พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
ธรรมศึกษาชั้นโท ระดับมัธยมศึกษา · ขอบข่ายหลักสูตร ๙ ช่วงชั้น ๒๕๖๔ · ๑๕ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
ปมาทวรรค — หมวดประมาท ๓ บท
โย จ ปุพฺเพ ปมชฺชิตฺวา ปจฺฉา โส นปฺปมชฺชติ / โสมํ โลกํ ปภาเสติ อพฺภา มุตฺโต ว จนฺทิมา.
Orang yang dahulu lengah namun kemudian tidak lengah lagi menerangi dunia ini bagaikan bulan yang terbebas dari awan.
มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ (ม. ม. ๑๓/๔๘๖.)
พหุมฺปิ เจ สํหิตํ ภาสมาโน / น ตกฺกโร โหติ นโร ปมตฺโต / โคโปว คาโว คณยํ ปเรสํ / น ภาควา สามญฺญสฺส โหติ.
Sekalipun seseorang banyak melafalkan sabda Buddha, bila ia lengah dan tidak bertindak sesuai dengannya, ia tidak memperoleh bagian dari buah kehidupan petapa, bagaikan gembala yang menghitung sapi milik orang lain.
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๗.)
ยญฺหิ กิจฺจํ ตทปวิทฺธํ อกิจฺจํ ปน กยิรติ / อุนฺนฬานํ ปมตฺตานํ เตสํ วฑฺฒนฺติ อาสวา.
Orang yang meninggalkan apa yang seharusnya dilakukan dan mengerjakan apa yang tidak seharusnya, karena sombong dan lengah — noda batinnya bertambah.
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๔.)
ปุคคลวรรค — หมวดบุคคล ๓ บท
ยสฺส ปาปํ กตํ กมฺมํ กุสเลน ปหียติ / โสมํ โลกํ ปภาเสติ อพฺภา มุตฺโตว จนฺทิมา.
Siapa pun yang telah berbuat jahat namun meninggalkannya dengan berbuat baik, menerangi dunia ini bagaikan bulan yang terbebas dari awan.
มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ (ม. ม. ๑๒/๔๘๗.)
มธุวา มญฺญตี พาโล ยาว ปาปํ น ปจฺจติ, / ยทา จ ปจฺจตี ปาปํ อถ พาโล ทุกฺขํ นิคจฺฉติ.
Selama kejahatan belum berbuah, si bodoh mengiranya manis; tetapi ketika kejahatan berbuah, saat itulah si bodoh mengalami penderitaan.
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๒๔.)
สเจ ภายถ ทุกฺขสฺส สเจ โว ทุกฺขมปฺปิยํ / มา กตฺถ ปาปกํ กมฺมํ อาวี วา ยทิ วา รโห.
Bila engkau takut akan penderitaan, bila engkau tidak menyukai penderitaan, maka janganlah berbuat jahat, baik di tempat terbuka maupun tersembunyi.
ขุททกนิกาย อุทาน (ขุ. อุ. ๒๕/๑๕๐.)
วิริยวรรค — หมวดความเพียร ๓ บท
อปฺปเกนปิ เมธาวี ปาภเฏน วิจกฺขโณ / สมุฏฺฐาเปติ อตฺตานํ อณุํ อคฺคึว สนฺธมํ.
Orang yang cerdas dan bijak dapat menegakkan dirinya bahkan dengan modal kecil, sebagaimana orang menyalakan api dari nyala kecil.
ขุททกนิกาย ชาดก เอกนิบาต (ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒.)
อโมฆํ ทิวสํ กยิรา อปฺเปน พหุเกน วา / ยํ ยํ วิวหเต รตฺติ ตทูนนฺตสฺส ชีวิตํ.
Janganlah membiarkan siang dan malam berlalu sia-sia, tanpa manfaat kecil maupun besar; karena hidup orang yang dilewati siang dan malam berkurang sebesar itu.
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๓๕.)
อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ อปฺปมตฺโต วิธานวา / สมํ กปฺเปติ ชีวิตํ สมฺภตํ อนุรกฺขติ.
Orang yang rajin dalam tugasnya, waspada, cakap mengatur, dan hidup sesuai kemampuan, menjaga kekayaan yang telah diperolehnya.
อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต (องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๙๘.)
เสวนาวรรค — หมวดคบหา ๓ บท
ปาปมิตฺเต วิวชฺเชตฺวา ภเชยฺยุตฺตมปุคฺคเล / โอวาเท จสฺส ติฏฺเฐยฺย ปตฺเถนฺโต อจลํ สุขํ.
 คำอธิบาย
Orang yang mendambakan kebahagiaan yang kokoh hendaknya menjauhi sahabat jahat, bergaul hanya dengan orang-orang mulia, dan berpegang pada nasihat mereka.
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.)
ยาทิสํ กุรุเต มิตฺตํ ยาทิสญฺจูปเสวติ, / โสปิ ตาทิสโก โหติ สหวาโส หิ ตาทิโส.
 คำอธิบาย
Orang seperti apa yang dijadikan sahabat dan digauli, seperti itulah ia akan menjadi; karena hidup bersama menjadikannya demikian.
ขุททกนิกาย ชาดก วีสตินิบาต (ขุ. ชา. วีส. ๒๓/๔๓๗.)
สทฺเธน จ เปสเลน จ / ปญฺญวตา พหุสฺสุเตน จ / สขิตํ หิ กเรยฺย ปณฺฑิโต. / ภทฺโท สปฺปุริเสหิ สงฺคโม.
 คำอธิบาย
Orang bijak hendaknya bersahabat dengan mereka yang berkeyakinan, yang mencintai sila, yang bijaksana dan berpengetahuan luas; karena bergaul dengan orang baik membawa kemajuan.
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๕.)
ทานวรรค — หมวดทาน ๓ บท
อคฺคสฺมึ ทานํ ททตํ อคฺคํ ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ / อคฺคํ อายุ จ วณฺโณ จ ยโส กิตฺติ สุขํ พลํ.
Bila seseorang berdana pada yang luhur, kebajikan yang luhur bertambah — demikian pula umur, rupa, kemasyhuran, kehormatan, kebahagiaan, dan kekuatan yang luhur.
ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ (ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๙.)
อคฺคทายี วรทายี เสฏฺฐทายี จ โย นโร / ทีฆายุ ยสวา โหติ ยตฺถ ยตฺถูปปชฺชติ.
Orang yang memberikan yang luhur, yang baik, dan yang terbaik, berumur panjang dan terhormat di mana pun ia terlahir.
อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต (องฺ ปญฺจก. ๒๒/๕๖.)
ปุพฺเพ ทานาทิกํ ทตฺวา อิทานิ ลภตี สุขํ / มูเลว สิญฺจิตํ โหติ อคฺเค จ ผลทายกํ.
Berdanalah dan berbuat baik lebih dulu; dengan demikian kebahagiaan diperoleh sekarang, seperti menyiram akar menghasilkan buah di ujung.
สัททสารัตถชาลินี (สทฺทสารตฺถชาลินี.)
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก