| ข้อ | พ.ศ. | กระทู้ตั้ง | บทเชื่อม |
|---|---|---|---|
| ๑ | ๒๕๖๘ | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย | ๑ |
| ๒ | ๒๕๖๗ | ปุญฺญํ โจเรหิ ทูหรํ | ๑ |
| ๓ | ๒๕๖๖ | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย | ๑ |
| ๔ | ๒๕๖๕ | สีลํ โลเก อนุตฺตรํ | ๑ |
| ๕ | ๒๕๖๓ | ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ | ๑ |
วิธีใช้: อ่านกระทู้ตั้งแล้วลองวางโครงเรื่องด้วยตนเองก่อน จึงเปิดดูตัวอย่าง สังเกตลำดับ: บทตั้ง → อารัมภบท → อธิบายบทตั้ง → ขยายความ → ประโยคสะพานและบทเชื่อม (บอกคัมภีร์ที่มา) → อธิบายบทเชื่อม → ตัวอย่างในชีวิต → สรุปพร้อมยกบทตั้ง → ปิดท้าย
ตัวอย่างเรียบเรียงโดยระบบจากคำอธิบายพุทธศาสนสุภาษิต บทเชื่อมเลือกจากสุภาษิตที่โจทย์กำหนดให้ (ธรรมศึกษา) หรือจากสุภาษิตในหนังสือของชั้นนั้นที่เนื้อความเข้ากัน (นักธรรม) ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยสำนวนของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "पुण्यको सञ्चय" भन्नाले सधैं असल काम गर्नु, बारम्बार दोहोर्याएर गर्नु, जसले गर्दा भलाइ बढ्दै गएर बानी बन्छ, भन्ने बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि यस्तो पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। यो बुद्धवचन "पापको सञ्चयले दुःख ल्याउँछ" भन्ने बुद्धवचनको विपरीत जोडी हो, र यसले देखाउँछ कि हामीले जीवनमा जे सञ्चय गर्छौं, त्यसैले हाम्रो जीवन सुखी हुन्छ कि दुःखी भन्ने निर्धारण गर्छ।
ขยายความบทตั้งधम्मपदमा भगवान् बुद्धले भन्नुभएको छ: यदि पुरुषले पुण्य गर्छ भने त्यो पुण्य बारम्बार गर्नुपर्छ र त्यस पुण्यमा रुचि राख्नुपर्छ, किनकि पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। अर्को ठाउँमा उहाँले भन्नुभएको छ: सानो छ, फल दिँदैन होला भनी पुण्यलाई हेला गर्नु हुँदैन, किनकि थोपा-थोपा खस्ने पानीले घैंटो भरिन्छ; प्रज्ञावान् व्यक्तिले थोरै-थोरै पुण्य सञ्चय गर्दै पुण्यले भरिन सक्छ। त्यसैले नियमित रूपमा गरिने साना असल कामहरूमा कहिलेकाहीं मात्र गरिने ठूला असल कामभन्दा धेरै शक्ति हुन्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑पटक-पटक खराब काम गर्दै बानी बसेपछि त्यसले दुःख नै ल्याउँछ, किनभने हरेक पाप भाँडोमा खस्ने पानीको थोपाजस्तै हो, जुन जम्मा हुँदै गएर अन्त्यमा भाँडो भरिन्छ। