เลือกพุทธศาสนสุภาษิตบทตั้ง ระบบจะเลือกบทเชื่อมและเรียบเรียงเป็นตัวอย่างเรียงความแก้กระทู้ธรรมตามแบบสนามหลวง
เป็นตัวอย่างสำหรับฝึกหัด ไม่ใช่เฉลย — ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยภาษาของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
| พ.ศ. | ชั้น | กระทู้ตั้ง | |
|---|---|---|---|
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | สุขํ ยาว ชรา สีลํ शीलले वृद्धावस्थासम्म सुख दिन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | ททมาโน ปิโย โหติ दाता प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นเอก มัธยม | ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ धन सकिए पनि प्रज्ञावान् बाँच्न सक्छ; तर प्रज्ञा नभएमा धनी भए पनि बाँच्न सक्दैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นเอก อุดม | ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ मन्दबुद्धि मानिसले यश पाएपछि आफ्नो अहित गर्छ र आफू र अरूलाई पीडा दिने बाटो हिँड्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | ปุญฺญํ โจเรหิ ทูหรํ पुण्य चोरले लैजान सक्दैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นเอก ประถม | สติมา สุขเมธติ स्मृतिमान् व्यक्तिले सुख पाउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ปาปานํ อกรณํ สุขํ पाप नगर्नुले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | อสนฺเต นูปเสเวยฺย สนฺเต เสเวยฺย ปณฺฑิโต อสนฺโต นิรยํ เนนฺติ สนฺโต ปาเปนฺติ สุคตึ पण्डितले असत्पुरुषको संगत नगरी सत्पुरुषको संगत गर्नुपर्छ; किनकि असत्पुरुषले नरकमा लैजान्छन् र सत्पुरुषले सुगतिमा पुर्याउँछन्। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถน พหุนาปิ น หาปเย อตฺตทตฺถมภิญฺญาย สทตฺถปสุโต สิยา अरूको हित जति ठूलो भए पनि त्यसका लागि आफ्नो हित त्याग्नु हुँदैन। आफ्नो हित जानेर त्यसमा तत्पर रहनुपर्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | นักธรรมชั้นโท | สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน วิหึสติ อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ सबै प्राणी सुख चाहन्छन्। आफ्नो सुख खोज्दै दण्डले अरूलाई पीडा दिने मरेपछि सुख पाउँदैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ปาปานํ อกรณํ สุขํ पाप नगर्नुले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สีลํ โลเก อนุตฺตรํ शील संसारमा सर्वोत्तम हो। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี อุดม | ททมาโน ปิโย โหติ दाता प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ मन्दबुद्धि मानिसले यश पाएपछि आफ्नो अहित गर्छ र आफू र अरूलाई पीडा दिने बाटो हिँड्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๔ | นักธรรมชั้นโท | อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ สุทนฺโต วต ทเมถ อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม अरूलाई जस्तो सिकाइन्छ, आफैँले त्यस्तै गर्नुपर्छ। आफूलाई राम्ररी वशमा राख्नेले नै अरूलाई वशमा राख्न सक्छ; भनिन्छ, आफूलाई वशमा राख्नु गाह्रो छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | สติมโต สทา ภทฺทํ स्मृतिमान् व्यक्ति सधैँ उन्नति गर्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ पुण्य परलोकमा प्राणीहरूको आश्रय हो। