เลือกพุทธศาสนสุภาษิตบทตั้ง ระบบจะเลือกบทเชื่อมและเรียบเรียงเป็นตัวอย่างเรียงความแก้กระทู้ธรรมตามแบบสนามหลวง
เป็นตัวอย่างสำหรับฝึกหัด ไม่ใช่เฉลย — ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยภาษาของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
| พ.ศ. | ชั้น | กระทู้ตั้ง | |
|---|---|---|---|
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | สุขํ ยาว ชรา สีลํ Virtue brings happiness until old age |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย The accumulation of merit brings happiness |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | ททมาโน ปิโย โหติ The giver is beloved |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นเอก มัธยม | ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ Even when wealth is gone, the wise can still live; but without wisdom, even the wealthy cannot live |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นเอก อุดม | ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ A man of poor wisdom, having gained honour, acts to his own detriment and behaves so as to harm both himself and others |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | ปุญฺญํ โจเรหิ ทูหรํ Merit cannot be carried off by thieves |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย The accumulation of merit brings happiness |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นเอก ประถม | สติมา สุขเมธติ The mindful person obtains happiness |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ปาปานํ อกรณํ สุขํ Not doing evil brings happiness |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย The accumulation of merit brings happiness |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | อสนฺเต นูปเสเวยฺย สนฺเต เสเวยฺย ปณฺฑิโต อสนฺโต นิรยํ เนนฺติ สนฺโต ปาเปนฺติ สุคตึ The wise should not associate with the bad but with the good, for the bad lead to hell and the good bring one to a happy destination |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถน พหุนาปิ น หาปเย อตฺตทตฺถมภิญฺญาย สทตฺถปสุโต สิยา One should not neglect one's own good for the sake of another's, however great. Knowing one's own good, one should be intent upon it |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | นักธรรมชั้นโท | สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน วิหึสติ อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ All beings desire happiness. Whoever, seeking his own happiness, harms them with violence, finds no happiness hereafter |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ปาปานํ อกรณํ สุขํ Not doing evil brings happiness |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สีลํ โลเก อนุตฺตรํ Virtue is supreme in the world |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี อุดม | ททมาโน ปิโย โหติ The giver is beloved |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ A man of poor wisdom, having gained honour, acts to his own detriment and behaves so as to harm both himself and others |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๔ | นักธรรมชั้นโท | อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ สุทนฺโต วต ทเมถ อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม As one instructs others, so should one act oneself. One who is well-tamed may tame others; indeed, it is said, the self is hard to tame |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | สติมโต สทา ภทฺทํ The mindful person always prospers |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ Merit is the support of beings in the next world |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | ขนฺติโก เมตฺตวา ลาภี ยสสฺสี สุขสีลวา ปิโย เทวมนุสฺสานํ มนาโป โหติ ขนฺติโก One who has patience and kindness, is lucky, honoured, and happy; a patient person is dear and pleasing to both divine and human beings |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเย อถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต A wise person should first establish himself in what is proper, and only then instruct others; thus he will not be tarnished |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๑ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ททมาโน ปิโย โหติ The giver is beloved |
แต่งกระทู้ |
อารัมภบทI shall now explain and expand upon the meaning of the Dhamma theme written above, as a guide for study and practice.
อธิบายบทตั้งTo explain: The words "one who is mindful" mean one who recollects and is always self-aware, not absent-minded in thinking, speaking or acting. As for "prosperity", it means what is good, safety and progress. This saying teaches that one who is mindful meets with prosperity at all times; that is, whatever situation he is in, mindfulness always helps to lead him towards what is good.
ขยายความบทตั้งMindfulness is a quality of great help, because it is the foundation of all goodness. Giving requires mindfulness in order to be done correctly and appropriately; keeping the precepts requires mindfulness so as not to transgress through carelessness; work requires mindfulness so as not to make mistakes; and study also requires mindfulness in order to remember and understand. One who has mindfulness is therefore like a person walking in the dark with a lamp in hand: he sees the way clearly, does not stumble and fall, and does not lose his way. Prosperity can therefore come to him at all times.
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑Mindfulness is recollection and freedom from absent-mindedness. It keeps the mind always awake, helping a person live heedfully and remember their duties and what ought to be done. This accords with the Buddha's saying found in Saṃyutta Nikāya, Sagāthāvagga:
อธิบายบทเชื่อม ๑To explain: This saying, "sati lokasmi jāgaro", meaning "Mindfulness is the quality of wakefulness in the world," signifies that mindfulness reminds a person to live heedfully, without absent-mindedness and without neglecting to do good. The word "mindfulness" (sati) means recollection, not being absent-minded, and keeping the mind on the task at hand; it helps one to remember one's duties, what one should do and what one should refrain from. One who has mindfulness is therefore like one who is awake, because he does not let his life run on in heedlessness.
อธิบายบทเชื่อม ๑Sleep here does not mean natural sleep, but is a comparison for heedlessness, carelessness and infatuation with various things until one forgets one's duties and neglects what is right. A person whose mind is asleep in this way is easily overwhelmed by the defilements, like a house whose guard has fallen asleep, giving thieves the opportunity to come in and steal. Mindfulness is therefore like a guard watching the gate of the mind, warning one not to let oneself be carried away by moods. When greed, anger or delusion arises, mindfulness helps one to remember to guard the mind and opens the way for wisdom to consider and hold back words or actions that might cause harm.
อธิบายบทเชื่อม ๑A teaching in line with this explanation appears in the Jāgara Sutta, which says that when the five faculties are awake, the five hindrances are said to be asleep, and when the five hindrances are asleep, the five faculties are said to be awake. The five faculties, namely faith, energy, mindfulness, concentration and wisdom, are important qualities that support the development of the mind. The five hindrances, namely sensual desire (kāmacchanda), delight in sensual pleasures; ill will (byāpāda), thoughts of harming others; sloth and torpor (thīnamiddha), dejection and drowsiness; restlessness and remorse (uddhaccakukkucca), agitation and worry; and doubt (vicikicchā), wavering uncertainty, are qualities that obstruct the mind from progressing in goodness. The wakefulness of the faculties and the sleep of the hindrances are therefore an image showing a life lived with wholesome qualities, without letting unwholesome qualities take over.
อธิบายบทเชื่อม ๑The commentary on the Jāgara Sutta explains that one who is endowed with the five faculties is called awake even while sleeping, because he is heedful and endowed with what is wholesome, while one who is endowed with the five hindrances is called asleep even in other postures, because he is heedless and endowed with what is unwholesome. Therefore, the statement "even while sleeping, one is called awake" means being heedful in the Dhamma; it does not mean that while asleep one is still aware of events or dangers around one all the time.
ตัวอย่างในชีวิตIn real life, a mindful merchant does not spend extravagantly, knows how to save and is not taken in by invitations to invest that promise too much, so his business is stable. A craftsman who works with machines mindfully does his work neatly and safely. A mindful student, when taking an examination, reads the questions carefully and does not answer wrongly out of carelessness. A person who lacks mindfulness, however, no matter how capable, may make a slip and suffer loss.
สรุปTo conclude: Those who wish for prosperity in life should therefore train their mindfulness to be strong and always be self-aware in everything they do, because mindfulness is a protection and the gateway to all prosperity. This accords with the Dhamma saying set forth as the theme at the beginning:
ปิดท้ายThus has the meaning been explained, as set forth above.