เลือกพุทธศาสนสุภาษิตบทตั้ง ระบบจะเลือกบทเชื่อมและเรียบเรียงเป็นตัวอย่างเรียงความแก้กระทู้ธรรมตามแบบสนามหลวง
เป็นตัวอย่างสำหรับฝึกหัด ไม่ใช่เฉลย — ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยภาษาของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "पुण्य" भन्नाले दान दिने, शील पालन गर्ने, भावना गर्ने र अन्य असल काम गर्नाले मनमा उत्पन्न हुने भलाइ बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पुण्य चोरले लैजान नसक्ने धन हो। यो पैसा, घर, गाडी र गहनाजस्ता बाहिरी धनभन्दा फरक छ, जुन जुनसुकै बेला चोरी हुन, आगोले जल्न, बाढीले बगाउन वा हराउन सक्छ।
ขยายความบทตั้งयस सूक्तिको स्रोत सूत्रमा यस्तो प्रश्न छ: बुढेसकालसम्म के असल हुन्छ, के दृढ भएपछि असल हुन्छ, मानिसको रत्न के हो, र चोरले के लैजान सक्दैन? उत्तर हो: शील बुढेसकालसम्म असल हुन्छ, श्रद्धा दृढ भएपछि असल हुन्छ, प्रज्ञा मानिसको रत्न हो, र पुण्य चोरले लैजान सक्दैन। चोरले पुण्य लैजान नसक्नुको कारण के हो भने पुण्य तिजोरी वा बैंकमा हुँदैन, बरु गर्नेको मनमा हुन्छ; कसैले पनि भित्र हात हालेर चोर्न सक्दैन, कुनै प्राकृतिक प्रकोपले नष्ट गर्न सक्दैन, र त्यो पुण्यले गर्नेलाई भव र जन्म पार गरेर पनि जहाँसुकै पछ्याउँछ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑यो लोक छाडेपछि धनसम्पत्ति, नातागोता र मानप्रतिष्ठा साथमा जान सक्दैनन्। परलोकमा प्राणीहरूको आश्रय र रक्षक पुण्य मात्र हो। यो संयुत्तनिकाय-सगाथावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "शरण" भन्नाले रक्षा गर्ने, न्यानोपन दिने र खतराबाट बचाउने कुरा बुझिन्छ। "परलोक" भन्नाले यो लोकमा जीवन सकिएपछि प्राणीहरू जन्मिने भव र भूमि बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पुण्य परलोकमा सबै प्राणीहरूको शरण हो; अर्थात् यो लोक छोडेपछि कुनै पनि धनसम्पत्ति, आफन्त वा पद-प्रतिष्ठा साथमा जान सक्दैन, आफूले गरेको पुण्य र पाप मात्र साथमा जान्छ, र पुण्य मात्र रक्षा गर्न सक्ने एकमात्र कुरा हो।
อธิบายบทเชื่อม ๑यो लोकमा मानिसका धेरै शरण हुन्छन्, जस्तै आमाबुबा सन्तानका शरण हुन्, आफन्त र साथीहरू कठिन समयका शरण हुन्, र धनसम्पत्ति जीविकाको शरण हो। तर यी शरणहरूको सीमा हुन्छ; यो लोक छोड्नुपर्ने घडी आउँदा यी शरणहरू साथमा जान सक्दैनन्। बुद्धशासनले सिकाउँछ कि सबै प्राणीहरू कर्मका स्वामी हुन्, कर्मका दायाद हुन्; असल होस् वा खराब, जुन कर्म गर्छन्, त्यस कर्मको फल उनीहरूले नै भोग्छन्। त्यसैले यो लोक छोडेपछि साथमा जाने कुरा आफूले गरेको कर्म मात्र हो। राम्ररी गरिएको पुण्यले त्यो पुण्य गर्नेलाई परलोकमा स्वागत गर्छ, जसरी आफन्तहरूले लामो समयदेखि टाढा गएको प्रिय आफन्त सकुशल घर फर्कँदा खुसीसाथ स्वागत गर्छन्। त्यसैले पुण्य परलोकमा साँचो शरण हो।
ตัวอย่างในชีวิตवास्तविक जीवनमा, हामी देख्छौं कि धेरै धन भएका कतिपय व्यक्तिले ठगीमा परेर, व्यवसाय टाट पल्टिएर वा विपत्तिमा परेर एक दिन सबै कुरा गुमाउन सक्छन्। तर उनीहरूले पहिले गरेका असल कामहरू, जस्तै अरूलाई मद्दत गर्नु, इमानदारी र उदारता, मानिसहरूको सम्झनामा रहिरहन्छन् र प्रायः कठिन समयमा उनीहरूलाई सहयोग गर्न कसैले हात बढाउँछन्। साथीलाई सच्चा मनले मद्दत गरेको विद्यार्थीको त्यो भलाइ सधैं उसकै रहन्छ; कसैले खोस्न सक्दैन।
สรุปनिष्कर्षमा: स्थिर र सुरक्षित धन चाहनेले बाहिरी धन मात्र जम्मा गर्नु हुँदैन, बरु सधैं पुण्य सञ्चय गर्नुपर्छ, किनकि पुण्य कहिल्यै नहराउने साँचो धन हो। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।