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | ขนฺติโก เมตฺตวา ลาภี ยสสฺสี สุขสีลวา ปิโย เทวมนุสฺสานํ มนาโป โหติ ขนฺติโก क्षमावान् मैत्रीयुक्त, लाभी, यशस्वी र सधैँ सुखी मानिन्छ; क्षमावान् देवता र मानिसहरूलाई प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเย อถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต पण्डितले पहिले आफूलाई उचित गुणमा स्थापित गर्नुपर्छ, त्यसपछि अरूलाई सिकाउनुपर्छ; तब ऊ मलिन हुँदैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๑ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ททมาโน ปิโย โหติ दाता प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सिकाउँछ कि अरूलाई सिकाउन चाहनेले पहिले आफूले सिकाउने कुरा आफैं गर्नुपर्छ, किनकि शिक्षकले साँच्चै त्यसलाई जिउँदा मात्र शिक्षा प्रभावकारी हुन्छ; र यसले सम्झाउँछ कि अरूलाई भन्नुभन्दा आफूलाई साध्नु कठिन छ।
ขยายความบทตั้งधम्मपदमा यो सूक्ति पधानिकतिस्स थेरसँग सम्बन्धित छ। उनी युवा भिक्षुहरूलाई परिश्रम गर्न प्रेरित गर्थे, तर आफैं अभ्यासको समयमा सुतिरहन्थे। यसले गर्दा ती भिक्षुहरूले पर्याप्त आराम पाएनन् र अभ्यासमा प्रगति पनि भएन। त्यसपछि भगवान्ले सिकाउनुभयो कि शिक्षकले पहिले आफूले सिकाउने कुरा गर्न सक्ने हुनुपर्छ। यो कथाले देखाउँछ कि आफू नगरी सिकाउनु निष्फल मात्र होइन, अरूलाई कठिनाइमा पनि पार्न सक्छ।
ขยายความบทตั้งआफूलाई साध्नु किन कठिन छ भने हामी अरूका भूल सजिलै देख्छौं तर आफ्ना भूल कठिनाइले देख्छौं, र मनका बानीले परिवर्तनको विरोध गर्छन्। कसैलाई नराम्रो बानी छाड्न भन्नु शब्दको काम मात्र हो, तर आफैंले त्यो बानी छाड्न धैर्य, स्मृति र निरन्तर प्रयास चाहिन्छ। जसले आफूलाई साधेको छ, उसले परिवर्तनको कठिनाइ बुझ्छ र सहानुभूतिसाथ राम्रो परिणाम दिने मार्गदर्शन गर्न सक्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑प्राथमिकता छुट्याउन जान्ने व्यक्ति अरूका काममा यति अल्झिँदैन कि आफैँलाई हानि होस् र आफ्नो हित, अर्थात् ज्ञान, भलाइ र दुःखबाट मुक्तितर्फको आत्मविकास, त्यागिदेओस्। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "उपेक्षा" को अर्थ यहाँ खेर जान दिनु वा छाड्नु हो, र "आफ्नो हित" को अर्थ हो जीवनको साँचो हित, अर्थात् ज्ञान, भलाइ र दुःखबाट मुक्तिमा आफ्नो विकास। यो सूक्तिले प्राथमिकता तय गर्न सिकाउँछ, ताकि हामी अरू कामका लागि आफ्नो मुख्य कर्तव्य छाडेर आफैंलाई हानि नपुर्याऔं।