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "पापको सञ्चय" भन्नाले खराबी बारम्बार गर्नु, जसले गर्दा त्यो खराबी क्रमशः थुप्रिँदै गएर बानी बन्छ, भन्ने बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि यसरी पापको सञ्चय गर्नुले दुःख ल्याउँछ, किनकि हरेक पटकको पाप भाँडामा खस्ने पानीको थोपाजस्तै हो, जुन निरन्तर खसिरहेमा अन्ततः भरिन्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๑धम्मपदमा भगवान् बुद्धले चेतावनी दिनुभएको छ: यदि मानिसले पाप गर्छ भने त्यो बारम्बार नगरोस्, त्यसमा रुचि नराखोस्, किनकि पापको सञ्चयले दुःख ल्याउँछ। धेरै मानिस सानातिना खराबीले केही फरक पर्दैन भन्ठान्छन्, जस्तै थोरै झूट बोल्नु वा अरूको अलिकति वस्तु लिनु, तर यस्तै सोचाइले पाप बढी सञ्चित हुन्छ। बानी परिसकेपछि मनले लाज मान्न छोड्छ, र त्योभन्दा ठूलो खराबी सजिलै पछि-पछि आउँछ। अन्ततः कानुनी सजाय, बदनामी र मनको छटपटीका रूपमा दुःख आइपुग्छ।
ตัวอย่างในชีวิตवास्तविक जीवनमा, हरेक दिन बिहानै उठेर भिक्षुलाई भिक्षा दिने, सुत्नुअघि पाठ गर्ने र लगनशील भएर अरूलाई मद्दत गर्ने व्यक्तिले, हरेक दिन थोरै मात्र गरे पनि, धेरै वर्ष बितेपछि उसको मन प्रसन्न हुन्छ, ऊ सुखी हुन्छ र मानिसहरूको प्रिय बन्छ। हरेक दिन थोरै-थोरै पाठ दोहोर्याउने विद्यार्थीको ज्ञान परीक्षाको अघिल्लो रात मात्र कडा मिहिनेत गरेर पढ्ने व्यक्तिको भन्दा दृढ हुन्छ। भलाइको सञ्चय पनि यसैगरी हुन्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: दिगो सुख चाहनेले सानो होस् वा ठूलो भनी नछानी र विशेष अवसरको प्रतीक्षा नगरी हरेक दिन लगनशील भएर असल काम गर्नुपर्छ, किनकि सञ्चय गरिएको भलाइ जीवनभरिको सुखको जग बन्छ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "पुण्य" भन्नाले दान दिने, शील पालन गर्ने, भावना गर्ने र अन्य असल काम गर्नाले मनमा उत्पन्न हुने भलाइ बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पुण्य चोरले लैजान नसक्ने धन हो। यो पैसा, घर, गाडी र गहनाजस्ता बाहिरी धनभन्दा फरक छ, जुन जुनसुकै बेला चोरी हुन, आगोले जल्न, बाढीले बगाउन वा हराउन सक्छ।
ขยายความบทตั้งयस सूक्तिको स्रोत सूत्रमा यस्तो प्रश्न छ: बुढेसकालसम्म के असल हुन्छ, के दृढ भएपछि असल हुन्छ, मानिसको रत्न के हो, र चोरले के लैजान सक्दैन? उत्तर हो: शील बुढेसकालसम्म असल हुन्छ, श्रद्धा दृढ भएपछि असल हुन्छ, प्रज्ञा मानिसको रत्न हो, र पुण्य चोरले लैजान सक्दैन। चोरले पुण्य लैजान नसक्नुको कारण के हो भने पुण्य तिजोरी वा बैंकमा हुँदैन, बरु गर्नेको मनमा हुन्छ; कसैले पनि भित्र हात हालेर चोर्न सक्दैन, कुनै प्राकृतिक प्रकोपले नष्ट गर्न सक्दैन, र त्यो पुण्यले गर्नेलाई भव र जन्म पार गरेर पनि जहाँसुकै पछ्याउँछ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑जब कुनै व्यक्तिले मृत्युपछि केही पनि साथमा जाँदैन भन्ने बुझ्छ, ऊ जीवित छँदै पुण्य गर्नमा लागिरहन्छ, ताकि त्यो पुण्य आगामी जन्ममा उसको सुखद आश्रय बनोस्। यो