เลือกพุทธศาสนสุภาษิตบทตั้ง ระบบจะเลือกบทเชื่อมและเรียบเรียงเป็นตัวอย่างเรียงความแก้กระทู้ธรรมตามแบบสนามหลวง
เป็นตัวอย่างสำหรับฝึกหัด ไม่ใช่เฉลย — ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยภาษาของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
| พ.ศ. | ชั้น | กระทู้ตั้ง | |
|---|---|---|---|
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | สุขํ ยาว ชรา สีลํ शीलले वृद्धावस्थासम्म सुख दिन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | ททมาโน ปิโย โหติ दाता प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นเอก มัธยม | ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ धन सकिए पनि प्रज्ञावान् बाँच्न सक्छ; तर प्रज्ञा नभएमा धनी भए पनि बाँच्न सक्दैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นเอก อุดม | ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ मन्दबुद्धि मानिसले यश पाएपछि आफ्नो अहित गर्छ र आफू र अरूलाई पीडा दिने बाटो हिँड्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | ปุญฺญํ โจเรหิ ทูหรํ पुण्य चोरले लैजान सक्दैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นเอก ประถม | สติมา สุขเมธติ स्मृतिमान् व्यक्तिले सुख पाउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ปาปานํ อกรณํ สุขํ पाप नगर्नुले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | อสนฺเต นูปเสเวยฺย สนฺเต เสเวยฺย ปณฺฑิโต อสนฺโต นิรยํ เนนฺติ สนฺโต ปาเปนฺติ สุคตึ पण्डितले असत्पुरुषको संगत नगरी सत्पुरुषको संगत गर्नुपर्छ; किनकि असत्पुरुषले नरकमा लैजान्छन् र सत्पुरुषले सुगतिमा पुर्याउँछन्। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถน พหุนาปิ น หาปเย อตฺตทตฺถมภิญฺญาย สทตฺถปสุโต สิยา अरूको हित जति ठूलो भए पनि त्यसका लागि आफ्नो हित त्याग्नु हुँदैन। आफ्नो हित जानेर त्यसमा तत्पर रहनुपर्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | นักธรรมชั้นโท | สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน วิหึสติ อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ सबै प्राणी सुख चाहन्छन्। आफ्नो सुख खोज्दै दण्डले अरूलाई पीडा दिने मरेपछि सुख पाउँदैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ปาปานํ อกรณํ สุขํ पाप नगर्नुले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สีลํ โลเก อนุตฺตรํ शील संसारमा सर्वोत्तम हो। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี อุดม | ททมาโน ปิโย โหติ दाता प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ मन्दबुद्धि मानिसले यश पाएपछि आफ्नो अहित गर्छ र आफू र अरूलाई पीडा दिने बाटो हिँड्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๔ | นักธรรมชั้นโท | อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ สุทนฺโต วต ทเมถ อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม अरूलाई जस्तो सिकाइन्छ, आफैँले त्यस्तै गर्नुपर्छ। आफूलाई राम्ररी वशमा राख्नेले नै अरूलाई वशमा राख्न सक्छ; भनिन्छ, आफूलाई वशमा राख्नु गाह्रो छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | สติมโต สทา ภทฺทํ स्मृतिमान् व्यक्ति सधैँ उन्नति गर्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ पुण्य परलोकमा प्राणीहरूको आश्रय हो। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | ขนฺติโก เมตฺตวา ลาภี ยสสฺสี สุขสีลวา ปิโย เทวมนุสฺสานํ มนาโป โหติ ขนฺติโก क्षमावान् मैत्रीयुक्त, लाभी, यशस्वी र सधैँ सुखी मानिन्छ; क्षमावान् देवता र मानिसहरूलाई प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเย อถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต पण्डितले पहिले आफूलाई उचित गुणमा स्थापित गर्नुपर्छ, त्यसपछि अरूलाई सिकाउनुपर्छ; तब ऊ मलिन हुँदैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๑ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ททมาโน ปิโย โหติ दाता प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले शीलको श्रेष्ठताको प्रशंसा गर्छ। "अनुत्तर" को अर्थ हो सर्वोच्च, जसभन्दा माथि केही छैन। यस सन्दर्भमा यसले असल आचरणलाई महत्त्वपूर्ण र आदरणीय बताउँछ, किनकि शीलले शरीर र वचनको संयममा, अरूलाई हानि नपुर्याउनमा सहायता गर्छ र शान्तिपूर्ण सहजीवनको आवश्यक जग हो।