อธิบายบทเชื่อม ๑धम्मपदमा यो सूक्ति अत्तदत्थ थेरसँग सम्बन्धित छ। जब भगवान् बुद्धले परिनिर्वाणको घोषणा गर्नुभयो, धेरै भिक्षुहरू उहाँको वरिपरि जम्मा भए, तर थेरले पहिले मार्गफल प्राप्त गर्न आफ्नो अभ्यास तीव्र पार्ने निश्चय गरे। भगवान्ले उनको प्रशंसा गर्नुभयो र भन्नुभयो कि धम्मअनुसार अभ्यास गर्नु नै शास्ताको साँचो पूजा हो। यो कथाले देखाउँछ कि सूक्तिमा "आफ्नो हित" भौतिक लाभ वा स्वार्थ होइन, बरु आफ्नो महत्त्वपूर्ण कर्तव्य पूरा गर्नु हो।
อธิบายบทเชื่อม ๑तैपनि यो सूक्तिले अरूलाई सहायता गर्ने कुराको उपेक्षा गर्न सिकाउँदैन। बुद्धशासनले आत्महित र परहित दुवै सिकाउँछ, तर जसले अझै आफ्नो विकास गरेको छैन, उसले अरूलाई सीमित रूपमा मात्र सहायता गर्न सक्छ, जस्तो पौडी खेल्न नजान्नेले डुब्दै गरेकालाई बचाउन सक्दैन। त्यसैले आफ्नो विकास अरूलाई प्रभावकारी र दिगो रूपमा सहायता गर्ने जग हो।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๒जब कुनै मानिसले अरूलाई मार्गदर्शन र उपदेश दिन्छ तर आफैँ त्यस्तो आचरण गर्न सक्दैन, उसको निन्दा हुन्छ र ऊ बदनाम हुन्छ। तर पहिले आफूलाई भलाइमा स्थापित गरेमा उसको शिक्षा प्रभावकारी हुन्छ र ऊ मलिन हुँदैन। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๒व्याख्या यस प्रकार छ: "उचित गुण" को अर्थ हो आफ्नो पद र सिकाइने कुराअनुरूपको आचरण र सद्गुण, र "मलिन हुँदैन" को अर्थ हो निन्दा नहुनु, प्रतिष्ठा नगुमाउनु र मनमा व्याकुल नहुनु। यो सूक्तिले सही क्रम सिकाउँछ: पहिले आफूलाई सुधार, त्यसपछि अरूलाई सिकाऊ।
อธิบายบทเชื่อม ๒धम्मपदमा यो सूक्ति उपनन्दसँग सम्बन्धित छ, जसले अल्पेच्छता र सन्तोषबारे राम्रो उपदेश दिन सक्थे, तर आफैं आवश्यक वस्तुका लोभी थिए। सत्य बाहिर आएपछि उनको निन्दा भयो। त्यसपछि भगवान्ले सिकाउनुभयो कि पण्डितले पहिले आफूलाई उचित गुणमा स्थापित गर्नुपर्छ। यो कथाले देखाउँछ कि बोल्ने वा सिकाउने क्षमता, आचरणले समर्थन नगरेमा, सिकाउनेलाई नै मलिन बनाउँछ।
อธิบายบทเชื่อม ๒यो सूक्ति "जस्तो अरूलाई सिकाउँछ, त्यस्तै आफू गरोस्" भन्ने सूक्तिको नजिक छ, तर यसले सिकाउनेमाथि पर्ने प्रभावमा जोड दिन्छ: उसको मलिनता वा निर्मल अन्तरात्मा। जसले पहिले आफूलाई भलाइमा स्थापित गर्छ, उसले अरूलाई सिकाउँदा आत्मविश्वासका साथ बोल्न सक्छ, श्रोताले उसको आचरणमाथि प्रश्न उठाउलान् भन्ने डरबिना, र उसको शिक्षा प्रभावकारी र विश्वसनीय हुन्छ।
ตัวอย่างในชีวิตदैनिक जीवनमा, जुन आमाबुबा चाहन्छन् कि छोराछोरीले पढून् तर आफैं दिनभर फोनमा व्यस्त रहन्छन्, उनीहरूलाई छोराछोरीलाई सिकाउन गाह्रो हुन्छ। विद्यार्थीलाई समयको पालना सिकाउने शिक्षक पहिले आफैं समयमा कक्षामा आउनुपर्छ। कर्मचारीसँग इमानदारी चाहने अधिकारी पहिले आफैं आदर्शका रूपमा इमानदार हुनुपर्छ। त्यसैले गरेर देखाउनु शब्दभन्दा प्रभावकारी शिक्षा हो।
สรุปनिष्कर्षमा: अरूलाई भलाइतर्फ प्रेरित गर्न चाहनेले पहिले गम्भीरतापूर्वक आफूलाई साध्नुपर्छ, र सकेपछि बुझाइ र मैत्रीसाथ अरूको मार्गदर्शन गर्नुपर्छ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।