संयुत्तनिकाय-सगाथावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "शरण" भन्नाले रक्षा गर्ने, न्यानोपन दिने र खतराबाट बचाउने कुरा बुझिन्छ। "परलोक" भन्नाले यो लोकमा जीवन सकिएपछि प्राणीहरू जन्मिने भव र भूमि बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पुण्य परलोकमा सबै प्राणीहरूको शरण हो; अर्थात् यो लोक छोडेपछि कुनै पनि धनसम्पत्ति, आफन्त वा पद-प्रतिष्ठा साथमा जान सक्दैन, आफूले गरेको पुण्य र पाप मात्र साथमा जान्छ, र पुण्य मात्र रक्षा गर्न सक्ने एकमात्र कुरा हो।
อธิบายบทเชื่อม ๑यो लोकमा मानिसका धेरै शरण हुन्छन्, जस्तै आमाबुबा सन्तानका शरण हुन्, आफन्त र साथीहरू कठिन समयका शरण हुन्, र धनसम्पत्ति जीविकाको शरण हो। तर यी शरणहरूको सीमा हुन्छ; यो लोक छोड्नुपर्ने घडी आउँदा यी शरणहरू साथमा जान सक्दैनन्। बुद्धशासनले सिकाउँछ कि सबै प्राणीहरू कर्मका स्वामी हुन्, कर्मका दायाद हुन्; असल होस् वा खराब, जुन कर्म गर्छन्, त्यस कर्मको फल उनीहरूले नै भोग्छन्। त्यसैले यो लोक छोडेपछि साथमा जाने कुरा आफूले गरेको कर्म मात्र हो। राम्ररी गरिएको पुण्यले त्यो पुण्य गर्नेलाई परलोकमा स्वागत गर्छ, जसरी आफन्तहरूले लामो समयदेखि टाढा गएको प्रिय आफन्त सकुशल घर फर्कँदा खुसीसाथ स्वागत गर्छन्। त्यसैले पुण्य परलोकमा साँचो शरण हो।
ตัวอย่างในชีวิตवास्तविक जीवनमा, हामी देख्छौं कि धेरै धन भएका कतिपय व्यक्तिले ठगीमा परेर, व्यवसाय टाट पल्टिएर वा विपत्तिमा परेर एक दिन सबै कुरा गुमाउन सक्छन्। तर उनीहरूले पहिले गरेका असल कामहरू, जस्तै अरूलाई मद्दत गर्नु, इमानदारी र उदारता, मानिसहरूको सम्झनामा रहिरहन्छन् र प्रायः कठिन समयमा उनीहरूलाई सहयोग गर्न कसैले हात बढाउँछन्। साथीलाई सच्चा मनले मद्दत गरेको विद्यार्थीको त्यो भलाइ सधैं उसकै रहन्छ; कसैले खोस्न सक्दैन।
สรุปनिष्कर्षमा: स्थिर र सुरक्षित धन चाहनेले बाहिरी धन मात्र जम्मा गर्नु हुँदैन, बरु सधैं पुण्य सञ्चय गर्नुपर्छ, किनकि पुण्य कहिल्यै नहराउने साँचो धन हो। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "पुण्यको सञ्चय" भन्नाले सधैं असल काम गर्नु, बारम्बार दोहोर्याएर गर्नु, जसले गर्दा भलाइ बढ्दै गएर बानी बन्छ, भन्ने बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि यस्तो पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। यो बुद्धवचन "पापको सञ्चयले दुःख ल्याउँछ" भन्ने बुद्धवचनको विपरीत जोडी हो, र यसले देखाउँछ कि हामीले जीवनमा जे सञ्चय गर्छौं, त्यसैले हाम्रो जीवन सुखी हुन्छ कि दुःखी भन्ने निर्धारण गर्छ।
