เลือกพุทธศาสนสุภาษิตบทตั้ง ระบบจะเลือกบทเชื่อมและเรียบเรียงเป็นตัวอย่างเรียงความแก้กระทู้ธรรมตามแบบสนามหลวง
เป็นตัวอย่างสำหรับฝึกหัด ไม่ใช่เฉลย — ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยภาษาของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
| พ.ศ. | ชั้น | กระทู้ตั้ง | |
|---|---|---|---|
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | สุขํ ยาว ชรา สีลํ शीलले वृद्धावस्थासम्म सुख दिन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | ททมาโน ปิโย โหติ दाता प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นเอก มัธยม | ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ धन सकिए पनि प्रज्ञावान् बाँच्न सक्छ; तर प्रज्ञा नभएमा धनी भए पनि बाँच्न सक्दैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นเอก อุดม | ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ मन्दबुद्धि मानिसले यश पाएपछि आफ्नो अहित गर्छ र आफू र अरूलाई पीडा दिने बाटो हिँड्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | ปุญฺญํ โจเรหิ ทูหรํ पुण्य चोरले लैजान सक्दैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นเอก ประถม | สติมา สุขเมธติ स्मृतिमान् व्यक्तिले सुख पाउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ปาปานํ อกรณํ สุขํ पाप नगर्नुले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | อสนฺเต นูปเสเวยฺย สนฺเต เสเวยฺย ปณฺฑิโต อสนฺโต นิรยํ เนนฺติ สนฺโต ปาเปนฺติ สุคตึ पण्डितले असत्पुरुषको संगत नगरी सत्पुरुषको संगत गर्नुपर्छ; किनकि असत्पुरुषले नरकमा लैजान्छन् र सत्पुरुषले सुगतिमा पुर्याउँछन्। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถน พหุนาปิ น หาปเย อตฺตทตฺถมภิญฺญาย สทตฺถปสุโต สิยา अरूको हित जति ठूलो भए पनि त्यसका लागि आफ्नो हित त्याग्नु हुँदैन। आफ्नो हित जानेर त्यसमा तत्पर रहनुपर्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | นักธรรมชั้นโท | สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน วิหึสติ อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ सबै प्राणी सुख चाहन्छन्। आफ्नो सुख खोज्दै दण्डले अरूलाई पीडा दिने मरेपछि सुख पाउँदैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ปาปานํ อกรณํ สุขํ पाप नगर्नुले सुख ल्याउँछ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สีลํ โลเก อนุตฺตรํ शील संसारमा सर्वोत्तम हो। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี อุดม | ททมาโน ปิโย โหติ दाता प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ मन्दबुद्धि मानिसले यश पाएपछि आफ्नो अहित गर्छ र आफू र अरूलाई पीडा दिने बाटो हिँड्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๔ | นักธรรมชั้นโท | อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ สุทนฺโต วต ทเมถ อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม अरूलाई जस्तो सिकाइन्छ, आफैँले त्यस्तै गर्नुपर्छ। आफूलाई राम्ररी वशमा राख्नेले नै अरूलाई वशमा राख्न सक्छ; भनिन्छ, आफूलाई वशमा राख्नु गाह्रो छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | สติมโต สทา ภทฺทํ स्मृतिमान् व्यक्ति सधैँ उन्नति गर्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ पुण्य परलोकमा प्राणीहरूको आश्रय हो। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | ขนฺติโก เมตฺตวา ลาภี ยสสฺสี สุขสีลวา ปิโย เทวมนุสฺสานํ มนาโป โหติ ขนฺติโก क्षमावान् मैत्रीयुक्त, लाभी, यशस्वी र सधैँ सुखी मानिन्छ; क्षमावान् देवता र मानिसहरूलाई प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเย อถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต पण्डितले पहिले आफूलाई उचित गुणमा स्थापित गर्नुपर्छ, त्यसपछि अरूलाई सिकाउनुपर्छ; तब ऊ मलिन हुँदैन। |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๑ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ททมาโน ปิโย โหติ दाता प्रिय हुन्छ। |
แต่งกระทู้ |
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "सज्जन" (सप्पुरिस) को अर्थ हो सही आचरण गर्ने असल मानिस, र "असज्जन" को अर्थ हो असल नभएका र धम्मविपरीत चल्ने मानिस। यो सूक्तिले सङ्गत छान्ने एउटा महत्त्वपूर्ण सिद्धान्त सिकाउँछ, किनकि हामी जससँग सङ्गत गर्छौं, उनीहरूले हाम्रो जीवनको दिशालाई प्रभाव पार्छन्।
