เลือกพุทธศาสนสุภาษิตบทตั้ง ระบบจะเลือกบทเชื่อมและเรียบเรียงเป็นตัวอย่างเรียงความแก้กระทู้ธรรมตามแบบสนามหลวง
เป็นตัวอย่างสำหรับฝึกหัด ไม่ใช่เฉลย — ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยภาษาของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "बुद्धिमान्" त्यो हो जोसँग प्रज्ञा छ र जसले के हितकारी र के हानिकारक भनी विचार गर्न जान्दछ। "शीलको रक्षा गर्नुपर्छ" को अर्थ हो आफूले पालन गर्ने शिक्षापदअनुसार शरीर र वचनलाई संयमित राख्नुपर्छ। यो सूक्तिले बुद्धिमान्लाई असल आचरणको महत्त्व देख्न र कारण नजानी अरूको पछि मात्र लाग्नुको सट्टा त्यसको लाभ बुझेर सोचविचारपूर्वक शील-पालन गर्न सिकाउँछ।
ขยายความบทตั้งसुखपत्थना सुत्तमा भगवान् बुद्धले भन्नुभयो कि तीन प्रकारका सुख चाहने बुद्धिमान्ले शीलको रक्षा गर्नुपर्छ। ती हुन् प्रशंसा, धनको प्राप्ति, र मृत्युपछि स्वर्गमा जन्म। यो शिक्षाले देखाउँछ कि शीलले वर्तमान र भविष्य दुवैको हितलाई सहारा दिन्छ। त्यसैले बुद्धिमान्ले आफ्नो आचरणका परिणामबारे दूरदर्शितापूर्वक विचार गर्नुपर्छ र क्षणिक सुख वा तत्कालको फाइदाका लागि सही कुरा छाड्नु हुँदैन।
ขยายความบทตั้งप्रशंसाको सम्बन्धमा, इमानदारी र अरूलाई हानि नपुर्याउनु त्यो आचरण हो जसको बुद्धिमान्हरूले प्रशंसा गर्छन्, र यिनले सँगै बस्दा विश्वास बनाउन सहायता गर्छन्। धनको सम्बन्धमा, भ्रष्टाचार नगर्नु र प्रमाद नगर्नु इमानदार जीविका र आफ्नो सम्पत्तिको रक्षालाई सहारा दिने जग हो; सुरक्षित जीवनका लागि परिश्रम, योग्यता र उचित खर्च पनि चाहिन्छ। स्वर्गमा जन्म त्यो भावी लाभ हो जसको उल्लेख सुत्तले गर्छ। त्यसैले बुद्धिमान्ले शीलको मूल्यलाई अभ्यास गर्नुपर्ने भलाइका रूपमा पनि र बनाउनुपर्ने सुखको कारणका रूपमा पनि देख्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑शीलको रक्षा गर्नेले आफ्नो शुद्धताबाट उत्पन्न सुख पाउँछ। त्यो सुख उमेरसँगै क्षीण हुँदैन, बरु वृद्धावस्थासम्म उसको साथमा रहन्छ। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: यसले सिकाउँछ कि शील-पालन जीवनको हरेक चरणमा, युवावस्थादेखि बुढेसकालसम्म, सुखको कारण हो। शीलबाट पाइने एउटा सुख हो मैले न खराब गरेको छु न अरूलाई हानि पुर्याएको छु भन्ने थाहा पाउँदाको मानसिक शान्ति। धम्मपदको नागवग्गमा यो सूक्ति यस शिक्षासँग आउँछ कि दृढ श्रद्धा, प्रज्ञाको प्राप्ति र पाप नगर्नु, यी सबैले सुख ल्याउँछन्।
อธิบายบทเชื่อม ๑शीलले धेरै प्रकारले सुख दिन्छ। जसले हानि पुर्याउँदैन, चोरी गर्दैन, काम-मिथ्याचार गर्दैन, झुट बोल्दैन र प्रमादको कारण बन्ने नशा गर्दैन, उसले यी कर्मबाट कठिनाइ उत्पन्न गर्दैन। आफ्नो आचरण सम्झँदा उससँग ढुक्क रहने कारण हुन्छ र उसले नगरेको भूल लुकाउनुपर्दैन। यसबाहेक, इमानदारी र अरूको अनुचित फाइदा नउठाउनुले सँगै बस्दा विश्वास बनाउन सहायता गर्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๑तैपनि, शील-पालनको अर्थ यो होइन कि जीवनमा कुनै दुःख वा समस्या नै हुँदैन। शीलवान् व्यक्ति पनि बिरामी हुन सक्छ, हानि बेहोर्न सक्छ वा निराशाको सामना गर्न सक्छ। तर शीलले उसलाई आफ्नै खराब कर्मले कठिनाइ बढाउनबाट बचाउँछ र इमानदारीपूर्वक बाँच्ने सिद्धान्त दिन्छ। उमेरसँगै शरीर बदलिए पनि असल आचरणबाट पाइने मानसिक शान्ति मूल्यवान् रहिरहन्छ।
ตัวอย่างในชีวิตदैनिक जीवनमा, ग्राहकप्रति इमानदार रहने, तराजुमा हेरफेर नगर्ने र मालको गुणस्तरबारे धोका नदिने व्यापारीले आफ्नो व्यापारमा विश्वास बनाउन सहायता गर्छन्। प्रमादको कारण बन्ने नशाबाट बच्नेले खर्च पनि घटाउँछ र नशाबाट हुने हानि पनि। चोरी नगर्ने, झुट नबोल्ने र सहपाठीलाई हैरान नपार्ने विद्यार्थीले भरपर्दो आचरणको अभ्यास गर्छन् र कक्षाको शान्तिमा योगदान दिन्छन्। यी उदाहरणले शीलका ती लाभ देखाउँछन् जसको अभ्यास हरेकले आफ्नो उमेर र कर्तव्यअनुसार गर्न सक्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: प्रज्ञासाथ बाँच्न चाहनेले शीलको मूल्य बुझ्न सिक्नुपर्छ र आफ्नो आचरणलाई स्थिर राख्नुपर्छ। गलत गर्ने प्रलोभन हुँदा पनि उसले आफू र अरूमाथि पर्ने परिणामबारे विचार गरेर इमानदारीपूर्वक कर्म रोज्नुपर्छ। यस्तो बुझाइसहित शील-पालन गर्नु प्रज्ञाले जीवनको मार्गदर्शन गर्नु हो, र यसले वर्तमान तथा भविष्य दुवैमा सुखलाई सहारा दिन्छ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।