พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
ธรรมศึกษาชั้นโท ระดับมัธยมศึกษา · ขอบข่ายหลักสูตร ๙ ช่วงชั้น ๒๕๖๔ · ๑๕ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
ปมาทวรรค — หมวดประมาท ๓ บท
โย จ ปุพฺเพ ปมชฺชิตฺวา ปจฺฉา โส นปฺปมชฺชติ / โสมํ โลกํ ปภาเสติ อพฺภา มุตฺโต ว จนฺทิมา.
जो पहले प्रमादी था, पर बाद में अप्रमादी हो गया, वह इस लोक को बादलों से मुक्त चन्द्रमा की तरह प्रकाशित करता है।
มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ (ม. ม. ๑๓/๔๘๖.)
พหุมฺปิ เจ สํหิตํ ภาสมาโน / น ตกฺกโร โหติ นโร ปมตฺโต / โคโปว คาโว คณยํ ปเรสํ / น ภาควา สามญฺญสฺส โหติ.
बुद्धवचन बहुत कह सकने पर भी जो प्रमादी है और उसके अनुसार नहीं करता, उसे श्रामण्य-फल का भाग नहीं मिलता, जैसे ग्वाला दूसरों की गायें गिनता है।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๗.)
ยญฺหิ กิจฺจํ ตทปวิทฺธํ อกิจฺจํ ปน กยิรติ / อุนฺนฬานํ ปมตฺตานํ เตสํ วฑฺฒนฺติ อาสวา.
जो करने योग्य को छोड़कर न करने योग्य करता है, अभिमानी और प्रमादी है, उसके आस्रव बढ़ते हैं।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๔.)
ปุคคลวรรค — หมวดบุคคล ๓ บท
ยสฺส ปาปํ กตํ กมฺมํ กุสเลน ปหียติ / โสมํ โลกํ ปภาเสติ อพฺภา มุตฺโตว จนฺทิมา.
जिसने पापकर्म किया, पर उसे सत्कर्म से छोड़ दिया, वह इस लोक को बादलों से मुक्त चन्द्रमा की तरह प्रकाशित करता है।
มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ (ม. ม. ๑๒/๔๘๗.)
มธุวา มญฺญตี พาโล ยาว ปาปํ น ปจฺจติ, / ยทา จ ปจฺจตี ปาปํ อถ พาโล ทุกฺขํ นิคจฺฉติ.
जब तक पाप फल नहीं देता, मूर्ख उसे मीठा समझता है; पर जब पाप फल देता है, तब मूर्ख दुःख पाता है।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๒๔.)
สเจ ภายถ ทุกฺขสฺส สเจ โว ทุกฺขมปฺปิยํ / มา กตฺถ ปาปกํ กมฺมํ อาวี วา ยทิ วา รโห.
यदि तुम दुःख से डरते हो, यदि तुम्हें दुःख प्रिय नहीं, तो प्रकट में या छिपकर पापकर्म मत करो।
ขุททกนิกาย อุทาน (ขุ. อุ. ๒๕/๑๕๐.)
วิริยวรรค — หมวดความเพียร ๓ บท
อปฺปเกนปิ เมธาวี ปาภเฏน วิจกฺขโณ / สมุฏฺฐาเปติ อตฺตานํ อณุํ อคฺคึว สนฺธมํ.
बुद्धिमान और चतुर व्यक्ति थोड़ी-सी पूँजी से भी अपने को स्थापित कर लेता है, जैसे कोई छोटी-सी आग जला ले।
ขุททกนิกาย ชาดก เอกนิบาต (ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒.)
อโมฆํ ทิวสํ กยิรา อปฺเปน พหุเกน วา / ยํ ยํ วิวหเต รตฺติ ตทูนนฺตสฺส ชีวิตํ.
दिन-रात को छोटे या बड़े लाभ से खाली न जाने दे; क्योंकि जिसके पास से दिन-रात बीत जाते हैं, उसका जीवन उतने लाभ से कम हो जाता है।
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๓๕.)
อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ อปฺปมตฺโต วิธานวา / สมํ กปฺเปติ ชีวิตํ สมฺภตํ อนุรกฺขติ.
जो अपने कार्यों में उद्यमी, अप्रमत्त, व्यवस्था करने में समझदार और उचित रूप से जीविका चलाने वाला है, वह कमाए हुए धन की रक्षा करता है।
อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต (องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๙๘.)
เสวนาวรรค — หมวดคบหา ๓ บท
ปาปมิตฺเต วิวชฺเชตฺวา ภเชยฺยุตฺตมปุคฺคเล / โอวาเท จสฺส ติฏฺเฐยฺย ปตฺเถนฺโต อจลํ สุขํ.
 คำอธิบาย
जो स्थिर सुख चाहता है, वह पापमित्रों को त्याग दे, केवल उत्तम पुरुषों का संग करे और उनके उपदेश में स्थित रहे।
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.)
ยาทิสํ กุรุเต มิตฺตํ ยาทิสญฺจูปเสวติ, / โสปิ ตาทิสโก โหติ สหวาโส หิ ตาทิโส.
 คำอธิบาย
जैसे व्यक्ति को मित्र बनाता है और जैसे का संग करता है, वैसा ही वह हो जाता है; क्योंकि साथ रहना उसे वैसा बना देता है।
ขุททกนิกาย ชาดก วีสตินิบาต (ขุ. ชา. วีส. ๒๓/๔๓๗.)
สทฺเธน จ เปสเลน จ / ปญฺญวตา พหุสฺสุเตน จ / สขิตํ หิ กเรยฺย ปณฺฑิโต. / ภทฺโท สปฺปุริเสหิ สงฺคโม.
 คำอธิบาย
पण्डित श्रद्धावान, शीलप्रिय, प्रज्ञावान और बहुश्रुत लोगों से मित्रता करे; क्योंकि सज्जनों का संग उन्नति है।
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๕.)
ทานวรรค — หมวดทาน ๓ บท
อคฺคสฺมึ ทานํ ททตํ อคฺคํ ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ / อคฺคํ อายุ จ วณฺโณ จ ยโส กิตฺติ สุขํ พลํ.
श्रेष्ठ वस्तु में दान देने पर श्रेष्ठ पुण्य बढ़ता है, और श्रेष्ठ आयु, वर्ण, यश, कीर्ति, सुख और बल भी बढ़ते हैं।
ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ (ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๙.)
อคฺคทายี วรทายี เสฏฺฐทายี จ โย นโร / ทีฆายุ ยสวา โหติ ยตฺถ ยตฺถูปปชฺชติ.
जो श्रेष्ठ, उत्तम और प्रधान वस्तु देता है, वह जहाँ जन्म लेता है वहाँ दीर्घायु और यशस्वी होता है।
อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต (องฺ ปญฺจก. ๒๒/๕๖.)
ปุพฺเพ ทานาทิกํ ทตฺวา อิทานิ ลภตี สุขํ / มูเลว สิญฺจิตํ โหติ อคฺเค จ ผลทายกํ.
पहले दान आदि दो, तभी अब सुख मिलता है, जैसे जड़ में पानी देने से सिरे पर फल मिलता है।
สัททสารัตถชาลินี (สทฺทสารตฺถชาลินี.)
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก