เลือกพุทธศาสนสุภาษิตบทตั้ง ระบบจะเลือกบทเชื่อมและเรียบเรียงเป็นตัวอย่างเรียงความแก้กระทู้ธรรมตามแบบสนามหลวง
เป็นตัวอย่างสำหรับฝึกหัด ไม่ใช่เฉลย — ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยภาษาของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
| พ.ศ. | ชั้น | กระทู้ตั้ง | |
|---|---|---|---|
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | สุขํ ยาว ชรา สีลํ 戒行带来快乐，直至老年。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย 积累福德带来快乐。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | ททมาโน ปิโย โหติ 施者受人爱戴。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นเอก มัธยม | ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ 纵然财尽，有智慧者仍能生存；若无智慧，纵有财富也难以生存。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๘ | ธรรมศึกษาชั้นเอก อุดม | ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ 劣慧之人得到名位后，行不利于己之事，且损害自己与他人。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | ปุญฺญํ โจเรหิ ทูหรํ 福德非盗贼所能夺。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย 积累福德带来快乐。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๗ | ธรรมศึกษาชั้นเอก ประถม | สติมา สุขเมธติ 有正念者获得快乐。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ปาปานํ อกรณํ สุขํ 不作恶带来快乐。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย 积累福德带来快乐。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | อสนฺเต นูปเสเวยฺย สนฺเต เสเวยฺย ปณฺฑิโต อสนฺโต นิรยํ เนนฺติ สนฺโต ปาเปนฺติ สุคตึ 智者不应亲近恶人，而应亲近善人；恶人引人入地狱，善人使人至善趣。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๖ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถน พหุนาปิ น หาปเย อตฺตทตฺถมภิญฺญาย สทตฺถปสุโต สิยา 不应为他人的利益（即使再大）而荒废自己的利益；既知自己的利益，便应专心致力于此。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | นักธรรมชั้นโท | สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน วิหึสติ อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ 众生皆求安乐。为求自身安乐而以刑杖伤害众生的人，死后得不到安乐。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ปาปานํ อกรณํ สุขํ 不作恶带来快乐。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | สีลํ โลเก อนุตฺตรํ 戒行为世间之最上。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นตรี อุดม | ททมาโน ปิโย โหติ 施者受人爱戴。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๕ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ 劣慧之人得到名位后，行不利于己之事，且损害自己与他人。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๔ | นักธรรมชั้นโท | อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ สุทนฺโต วต ทเมถ อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม 如何教导他人，自己便应如此行。善于调御自己的人，方可调御他人；据说，自己实难调御。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | สติมโต สทา ภทฺทํ 有正念者时时增长。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นตรี มัธยม | ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ 福德是众生来世的依靠。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นโท ประถม | ขนฺติโก เมตฺตวา ลาภี ยสสฺสี สุขสีลวา ปิโย เทวมนุสฺสานํ มนาโป โหติ ขนฺติโก 有忍辱者可谓具慈心、得利养、有名声、常安乐；有忍辱者为诸天与人类所喜爱。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๓ | ธรรมศึกษาชั้นโท มัธยม | อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเย อถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต 智者应先将自己安立于正当的德行，然后再教导他人，如此便不会被玷污。 |
