พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
ธรรมศึกษาชั้นเอก ระดับประถมศึกษา · ขอบข่ายหลักสูตร ๙ ช่วงชั้น ๒๕๖๔ · ๒๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๖ บท
อัตตวรรค — หมวดตน ๔ บท
อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ.
 คำอธิบาย
अपना आप ही अपना सहारा है।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๓๖,๖๖.)
อตฺตานํ ทมยนฺติ สุพฺพตา.
 คำอธิบาย
सुव्रत लोग अपने को वश में करते हैं।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๓๔.)
อตฺตนา โจทยตฺตานํ.
अपने से अपने को चेतावनी दो।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๖๖.)
ปฏิมํเสตมตฺตนา.
अपने से अपनी परीक्षा करो।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๖๖.)
จิตตวรรค — หมวดจิต ๔ บท
จิตฺตสฺส ทมโถ สาธุ.
चित्त का दमन अच्छा है।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ.
दान्त चित्त सुख लाता है।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
วิหญฺญตี จิตฺตวสานุวตฺตี.
चित्त के वश में चलने वाला कष्ट पाता है।
ขุททกนิกาย ชาดก ทุกนิบาต (ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๙๐.)
จิตฺตํ รกฺเขถ เมธาวี.
प्रज्ञावान चित्त की रक्षा करे।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
มิตตวรรค — หมวดมิตร ๔ บท
มาตา มิตฺตํ สเก ฆเร.
माता अपने घर में मित्र है।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๐.)
สพฺพตฺถ ปูชิโต โหติ โย มิตฺตานํ น ทุพฺภติ.
मित्र-द्रोह न करने वाले की सर्वत्र पूजा होती है।
ขุททกนิกาย ชาดก นวกนิบาต (ขุ. ชา. นวก. ๒๗/๕๔.)
มิตฺตทุพฺโภ หิ ปาปโก.
मित्र-द्रोही सचमुच नीच है।
ขุททกนิกาย ชาดก ทสกนิบาต (ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๙๗.)
นตฺถิ พาเล สหายตา.
मूर्खों के साथ सहायता (मैत्री) नहीं होती।
วินัยปิฎก มหาวรรค; มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์; ขุททกนิกาย ธรรมบท (วิ. มหา. ๕/๓๓๖. ม. อุ. ๑๔/๒๙๗. ขุ. ธ. ๒๕/๒๓, ๕๙.)
วิริยวรรค — หมวดความเพียร ๔ บท
วิริเยน ทุกฺขมจฺเจติ.
मनुष्य वीर्य (उद्यम) से दुःख को पार करता है।
ขุททกนิกาย สุตตนิบาต (ขุ. สุ. ๒๕/๓๖๑.)
หิยฺโยติ หิยฺยติ โปโส ปเรติ ปริหายติ.
‘कल’ कहकर टालने वाला अवनति करता है; ‘परसों’ कहने वाला और भी अधिक।
ขุททกนิกาย ชาดก วีสตินิบาต (ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๖๖.)
อชฺเชว กิจฺจมาตปฺปํ.
आज ही उद्यम कर लेना चाहिए।
มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์; ขุททกนิกาย ชาดก มหานิบาต (ม. อุป. ๑๔/๓๔๘. ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๖๕.)
กเรยฺย โยคฺคํ ธุวมปฺปมตฺโต.
अप्रमत्त व्यक्ति दृढ़ता से उद्यम करे।
นัย. ขุททกนิกาย ชาดก ทุกนิบาต (นัย- ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๗๘.)
สติวรรค — หมวดสติ ๔ บท
สติ โลกสฺมิ ชาคโร.
 คำอธิบาย
स्मृति ही संसार में जागृति का धर्म है।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๖๑.)
สติมโต สทา ภทฺทํ.
 คำอธิบาย
स्मृतिमान व्यक्ति सदा उन्नति करता है।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๓๐๖.)
สติมา สุขเมธติ.
 คำอธิบาย
स्मृतिमान व्यक्ति सुख पाता है।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๓๐๖.)
สติมโต สุเว เสยฺโย.
 คำอธิบาย
स्मृतिमान व्यक्ति दिन-प्रतिदिन श्रेष्ठ होता जाता है।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๓๐๖.)
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก