อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।

อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सिकाउँछ कि दिँदा पुण्य बढ्छ। "पुण्य" शब्दको अर्थ मनलाई सफा पार्ने र सुखको कारण बन्ने भलाइ हो। व्यक्तिले त्याग गर्ने मनले दिने हरेक पटक पुण्य मनमा उत्पन्न हुन्छ र क्रमशः थुप्रिँदै जान्छ, जसरी गाग्रीमा एक-एक थोपा गरी खस्ने पानी, थोरै भए पनि, निरन्तर खसिरहेमा गाग्री भरिन्छ।

ขยายความบทตั้งदिँदा पुण्य बढ्छ भनिनुको कारण के हो भने दिँदाको बखत दिने व्यक्तिको मनले कञ्जुस्याइँको एक अंश त्याग्छ, र मनलाई साँघुरो बनाउने क्लेश लोभ पनि पातलिन्छ। त्यसैले मन फराकिलो र प्रसन्न हुन्छ। यो वर्तमानमै देखिने पुण्य हो। जति धेरै दिइन्छ, दिनु त्यति नै बानी बन्छ र मन भलाइमा त्यति नै स्थिर हुन्छ। यो बुद्धवचन "संयम गरिरहँदा वैर उत्पन्न हुँदैन" भन्ने वचनसँग जोडिएर आएको छ, जसले देखाउँछ कि दानले भलाइ बढाउँछ र संयमले खराबी उत्पन्न हुन दिँदैन। यी दुवै असल जीवन बिताउने जोडी हुन्।

ประโยคสะพาน + ที่มา ๑दान मानिसहरूको हृदयलाई एकसाथ बाँधेर राख्ने धागोजस्तै हो। दिन र बाँड्न जान्ने व्यक्तिले अरूसँग मित्रता बाँध्छ, जसले गर्दा राम्रो सम्बन्ध बन्छ र सहयोग गर्ने साथीहरू पाइन्छन्। यो संयुत्तनिकाय-सगाथावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:

อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "मैत्री" शब्दको अर्थ मित्रता, एकअर्काप्रतिको माया र शुभकामना हो। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि दिनेले मैत्री बाँध्न सक्छ, अर्थात् दान मानिसहरूको मनलाई एकसाथ बाँध्ने डोरीजस्तै हो, जसले असल सम्बन्ध जन्माउँछ। दिने व्यक्तिका साथीहरू हुन्छन्, र ती साथीहरू आवश्यक परेको बेला उसलाई सहयोग गर्न तयार हुन्छन्।

อธิบายบทเชื่อม ๑मैत्री बाँध्ने दान भन्नाले धन-सम्पत्ति दिनु मात्र बुझिँदैन। मीठो वचन दिनु, समय दिनु, शारीरिक श्रमद्वारा सहयोग दिनु, क्षमा दिनु र हौसला दिनु, यी सबै मानिसको मन बाँध्ने दान हुन्। सङ्गहवत्थु ४ भनिने धम्मले पनि दानलाई पहिलो स्थानमा राखेको छ, जसले दान मित्रता निर्माणको मुटु हो भनी देखाउँछ। यसको विपरीत, कञ्जुस, कहिल्यै नबाँड्ने र अरूबाट लिने मात्र सोच्ने व्यक्तिलाई साँचो साथी पाउन गाह्रो हुन्छ, किनकि मानिसको मन बाँध्ने केही हुँदैन।

ประโยคสะพาน + ที่มา ๒जब कुनै व्यक्ति अरूको हितका लागि आफूसँग भएको कुरा बाँड्न जान्दछ, स्वाभाविक रूपमा बदलामा उसले माया र स्नेह पाउँछ। तर वस्तुलाई कसेर समातिराख्ने मानिस अरूको सद्भावबाट टाढा हुन्छ। यो अङ्गुत्तरनिकाय-पञ्चकनिपातमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:

อธิบายบทเชื่อม ๒व्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिमा "दिने व्यक्ति" भन्नाले त्यागलाई स्वभाव बनाएको, आफूसँग भएको कुरा अरूको हितका लागि बाँड्न सधैं तयार रहने व्यक्ति बुझिन्छ। "प्रिय हुन्छ" को अर्थ वरिपरिका मानिसहरूबाट माया, स्नेह र शुभकामना पाउँछ भन्ने हो। यो बुद्धवचनले एउटा प्राकृतिक नियम देखाउँछ: अरूको माया माग्न वा जबरजस्ती लिन सकिँदैन, तर दिने व्यक्तिप्रति त्यो आफैं उत्पन्न हुन्छ।

อธิบายบทเชื่อม ๒दिने व्यक्ति प्रिय हुनुको कारण के हो भने हरेक मानिस सुख चाहन्छ र दुःख चाहँदैन। जसले उसलाई सुखी बनाउँछ र कठिनाइबाट मुक्त हुन सहयोग गर्छ, उसलाई ऊ माया गर्छ। यसको विपरीत, लिने मात्र गर्ने, कहिल्यै नदिने र अरूको फाइदा उठाइरहने व्यक्तिसँग जतिसुकै धन वा शक्ति भए पनि, उसको वरिपरि मानिसहरू स्वार्थको आशाले मात्र बसेका हुन सक्छन्। स्वार्थ सकिएपछि ती मानिसहरू छोडेर जान्छन्। त्यसैले इमानदार मनले दिनुबाट उत्पन्न हुने माया शक्ति वा स्वार्थले किनिएको मायाभन्दा बढी स्थिर हुन्छ।

ตัวอย่างในชีวิตवास्तविक जीवनमा, दिनको एक डाडु मात्र भिक्षा दिन सुरु गर्ने व्यक्तिको मन लामो समयसम्म त्यसो गर्दै जाँदा सन्तोषले भरिन्छ, र ऊ अरू भलाइ पनि थप्न चाहन्छ, जस्तै विहारको काममा सहयोग गर्नु, शील पालन गर्नु वा समाजलाई सहयोग गर्न दान दिनु। शिक्षकको सामान बोक्न वा साथीहरूसँग कक्षाकोठा मिलाउन सहयोग गर्ने विद्यार्थी बारम्बार त्यसो गर्दै जाँदा सबैले माया गर्ने उदार मनको व्यक्ति बन्छ। त्यसैले थोरै तर नियमित दानले लामो अवधिमा महान् पुण्य निर्माण गर्छ।

สรุปनिष्कर्षमा: पुण्य चाहनेले धेरै धन भएपछि मात्र गर्ने भनी पर्खिनु हुँदैन, बरु हरेक अवसरमा क्षमताअनुसार निरन्तर दिइरहनुपर्छ, किनकि दिने हरेक पटक पुण्य तुरुन्तै बढ्छ, र त्यो पुण्य जहाँसुकै साथमा जाने धन हो। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:

ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।