ขยายความบทตั้งधम्मपदमा भगवान् बुद्धले भन्नुभएको छ: यदि पुरुषले पुण्य गर्छ भने त्यो पुण्य बारम्बार गर्नुपर्छ र त्यस पुण्यमा रुचि राख्नुपर्छ, किनकि पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। अर्को ठाउँमा उहाँले भन्नुभएको छ: सानो छ, फल दिँदैन होला भनी पुण्यलाई हेला गर्नु हुँदैन, किनकि थोपा-थोपा खस्ने पानीले घैंटो भरिन्छ; प्रज्ञावान् व्यक्तिले थोरै-थोरै पुण्य सञ्चय गर्दै पुण्यले भरिन सक्छ। त्यसैले नियमित रूपमा गरिने साना असल कामहरूमा कहिलेकाहीं मात्र गरिने ठूला असल कामभन्दा धेरै शक्ति हुन्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑यो लोक छाडेपछि धनसम्पत्ति, नातागोता र मानप्रतिष्ठा साथमा जान सक्दैनन्। परलोकमा प्राणीहरूको आश्रय र रक्षक पुण्य मात्र हो। यो संयुत्तनिकाय-सगाथावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "शरण" भन्नाले रक्षा गर्ने, न्यानोपन दिने र खतराबाट बचाउने कुरा बुझिन्छ। "परलोक" भन्नाले यो लोकमा जीवन सकिएपछि प्राणीहरू जन्मिने भव र भूमि बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पुण्य परलोकमा सबै प्राणीहरूको शरण हो; अर्थात् यो लोक छोडेपछि कुनै पनि धनसम्पत्ति, आफन्त वा पद-प्रतिष्ठा साथमा जान सक्दैन, आफूले गरेको पुण्य र पाप मात्र साथमा जान्छ, र पुण्य मात्र रक्षा गर्न सक्ने एकमात्र कुरा हो।
อธิบายบทเชื่อม ๑यो लोकमा मानिसका धेरै शरण हुन्छन्, जस्तै आमाबुबा सन्तानका शरण हुन्, आफन्त र साथीहरू कठिन समयका शरण हुन्, र धनसम्पत्ति जीविकाको शरण हो। तर यी शरणहरूको सीमा हुन्छ; यो लोक छोड्नुपर्ने घडी आउँदा यी शरणहरू साथमा जान सक्दैनन्। बुद्धशासनले सिकाउँछ कि सबै प्राणीहरू कर्मका स्वामी हुन्, कर्मका दायाद हुन्; असल होस् वा खराब, जुन कर्म गर्छन्, त्यस कर्मको फल उनीहरूले नै भोग्छन्। त्यसैले यो लोक छोडेपछि साथमा जाने कुरा आफूले गरेको कर्म मात्र हो। राम्ररी गरिएको पुण्यले त्यो पुण्य गर्नेलाई परलोकमा स्वागत गर्छ, जसरी आफन्तहरूले लामो समयदेखि टाढा गएको प्रिय आफन्त सकुशल घर फर्कँदा खुसीसाथ स्वागत गर्छन्। त्यसैले पुण्य परलोकमा साँचो शरण हो।
ตัวอย่างในชีวิตवास्तविक जीवनमा, हरेक दिन बिहानै उठेर भिक्षुलाई भिक्षा दिने, सुत्नुअघि पाठ गर्ने र लगनशील भएर अरूलाई मद्दत गर्ने व्यक्तिले, हरेक दिन थोरै मात्र गरे पनि, धेरै वर्ष बितेपछि उसको मन प्रसन्न हुन्छ, ऊ सुखी हुन्छ र मानिसहरूको प्रिय बन्छ। हरेक दिन थोरै-थोरै पाठ दोहोर्याउने विद्यार्थीको ज्ञान परीक्षाको अघिल्लो रात मात्र कडा मिहिनेत गरेर पढ्ने व्यक्तिको भन्दा दृढ हुन्छ। भलाइको सञ्चय पनि यसैगरी हुन्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: दिगो सुख चाहनेले सानो होस् वा ठूलो भनी नछानी र विशेष अवसरको प्रतीक्षा नगरी हरेक दिन लगनशील भएर असल काम गर्नुपर्छ, किनकि सञ्चय गरिएको भलाइ जीवनभरिको सुखको जग बन्छ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले शीलको श्रेष्ठताको प्रशंसा गर्छ। "अनुत्तर" को अर्थ हो सर्वोच्च, जसभन्दा माथि केही छैन। यस सन्दर्भमा यसले असल आचरणलाई महत्त्वपूर्ण र आदरणीय बताउँछ, किनकि शीलले शरीर र वचनको संयममा, अरूलाई हानि नपुर्याउनमा सहायता गर्छ र शान्तिपूर्ण सहजीवनको आवश्यक जग हो।
