्या समाधान गर्न सहायता गर्छ र कलह जारी रहनुलाई घटाउँछ।

ประโยคสะพาน + ที่มา ๑कुनै एक ठाउँमा मात्र होइन, हरेक ठाउँ र हरेक अवसरमा आफ्नो शरीर, वाणी र मनलाई सावधानीपूर्वक संयमित राख्ने व्यक्ति सज्जन र श्रद्धा गर्न योग्य हुन्छ। यो संयुत्तनिकाय-सगाथावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:

อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "संयम" को अर्थ हो सावधान रहनु र आफ्नो आचरणलाई नियन्त्रण गर्नु ताकि त्यो बहकियोस् वा कठिनाइ उत्पन्न गरोस्। "सर्वत्र" को यहाँ अर्थ हो सबै इन्द्रिय-द्वारमा संयम, जसमा अनुभव, कर्म, वचन र विचार समावेश छन्। त्यसैले यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पूर्ण रूपमा सावधान रहनू र असावधानी वा क्लेशलाई आफू र अरूलाई हानि पुर्‍याउन नदिनू।

อธิบายบทเชื่อม ๑धम्मपदको भिक्खुवग्गमा भगवान् बुद्धले आँखा, कान, नाक, जिब्रो, शरीर, वचन र मनको संयम तथा सबै द्वारमा संयमको मूल्य बताउनुभयो, र भन्नुभयो कि सबै द्वारमा संयमित भिक्षु सबै दुःखबाट मुक्त हुन्छ। यो अंशले दुःखको अन्तका लागि धम्म-अभ्यासमा संयमको महत्त्व देखाउँछ। यसको अर्थ सभ्य व्यवहार मात्र होइन, बरु त्यो प्रशिक्षण पनि हो जसले अकुशल अवस्थालाई मनमाथि हावी हुन दिँदैन।

อธิบายบทเชื่อม ๑शरीरको संयमको अर्थ हो हानि पुर्‍याउने, चोरी र काम-मिथ्याचारबाट बच्नु। वचनको संयमको अर्थ हो झुट, चुक्ली, कठोर वचन र व्यर्थको गफबाट बच्नु। मनको संयमको अर्थ हो ध्यान दिनु कि लोभ, क्रोध र मोह हावी भएर हानिकारक विचार, वचन वा कर्मतर्फ नलैजाऊन्। यसबाहेक, इन्द्रिय-संयमको अभ्यास गर्नुपर्छ, अर्थात् आँखा, कान, नाक, जिब्रो, शरीर र मनले अनुभव गर्दा सावधान रहनु, ताकि विभिन्न विषय हेर्दा, सुन्दा वा अनुभव गर्दा स्मृति बनिरहोस् र राग वा द्वेषले अकुशल अवस्था र हानितर्फ नलैजाओस्।

ตัวอย่างในชีวิตदैनिक जीवनमा, आफ्ना वचनमा ध्यान दिने र अरूलाई होच्याएर वा खिल्ली उडाएर लज्जित नपार्ने व्यक्तिले द्वन्द्वका कारण घटाउन सहायता गर्छ। अरूको अगाडि अचानक नछिर्ने, आक्रामक व्यवहार नगर्ने र भावुक भएर प्रतिक्रिया नदिने चालकले झगडाको सम्भावना घटाउँछ। सहपाठीलाई नजिस्क्याउने, बिना अनुमति अरूका सामान नलिने र समस्या हुँदा कुराकानीबाट सुल्झाउने विद्यार्थीले कक्षामा राम्रो वातावरण बनाउन सहायता गर्छ। साना कुरामा यस्तो सावधानीले समस्यालाई गम्भीर कलहमा बदलिनबाट रोक्छ।

สรุปनिष्कर्षमा: शान्तिसाथ बाँच्न चाहनेले निरन्तर शरीर, वचन र मनमा संयम राख्नुपर्छ, अरूलाई हानि पुर्‍याउनु हुँदैन न उनीहरूको अनुचित फाइदा उठाउनु हुन्छ, र साथै धैर्य र मैत्रीको विकास गर्नुपर्छ। जब उसमाथि अन्याय हुन्छ, तब बदलाका विचारलाई रोकेर उचित तरिकाले समस्या सुल्झाउनुपर्छ। क्षमा आत्म-रक्षा र हानि रोक्न सहायता माग्नुसँगसँगै चल्न सक्छ। जसले वैरका कारण उत्पन्न गर्दैन र द्वेषले जवाफ दिँदैन। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:

ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।