อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।

อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "उपेक्षा" को अर्थ यहाँ खेर जान दिनु वा छाड्नु हो, र "आफ्नो हित" को अर्थ हो जीवनको साँचो हित, अर्थात् ज्ञान, भलाइ र दुःखबाट मुक्तिमा आफ्नो विकास। यो सूक्तिले प्राथमिकता तय गर्न सिकाउँछ, ताकि हामी अरू कामका लागि आफ्नो मुख्य कर्तव्य छाडेर आफैंलाई हानि नपुर्‍याऔं।

ขยายความบทตั้งधम्मपदमा यो सूक्ति अत्तदत्थ थेरसँग सम्बन्धित छ। जब भगवान् बुद्धले परिनिर्वाणको घोषणा गर्नुभयो, धेरै भिक्षुहरू उहाँको वरिपरि जम्मा भए, तर थेरले पहिले मार्गफल प्राप्त गर्न आफ्नो अभ्यास तीव्र पार्ने निश्चय गरे। भगवान्ले उनको प्रशंसा गर्नुभयो र भन्नुभयो कि धम्मअनुसार अभ्यास गर्नु नै शास्ताको साँचो पूजा हो। यो कथाले देखाउँछ कि सूक्तिमा "आफ्नो हित" भौतिक लाभ वा स्वार्थ होइन, बरु आफ्नो महत्त्वपूर्ण कर्तव्य पूरा गर्नु हो।

ขยายความบทตั้งतैपनि यो सूक्तिले अरूलाई सहायता गर्ने कुराको उपेक्षा गर्न सिकाउँदैन। बुद्धशासनले आत्महित र परहित दुवै सिकाउँछ, तर जसले अझै आफ्नो विकास गरेको छैन, उसले अरूलाई सीमित रूपमा मात्र सहायता गर्न सक्छ, जस्तो पौडी खेल्न नजान्नेले डुब्दै गरेकालाई बचाउन सक्दैन। त्यसैले आफ्नो विकास अरूलाई प्रभावकारी र दिगो रूपमा सहायता गर्ने जग हो।

ประโยคสะพาน + ที่มา ๑अरूलाई सिकाउन चाहनेले पहिले आफैँले आफूले सिकाएको कुरा गरेर देखाउनुपर्छ, किनभने सिकाउनेले आफैँ गरेर देखाउँदा मात्र शिक्षा प्रभावकारी हुन्छ, र आफूलाई वशमा राख्नु अरूलाई गर्न भन्नुभन्दा धेरै गाह्रो छ। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:

อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सिकाउँछ कि अरूलाई सिकाउन चाहनेले पहिले आफूले सिकाउने कुरा आफैं गर्नुपर्छ, किनकि शिक्षकले साँच्चै त्यसलाई जिउँदा मात्र शिक्षा प्रभावकारी हुन्छ; र यसले सम्झाउँछ कि अरूलाई भन्नुभन्दा आफूलाई साध्नु कठिन छ।

อธิบายบทเชื่อม ๑धम्मपदमा यो सूक्ति पधानिकतिस्स थेरसँग सम्बन्धित छ। उनी युवा भिक्षुहरूलाई परिश्रम गर्न प्रेरित गर्थे, तर आफैं अभ्यासको समयमा सुतिरहन्थे। यसले गर्दा ती भिक्षुहरूले पर्याप्त आराम पाएनन् र अभ्यासमा प्रगति पनि भएन। त्यसपछि भगवान्ले सिकाउनुभयो कि शिक्षकले पहिले आफूले सिकाउने कुरा गर्न सक्ने हुनुपर्छ। यो कथाले देखाउँछ कि आफू नगरी सिकाउनु निष्फल मात्र होइन, अरूलाई कठिनाइमा पनि पार्न सक्छ।