แต่งกระทู้ |
| ๒๕๖๑ | ธรรมศึกษาชั้นตรี ประถม | ททมาโน ปิโย โหติ 施者受人爱戴。 |
แต่งกระทู้ |
อารัมภบท现将上文所列法语主题之义加以阐释发挥，以作学习与修行之指引。
อธิบายบทตั้ง解释如下：这句格言教导我们：具有正念的人必得安乐。“得到安乐”在巴利语中的意思是安乐增长茂盛，也就是说，不只是得到片刻的安乐，而是那份安乐不断地增长。具有正念的人之所以有安乐，是因为正念帮助阻挡由放逸而来的痛苦，并帮助为正确的安乐打开进入生活的道路。
ขยายความบทตั้ง人类的许多痛苦都来自缺乏正念，例如不经思考地说话以致与人争吵，不加节制地花钱以致负债，做事不小心以致造成损失，或任由心反复想着令人忧伤的事。具有正念的人能觉察自己的念头和情绪：愤怒生起时知道，忧虑生起时也知道，并且不让那些情绪支配自己，因此内心平静，而这份平静本身就是真正的安乐。此外，具有正念的人还懂得活在当下，充分地从眼前的事物中得到安乐，不沉溺于过去，也不过分担忧未来。
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑有正念的人懂得反省自己，看到缺点便加以改正，因此日日增上，每天都比前一天更好。这正如《相应部·有偈篇》中的佛语所说：
อธิบายบทเชื่อม ๑解释如下：它教导我们：念是帮助我们每天好好生活的重要品质，因为它提醒我们不要粗心，不要忘记自己的责任，也不要让情绪把我们引向错误。这里的“更胜”是指生活方式良善的人。当念与智慧、精进一同修习时，它帮助我们学会改正缺点、提升自己。
อธิบายบทเชื่อม ๑粗心的人可能一再犯错，因为他不回顾自己做过的事。修习念的人会经常回想今天自己想了什么、说了什么、做了什么，然后思量什么是好的、应当保持，什么是不好的、应当避免或改正。这样回顾自己，是帮助我们从错误中学习、逐渐改善行为的方法之一。这并不是说有念之人从不犯错，而是犯错之后愿意学习、愿意改进。
อธิบายบทเชื่อม ๑在这句格言所出的《摩尼跋陀经》（Maṇibhadda Sutta）中，佛陀指出，念支持进步与快乐，但仅有念还不足以免于怨仇。因此，佛陀接着讲到慈心与乐于不害。这一教导提醒我们：修习念要与对他人的善意相结合，不以言语或行为制造麻烦，发生冲突时也不怀恨、不报复。
ประโยคสะพาน + ที่มา ๒当一个人在一切威仪中都以正念守护时，无论处于何种境况，都懂得避开衰退，并正确地选择通往增长的道路。这正如《相应部·有偈篇》中的佛语所说：
อธิบายบทเชื่อม ๒解释如下：“具有正念的人”是指能够忆念、时时自觉，在思想、言语和行为上都不疏忽大意的人；而“兴盛”是指美好的事物、安全和进步。这句格言教导我们：具有正念的人时时都得到兴盛，也就是说，无论处在什么情况下，正念都会引导人走向美好的事物。
อธิบายบทเชื่อม ๒正念是非常有助益的法，因为它是一切善的基础。布施必须依靠正念，才能布施得正确恰当；持戒必须依靠正念，才不会疏忽而违犯；工作必须依靠正念，才不会出错；而学习也必须依靠正念，才能记住和理解。因此，具有正念的人就像提着灯在黑暗中行走的人，能清楚地看见道路，不会绊倒，也不会迷路，所以兴盛能够时时降临在他身上。
ประโยคสะพาน + ที่มา ๓正念即是忆念分明、不放逸，它时时唤醒内心，使人以不放逸的态度生活，记得自己的责任与应做之事。这正如《相应部·有偈篇》中的佛语所说：
อธิบายบทเชื่อม ๓解释如下：这句格言说“sati lokasmi jāgaro”，意思是“正念是世间令人觉醒之法”，这是指正念提醒人以不放逸的态度生活，不疏忽大意，也不忽略行善。“正念”是指能够忆念、不失念，以及把心保持在所做的事情上，帮助人忆念自己的职责、应当做的事和应当避免的事。因此，具有正念的人就好比醒着的人，因为他不让生活随着放逸而流转。
อธิบายบทเชื่อม ๓这里所说的睡眠，并不是指自然的睡眠，而是比喻放逸、疏忽大意，以及沉迷于各种事物以致忘记职责、忽略正确之道。内心这样沉睡的人，容易被烦恼所支配，就像守卫睡着了的房屋，盗贼便有机会进来偷盗财物。因此，正念好比守护心门的守卫，时时提醒人不要疏忽而任由自己随情绪而去。当贪、瞋或痴生起时，正念帮助人忆念起应当守护自心，并为运用智慧加以思考、制止可能带来过患的言语或行为创造机会。
อธิบายบทเชื่อม ๓与这一解释相应的法义出现在《觉醒经》中。经中说：当五根醒着时，五盖可以说是睡着了；当五盖睡着时，五根可以说是醒着的。五根就是信、精进、念、定、慧，是支持心的发展的重要之法；而五盖就是：贪欲，即对欲乐的喜好；瞋恚，即想要加害的念头；昏沉睡眠，即消沉与呆滞；掉举恶作，即散乱与心中不安；以及疑，即犹豫怀疑。这些是阻碍心在善的方面进步的法。因此，诸根的觉醒和诸盖的沉睡，是一个比喻，说明以善法生活，不让不善法来支配。
อธิบายบทเชื่อม ๓《觉醒经》的注释书解释说：具足五根的人，即使躺下睡眠，也可以称为醒着的人，因为他不放逸并且与善相应；而具足五盖的人，即使处于其他威仪中，也可以称为沉睡的人，因为他放逸并且与不善相应。因此，所谓“即使躺下睡眠，也可以称为醒着”，是指在法的方面不放逸，并不是指睡眠时仍然时时刻刻觉知周围的事情或危险。
ตัวอย่างในชีวิต在现实生活中，具有正念的人吃饭时懂得适量，不会吃得太多以致生病，因此身体健康。具有正念的人听到批评时，会以平和的心思考其中有哪些部分应当改进，而不会耿耿于怀以致失眠。在运用时间上具有正念的学生，懂得分配学习时间和玩耍时间，必能学得好，并享受学生时代的生活。
สรุป总而言之，希求安乐的人不必到远处去寻找，只要训练正念，时时自觉，安乐就会在心中自然生起并增长茂盛。这正如篇首作为主题所引的法语所说：
ปิดท้าย以上所述，其义如此。