ขยายความบทตั้งशील समाजका लागि मूल्यवान् छ किनकि यसले कठिनाइ उत्पन्न गर्ने कर्मलाई रोक्छ। जब मानिसहरू हत्या र एकअर्कालाई चोट पुर्याउनबाट, चोरी, काम-मिथ्याचार, झुट र प्रमादको कारण बन्ने नशाबाट बच्छन्, तब द्वन्द्व र हानिका कारण घट्छन् र सँगै बस्दा विश्वास बढ्छ। त्यसैले शील-पालन निजी विषय मात्र होइन, सबैको शान्तिप्रतिको जिम्मेवारी पनि हो।
ขยายความบทตั้งसहजीवनको लाभबाहेक, शील मनको प्रशिक्षण र प्रज्ञाको विकासलाई सहारा दिने जग पनि हो। शील-पालन गर्नेसँग आफ्ना भूलले व्याकुल नहुने कारण हुन्छ। पछुतोबाट यो मुक्तिले मनलाई समाधिको अभ्यासका लागि तयार हुन सहायता गर्छ, र जब मन स्थिर हुन्छ, त्यसले वस्तुलाई यथार्थ रूपमा सावधानी र सही तरिकाले हेर्न सहायता गर्छ। यसका लागि अध्ययन, अभ्यास र सही चिन्तन पनि चाहिन्छ। यसरी शील, समाधि र प्रज्ञा जीवनको विकासमा एकअर्कालाई सहारा दिने गुण हुन्।
ขยายความบทตั้งसीलवीमंसन जातक र त्यसको अट्ठकथामा एउटा विषालु सर्पलाई शीलवान् भनी प्रशंसा गरिएको छ, किनकि त्यसले कसैलाई डस्दैन वा हानि पुर्याउँदैन। यो कथाले अहानिको गुणद्वारा शीलको मूल्य देखाउँछ: जुन प्राणीसँग मानिस डराउँछन्, त्यसले पनि अरूलाई हानि नपुर्याए प्रशंसा पाउँछ। त्यसैले मानिसले आफ्नो आचरणको संयमको महत्त्व बुझ्नुपर्छ र आफ्नो शक्ति वा योग्यताको प्रयोग कसैका लागि कठिनाइ उत्पन्न गर्न गर्नु हुँदैन।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑जब मानिसले दृढतापूर्वक शीलको रक्षा गर्छ, अरू सबै कुरा क्षीण हुने वृद्धावस्थामा पनि शील जीवनलाई लाभ र गरिमा दिने गुणको रूपमा कायम रहन्छ। यो संयुत्तनिकाय-सगाथावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "शील" भन्नाले असल आचरण, अर्थात् हानिकारक कर्म र वचनबाट विरत भई शरीर र वचनलाई राम्ररी संयमित राख्नु बुझिन्छ। "बुढेसकालसम्म" भन्नाले वृद्ध अवस्थामा नपुगेसम्म भन्ने बुझिन्छ। सूक्ति "सीलं याव जरा साधु" को अर्थ हो "शीलले बुढेसकालसम्म हित सिद्ध गर्छ।" यसले देखाउँछ कि शील जीवनका सबै उमेरमा मूल्यवान् र उपकारी छ; बालक होस्, वयस्क होस् वा वृद्ध, शील पालन गर्नु सधैं असल हुन्छ र हित ल्याउँछ।