อธิบายบทเชื่อม ๑आफूलाई साध्नु किन कठिन छ भने हामी अरूका भूल सजिलै देख्छौं तर आफ्ना भूल कठिनाइले देख्छौं, र मनका बानीले परिवर्तनको विरोध गर्छन्। कसैलाई नराम्रो बानी छाड्न भन्नु शब्दको काम मात्र हो, तर आफैंले त्यो बानी छाड्न धैर्य, स्मृति र निरन्तर प्रयास चाहिन्छ। जसले आफूलाई साधेको छ, उसले परिवर्तनको कठिनाइ बुझ्छ र सहानुभूतिसाथ राम्रो परिणाम दिने मार्गदर्शन गर्न सक्छ।

ประโยคสะพาน + ที่มา ๒जब कुनै मानिसले अरूलाई मार्गदर्शन र उपदेश दिन्छ तर आफैँ त्यस्तो आचरण गर्न सक्दैन, उसको निन्दा हुन्छ र ऊ बदनाम हुन्छ। तर पहिले आफूलाई भलाइमा स्थापित गरेमा उसको शिक्षा प्रभावकारी हुन्छ र ऊ मलिन हुँदैन। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:

อธิบายบทเชื่อม ๒व्याख्या यस प्रकार छ: "उचित गुण" को अर्थ हो आफ्नो पद र सिकाइने कुराअनुरूपको आचरण र सद्गुण, र "मलिन हुँदैन" को अर्थ हो निन्दा नहुनु, प्रतिष्ठा नगुमाउनु र मनमा व्याकुल नहुनु। यो सूक्तिले सही क्रम सिकाउँछ: पहिले आफूलाई सुधार, त्यसपछि अरूलाई सिकाऊ।

อธิบายบทเชื่อม ๒धम्मपदमा यो सूक्ति उपनन्दसँग सम्बन्धित छ, जसले अल्पेच्छता र सन्तोषबारे राम्रो उपदेश दिन सक्थे, तर आफैं आवश्यक वस्तुका लोभी थिए। सत्य बाहिर आएपछि उनको निन्दा भयो। त्यसपछि भगवान्ले सिकाउनुभयो कि पण्डितले पहिले आफूलाई उचित गुणमा स्थापित गर्नुपर्छ। यो कथाले देखाउँछ कि बोल्ने वा सिकाउने क्षमता, आचरणले समर्थन नगरेमा, सिकाउनेलाई नै मलिन बनाउँछ।

อธิบายบทเชื่อม ๒यो सूक्ति "जस्तो अरूलाई सिकाउँछ, त्यस्तै आफू गरोस्" भन्ने सूक्तिको नजिक छ, तर यसले सिकाउनेमाथि पर्ने प्रभावमा जोड दिन्छ: उसको मलिनता वा निर्मल अन्तरात्मा। जसले पहिले आफूलाई भलाइमा स्थापित गर्छ, उसले अरूलाई सिकाउँदा आत्मविश्वासका साथ बोल्न सक्छ, श्रोताले उसको आचरणमाथि प्रश्न उठाउलान् भन्ने डरबिना, र उसको शिक्षा प्रभावकारी र विश्वसनीय हुन्छ।

ตัวอย่างในชีวิตदैनिक जीवनमा, जुन विद्यार्थीले सबै साथीको काममा सहायता गर्ने वचन दिन्छ, यहाँसम्म कि आफ्नो पाठ दोहोर्‍याउने समय नै बाँकी रहँदैन र परीक्षामा अनुत्तीर्ण हुन्छ, उसले आफ्नो हितको उपेक्षा गर्छ। जो समाजका लागि काम गर्दा आफ्नो स्वास्थ्य वा परिवारको हेरचाहको उपेक्षा गर्छ, उसले सायद लामो समयसम्म भलाइ गर्न सक्दैन। तर जो लगनसाथ पढ्छ, आफ्ना कर्तव्य राम्ररी निभाउँछ र उचित समय निकालेर अरूलाई सहायता गर्छ, उसले आफ्नो र अरूको दुवैको हित पाउँछ।

สรุปनिष्कर्षमा: सार्थक जीवन चाहनेले आफ्नो साँचो कर्तव्य र हित के हो भनी जान्नुपर्छ, त्यसलाई पूरा गर्न प्रयास गर्नुपर्छ र आफ्ना सिद्धान्त नछाडी अरूलाई सहायता गर्नुपर्छ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:

ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।