| ข้อ | พ.ศ. | กระทู้ตั้ง | บทเชื่อม |
|---|---|---|---|
| ๑ | ๒๕๖๘ | ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ | ๑ |
วิธีใช้: อ่านกระทู้ตั้งแล้วลองวางโครงเรื่องด้วยตนเองก่อน จึงเปิดดูตัวอย่าง สังเกตลำดับ: บทตั้ง → อารัมภบท → อธิบายบทตั้ง → ขยายความ → ประโยคสะพานและบทเชื่อม (บอกคัมภีร์ที่มา) → อธิบายบทเชื่อม → ตัวอย่างในชีวิต → สรุปพร้อมยกบทตั้ง → ปิดท้าย
ตัวอย่างเรียบเรียงโดยระบบจากคำอธิบายพุทธศาสนสุภาษิต บทเชื่อมเลือกจากสุภาษิตที่โจทย์กำหนดให้ (ธรรมศึกษา) หรือจากสุภาษิตในหนังสือของชั้นนั้นที่เนื้อความเข้ากัน (นักธรรม) ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยสำนวนของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
อารัมภบท现将上文所列法语主题之义加以阐释发挥，以作学习与修行之指引。
อธิบายบทตั้ง解释如下：“名位”（yasa）在这里是指地位、权力、名声和随从。这句格言警告说，名位落在没有智慧的人手中，就会成为毁坏自己和他人的工具。
ขยายความบทตั้ง名位和权力就像威力强大的工具。在智者手中，它们被用来为公众创造利益；在愚人手中，它们被用来满足自己的欲望，例如以权力压迫他人、谋取不正当的利益，或骄傲自大到对一切劝告充耳不闻。这样的行为直接伤害他人，最终也会反过来伤害自己，导致失去尊重、受到惩罚，乃至失去名位本身。
ขยายความบทตั้ง这句格言教导我们，得到名位并不只是值得欢喜的事，而是一种需要智慧和德行来维持的责任。将要担任重要职位的人应当做好准备；负责选拔人才的人，也应当考虑其智慧和品行，而不仅仅是能力或亲疏关系。
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑愚痴少慧的人造作恶业时往往并不自觉，因为看不到其中的过患；但当业果显现时，他便会因自己的业而受煎熬，如同被火焚烧。这正如《小部·法句经》中的佛语所说：
อธิบายบทเชื่อม ๑解释如下：这句格言教导我们：愚人作恶时并不清楚地知道随之而来的恶果，但当恶业成熟时，他自己必定要因所作之事而受苦。这里的“愚人”是指缺乏智慧、不能辨别善恶功过的人，并不是指受教育少的人。
อธิบายบทเชื่อม ๑注释书解释说，这里的“不觉察”是指不知道自己所造的业会带来怎样的果报，而不是不知道自己正在作恶。例如，有些人知道欺骗或伤害他人是错误的，却因贪图利益或想要报复而仍然去做，没有意识到随之而来的恶果。至于“如同被火焚烧”，是表示恶业果报所带来的煎熬之苦，注释书也提到了地狱之苦，因此其含义比知道自己做错后的懊悔更为广泛。
อธิบายบทเชื่อม ๑重要的启示是：我们不应只看当下得到的满足或利益，而应在行动之前以正念和智慧思考：这件事是否正确？会伤害谁？可能带来什么恶果？即使正在愤怒或非常想得到某样东西，也应当停下来思考，不让情绪驱使自己犯错。一时看不到恶果，并不能使恶行变成应该做的事。
ตัวอย่างในชีวิต在日常生活中，当上主管后利用权力欺压下属的人，会破坏工作氛围，最终遭到反对。在网上出名后利用名气推销骗人产品的人，会伤害追随者，也失去信誉。当上班长后对同学颐指气使的学生，得不到大家的配合。而谦逊、公正地运用职位的人，才会赢得真正的尊重。
สรุป总而言之，得到名位或职位的人，应当让智慧引导权力的运用，多想责任而少想权利，并把名位用于各方的利益。这正如篇首作为主题所引的法语所说：
ปิดท้าย以上所述，其义如此。