อธิบายบทเชื่อม ๑संयुत्तनिकायको सगाथावग्गमा रहेको जरासुत्तमा एक देवताले भगवान् बुद्धसँग बुढेसकालसम्म हित सिद्ध गर्ने कुरा के हो भनी सोधे, र उहाँले त्यो शील हो भनी उत्तर दिनुभयो। अट्ठकथाले यसलाई बाहिरी गहनासँग तुलना गरेर व्याख्या गर्छ, र देखाउँछ कि शील सबै उमेरका व्यक्तिलाई सुहाउने सौन्दर्य हो, चाहे बाल्यकाल होस्, मध्य उमेर होस् वा बुढेसकाल। शरीरको सौन्दर्य र बल समयसँगै बदलिए पनि असल आचरणको मूल्य व्यक्तिको उमेर बढ्दैमा घट्दैन। त्यसैले शील पालन गर्ने व्यक्तिले आफ्नो भलाइलाई वृद्ध अवस्थासम्म कायम राख्न सक्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๑शीलको उपयोगिता अरूबाट माया वा प्रशंसा पाउनुमा मात्र सीमित छैन, बरु अरूलाई हानि पुर्याउने, भ्रष्टाचार गर्ने र झुट बोल्ने कामबाट दुःख उत्पन्न नगर्नुमा पनि छ। शील पालन गर्ने व्यक्तिसँग आफ्नो आचरण सम्झँदा मन हलुका हुने कारण हुन्छ। साथै, इमानदारी र एकअर्काको फाइदा नउठाउने बानीले सँगै बस्दा विश्वास निर्माण गर्न सघाउँछ। त्यसैले निरन्तर शील पालन गर्नु असल आचरणलाई दृढ बनाउने अभ्यास हो, र यसले आफू र समाज दुवैको हित गर्छ।
ตัวอย่างในชีวิตदैनिक जीवनमा, जुन समुदायका मानिस इमानदार छन् र एकअर्काको चोरी गर्दैनन् वा हानि पुर्याउँदैनन्, त्यसमा सुरक्षा र सुखद जीवनको राम्रो जग हुन्छ। भ्रष्टाचार नगर्ने र धोका नदिने कामकाजी मानिसले सँगै काम गर्दा विश्वास बनाउन सहायता गर्छन्। बिना अनुमति सहपाठीका सामान नलिने, झुट नबोल्ने र अरूलाई हैरान नपार्ने विद्यार्थीले कक्षालाई यस्तो ठाउँ बनाउन सहायता गर्छन् जहाँ सबै आरामसाथ सँगै बस्न सकून्। यी उदाहरणले देखाउँछन् कि शीलको मूल्य हरेक उमेरका मानिसको जीवनमा देखिन्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: राम्रोसँग बाँच्न चाहनेले मन र प्रज्ञाको विकाससँगै आफ्नो शीललाई दृढ राख्नुपर्छ, र उचित वचन तथा राम्रो आदर्शद्वारा अरूलाई पनि अहानिको लाभ देख्न प्रेरित गर्नुपर्छ। जब हरेक व्यक्तिले आफ्नो आचरणको जिम्मेवारी लिन्छ, उसले शान्तिपूर्ण समाजलाई सहारा दिन्छ। आफू र सबैका लागि यो हितले शीलको श्रेष्ठता देखाउँछ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "शरण" भन्नाले रक्षा गर्ने, न्यानोपन दिने र खतराबाट बचाउने कुरा बुझिन्छ। "परलोक" भन्नाले यो लोकमा जीवन सकिएपछि प्राणीहरू जन्मिने भव र भूमि बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पुण्य परलोकमा सबै प्राणीहरूको शरण हो; अर्थात् यो लोक छोडेपछि कुनै पनि धनसम्पत्ति, आफन्त वा पद-प्रतिष्ठा साथमा जान सक्दैन, आफूले गरेको पुण्य र पाप मात्र साथमा जान्छ, र पुण्य मात्र रक्षा गर्न सक्ने एकमात्र कुरा हो।