ขยายความบทตั้งशील समाजका लागि मूल्यवान् छ किनकि यसले कठिनाइ उत्पन्न गर्ने कर्मलाई रोक्छ। जब मानिसहरू हत्या र एकअर्कालाई चोट पुर्याउनबाट, चोरी, काम-मिथ्याचार, झुट र प्रमादको कारण बन्ने नशाबाट बच्छन्, तब द्वन्द्व र हानिका कारण घट्छन् र सँगै बस्दा विश्वास बढ्छ। त्यसैले शील-पालन निजी विषय मात्र होइन, सबैको शान्तिप्रतिको जिम्मेवारी पनि हो।
ขยายความบทตั้งसहजीवनको लाभबाहेक, शील मनको प्रशिक्षण र प्रज्ञाको विकासलाई सहारा दिने जग पनि हो। शील-पालन गर्नेसँग आफ्ना भूलले व्याकुल नहुने कारण हुन्छ। पछुतोबाट यो मुक्तिले मनलाई समाधिको अभ्यासका लागि तयार हुन सहायता गर्छ, र जब मन स्थिर हुन्छ, त्यसले वस्तुलाई यथार्थ रूपमा सावधानी र सही तरिकाले हेर्न सहायता गर्छ। यसका लागि अध्ययन, अभ्यास र सही चिन्तन पनि चाहिन्छ। यसरी शील, समाधि र प्रज्ञा जीवनको विकासमा एकअर्कालाई सहारा दिने गुण हुन्।
ขยายความบทตั้งसीलवीमंसन जातक र त्यसको अट्ठकथामा एउटा विषालु सर्पलाई शीलवान् भनी प्रशंसा गरिएको छ, किनकि त्यसले कसैलाई डस्दैन वा हानि पुर्याउँदैन। यो कथाले अहानिको गुणद्वारा शीलको मूल्य देखाउँछ: जुन प्राणीसँग मानिस डराउँछन्, त्यसले पनि अरूलाई हानि नपुर्याए प्रशंसा पाउँछ। त्यसैले मानिसले आफ्नो आचरणको संयमको महत्त्व बुझ्नुपर्छ र आफ्नो शक्ति वा योग्यताको प्रयोग कसैका लागि कठिनाइ उत्पन्न गर्न गर्नु हुँदैन।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑शील भनेको सदाचार र शरीर तथा वाणीको संयम हो। यसले जीवनको हरेक अवस्थामा सहयोग गर्छ र वृद्धावस्थासम्म निरन्तर हित सिद्ध गरिरहन्छ। यो संयुत्तनिकाय-सगाथावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "शील" भन्नाले असल आचरण, अर्थात् हानिकारक कर्म र वचनबाट विरत भई शरीर र वचनलाई राम्ररी संयमित राख्नु बुझिन्छ। "बुढेसकालसम्म" भन्नाले वृद्ध अवस्थामा नपुगेसम्म भन्ने बुझिन्छ। सूक्ति "सीलं याव जरा साधु" को अर्थ हो "शीलले बुढेसकालसम्म हित सिद्ध गर्छ।" यसले देखाउँछ कि शील जीवनका सबै उमेरमा मूल्यवान् र उपकारी छ; बालक होस्, वयस्क होस् वा वृद्ध, शील पालन गर्नु सधैं असल हुन्छ र हित ल्याउँछ।
อธิบายบทเชื่อม ๑संयुत्तनिकायको सगाथावग्गमा रहेको जरासुत्तमा एक देवताले भगवान् बुद्धसँग बुढेसकालसम्म हित सिद्ध गर्ने कुरा के हो भनी सोधे, र उहाँले त्यो शील हो भनी उत्तर दिनुभयो। अट्ठकथाले यसलाई बाहिरी गहनासँग तुलना गरेर व्याख्या गर्छ, र देखाउँछ कि शील सबै उमेरका व्यक्तिलाई सुहाउने सौन्दर्य हो, चाहे बाल्यकाल होस्, मध्य उमेर होस् वा बुढेसकाल। शरीरको सौन्दर्य र बल समयसँगै बदलिए पनि असल आचरणको मूल्य व्यक्तिको उमेर बढ्दैमा घट्दैन। त्यसैले शील पालन गर्ने व्यक्तिले आफ्नो भलाइलाई वृद्ध अवस्थासम्म कायम राख्न सक्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๑शीलको उपयोगिता अरूबाट माया वा प्रशंसा पाउनुमा मात्र सीमित छैन, बरु अरूलाई हानि पुर्याउने, भ्रष्टाचार गर्ने र झुट बोल्ने कामबाट दुःख उत्पन्न नगर्नुमा पनि छ। शील पालन गर्ने व्यक्तिसँग आफ्नो आचरण सम्झँदा मन हलुका हुने कारण हुन्छ। साथै, इमानदारी र एकअर्काको फाइदा नउठाउने बानीले सँगै बस्दा विश्वास निर्माण गर्न सघाउँछ। त्यसैले निरन्तर शील पालन गर्नु असल आचरणलाई दृढ बनाउने अभ्यास हो, र यसले आफू र समाज दुवैको हित गर्छ।
ตัวอย่างในชีวิตदैनिक जीवनमा, जुन समुदायका मानिस इमानदार छन् र एकअर्काको चोरी गर्दैनन् वा हानि पुर्याउँदैनन्, त्यसमा सुरक्षा र सुखद जीवनको राम्रो जग हुन्छ। भ्रष्टाचार नगर्ने र धोका नदिने कामकाजी मानिसले सँगै काम गर्दा विश्वास बनाउन सहायता गर्छन्। बिना अनुमति सहपाठीका सामान नलिने, झुट नबोल्ने र अरूलाई हैरान नपार्ने विद्यार्थीले कक्षालाई यस्तो ठाउँ बनाउन सहायता गर्छन् जहाँ सबै आरामसाथ सँगै बस्न सकून्। यी उदाहरणले देखाउँछन् कि शीलको मूल्य हरेक उमेरका मानिसको जीवनमा देखिन्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: राम्रोसँग बाँच्न चाहनेले मन र प्रज्ञाको विकाससँगै आफ्नो शीललाई दृढ राख्नुपर्छ, र उचित वचन तथा राम्रो आदर्शद्वारा अरूलाई पनि अहानिको लाभ देख्न प्रेरित गर्नुपर्छ। जब हरेक व्यक्तिले आफ्नो आचरणको जिम्मेवारी लिन्छ, उसले शान्तिपूर्ण समाजलाई सहारा दिन्छ। आफू र सबैका लागि यो हितले शीलको श्रेष्ठता देखाउँछ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।