ขยายความบทตั้งअसज्जनले नरकमा लैजानुको अर्थ हो कि खराब मानिसहरूले प्रायः हामीलाई पापतर्फ डोर्याउँछन्, जस्तै जुवा, लागूपदार्थ, चोरी वा अरूलाई हानि पुर्याउनु; यदि हामी उनीहरूको पछि लाग्यौं भने यो जीवन र अर्को जीवनमा दुःख र कठिनाइ पाउँछौं। यसको विपरीत, सज्जनहरूले हामीलाई सही दिशा देखाउँछन्, भलाइका लागि प्रेरित गर्छन्, राम्रो आदर्श राख्छन् र बाटो बिराउँदा सचेत गराउँछन्। त्यसैले सज्जनहरूको सङ्गतले सुगति, अर्थात् उन्नति र सुखसम्म पुर्याउँछ।
ขยายความบทตั้งसङ्गत छान्नुको अर्थ खराब आचरण गर्नेहरूको अनादर वा घृणा गर्नु होइन। हामी उनीहरूप्रति मैत्री र सद्भाव राख्न सक्छौं, तर बाटो बिराउने गरी नजिक हुनु हुँदैन, विशेषगरी जब हाम्रो आफ्नै मन अझै पर्याप्त दृढ छैन। साथै, को सज्जन हो भन्ने कुरा धन वा बाहिरी रूपले होइन, आचरणले निर्धारण गर्नुपर्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑जीवन सकिन लागेको बेला धनसम्पत्ति, पद-प्रतिष्ठा र प्रियजनले कुनै सहायता गर्न सक्दैनन्। तर पहिले गरेको पुण्य मनको सहारा बन्छ र मानिस शान्तिसाथ बिदा हुन्छ। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "जीवनको अन्त्यको बेला" भन्नाले जीवन सकिन लागेको समयलाई बुझाउँछ, जुन बेला धेरैजसो मानिस डराउँछन्, किनकि उनीहरूले आफूले माया गर्ने सबै कुराबाट छुट्टिनुपर्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि त्यस्तो बेलामा पुण्यले सुख ल्याउँछ; अर्थात् जब धनसम्पत्ति, पद-प्रतिष्ठा र प्रियजनले केही मद्दत गर्न सक्दैनन्, तब पहिले गरेको पुण्य मनको शरण बन्छ र व्यक्तिलाई नडराई शान्तिपूर्वक बिदा हुन सघाउँछ।
อธิบายบทเชื่อม ๑मृत्युको नजिक पुग्दा मानिसको मनले प्रायः आफूले गरेका कुराहरू सम्झन्छ। धेरै खराबी गरेको व्यक्तिले ती खराबीलाई मनको छटपटीसहित सम्झन्छ र आउने फलदेखि डराउँछ। तर धेरै पुण्य गरेको व्यक्तिले आफ्ना असल कामहरूलाई मनको सन्तोषसहित सम्झन्छ; उसलाई पछुताउनुपर्ने वा अधुरो रहेको कुनै कुरा हुँदैन। अन्तिम घडीको यो मानसिक सुख पुण्यको स्पष्ट देखिने फल हो, र बुद्धशासनअनुसार जीवनको अन्त्यमा प्रसन्न रहेको चित्त सुगतिमा जाने कारण पनि बन्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๒जब कुनै व्यक्ति अरूको हितका लागि आफूसँग भएको कुरा बाँड्न जान्दछ, स्वाभाविक रूपमा बदलामा उसले माया र स्नेह पाउँछ। तर वस्तुलाई कसेर समातिराख्ने मानिस अरूको सद्भावबाट टाढा हुन्छ। यो अङ्गुत्तरनिकाय-पञ्चकनिपातमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๒व्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिमा "दिने व्यक्ति" भन्नाले त्यागलाई स्वभाव बनाएको, आफूसँग भएको कुरा अरूको हितका लागि बाँड्न सधैं तयार रहने व्यक्ति बुझिन्छ। "प्रिय हुन्छ" को अर्थ वरिपरिका मानिसहरूबाट माया, स्नेह र शुभकामना पाउँछ भन्ने हो। यो बुद्धवचनले एउटा प्राकृतिक नियम देखाउँछ: अरूको माया माग्न वा जबरजस्ती लिन सकिँदैन, तर दिने व्यक्तिप्रति त्यो आफैं उत्पन्न हुन्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๒दिने व्यक्ति प्रिय हुनुको कारण के हो भने हरेक मानिस सुख चाहन्छ र दुःख चाहँदैन। जसले उसलाई सुखी बनाउँछ र कठिनाइबाट मुक्त हुन सहयोग गर्छ, उसलाई ऊ माया गर्छ। यसको विपरीत, लिने मात्र गर्ने, कहिल्यै नदिने र अरूको फाइदा उठाइरहने व्यक्तिसँग जतिसुकै धन वा शक्ति भए पनि, उसको वरिपरि मानिसहरू स्वार्थको आशाले मात्र बसेका हुन सक्छन्। स्वार्थ सकिएपछि ती मानिसहरू छोडेर जान्छन्। त्यसैले इमानदार मनले दिनुबाट उत्पन्न हुने माया शक्ति वा स्वार्थले किनिएको मायाभन्दा बढी स्थिर हुन्छ।
ตัวอย่างในชีวิตदैनिक जीवनमा, जम्मा भएर गलत काम गर्न मन पराउने साथीहरूसँग रहने किशोरलाई लागूपदार्थ चाख्न उक्साइन सकिन्छ र उसको जीवन बिग्रन सक्छ। जबकि लगनशील भएर पढ्ने र लक्ष्य भएका साथीहरूसँग रहनेले आफ्नो विकासका लागि प्रेरणा र प्रोत्साहन पाउँछ। इमानदार साझेदार छान्ने व्यापारीले सुरक्षित रूपमा व्यापार चलाउँछ, जबकि बेइमानहरूसँग काम गर्ने प्रायः उनीहरूसँगै कष्ट भोग्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: उन्नति चाहनेले सावधानीपूर्वक सङ्गत छान्नुपर्छ, राम्रो आचरण गर्नेहरूसँग रहनुपर्छ र पतनतर्फ लैजानेहरूबाट दूरी राख्नुपर्छ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।