ขยายความบทตั้งयो लोकमा मानिसका धेरै शरण हुन्छन्, जस्तै आमाबुबा सन्तानका शरण हुन्, आफन्त र साथीहरू कठिन समयका शरण हुन्, र धनसम्पत्ति जीविकाको शरण हो। तर यी शरणहरूको सीमा हुन्छ; यो लोक छोड्नुपर्ने घडी आउँदा यी शरणहरू साथमा जान सक्दैनन्। बुद्धशासनले सिकाउँछ कि सबै प्राणीहरू कर्मका स्वामी हुन्, कर्मका दायाद हुन्; असल होस् वा खराब, जुन कर्म गर्छन्, त्यस कर्मको फल उनीहरूले नै भोग्छन्। त्यसैले यो लोक छोडेपछि साथमा जाने कुरा आफूले गरेको कर्म मात्र हो। राम्ररी गरिएको पुण्यले त्यो पुण्य गर्नेलाई परलोकमा स्वागत गर्छ, जसरी आफन्तहरूले लामो समयदेखि टाढा गएको प्रिय आफन्त सकुशल घर फर्कँदा खुसीसाथ स्वागत गर्छन्। त्यसैले पुण्य परलोकमा साँचो शरण हो।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑बाहिरी धन जुनसुकै बेला चोरी हुन वा हराउन सक्छ, तर पुण्य अर्थात् मनमा उत्पन्न भलाइ यस्तो धन हो जुन चोरले लैजान सक्दैन। त्यसैले त्यो बाहिरी धनभन्दा बढी स्थिर सम्पत्ति हो। यो संयुत्तनिकाय-सगाथावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "पुण्य" भन्नाले दान दिने, शील पालन गर्ने, भावना गर्ने र अन्य असल काम गर्नाले मनमा उत्पन्न हुने भलाइ बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पुण्य चोरले लैजान नसक्ने धन हो। यो पैसा, घर, गाडी र गहनाजस्ता बाहिरी धनभन्दा फरक छ, जुन जुनसुकै बेला चोरी हुन, आगोले जल्न, बाढीले बगाउन वा हराउन सक्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๑यस सूक्तिको स्रोत सूत्रमा यस्तो प्रश्न छ: बुढेसकालसम्म के असल हुन्छ, के दृढ भएपछि असल हुन्छ, मानिसको रत्न के हो, र चोरले के लैजान सक्दैन? उत्तर हो: शील बुढेसकालसम्म असल हुन्छ, श्रद्धा दृढ भएपछि असल हुन्छ, प्रज्ञा मानिसको रत्न हो, र पुण्य चोरले लैजान सक्दैन। चोरले पुण्य लैजान नसक्नुको कारण के हो भने पुण्य तिजोरी वा बैंकमा हुँदैन, बरु गर्नेको मनमा हुन्छ; कसैले पनि भित्र हात हालेर चोर्न सक्दैन, कुनै प्राकृतिक प्रकोपले नष्ट गर्न सक्दैन, र त्यो पुण्यले गर्नेलाई भव र जन्म पार गरेर पनि जहाँसुकै पछ्याउँछ।
ตัวอย่างในชีวิตवास्तविक जीवनमा, विदेश यात्रा गर्ने व्यक्तिले बाटोखर्च र पुँजी राम्ररी तयार राख्नुपर्छ, नत्र पुगेपछि कष्ट हुन्छ। परलोकको यात्रा पनि त्यस्तै हो: पुण्य तयार राख्नुपर्ने बाटोखर्च हो। प्रमादपूर्वक जीवन बिताउने र कहिल्यै असल काम नगर्ने व्यक्तिसँग यात्रा गर्नुपर्ने बेला आउँदा साथमा कुनै बाटोखर्च हुँदैन। तर धेरै पुण्य गरेको व्यक्ति, गन्तव्यमा स्वागत गर्न आफन्तहरू पर्खिरहेको व्यक्तिझैं, ढुक्क मनले यात्रा गर्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: जीवनको सत्य बुझ्नेले प्रमाद गर्नु हुँदैन, र अवसर हुँदै दान दिएर, शील पालन गरेर र चित्तलाई प्रसन्न बनाउने अभ्यास गरेर पुण्यद्वारा परलोकका लागि शरण तयार गर्नुपर्छ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।