| ข้อ | พ.ศ. | กระทู้ตั้ง | บทเชื่อม |
|---|---|---|---|
| ๑ | ๒๕๖๘ | สุขํ ยาว ชรา สีลํ | ๑ |
| ๒ | ๒๕๖๖ | ปาปานํ อกรณํ สุขํ | ๑ |
| ๓ | ๒๕๖๕ | ปาปานํ อกรณํ สุขํ | ๑ |
| ๔ | ๒๕๖๓ | สติมโต สทา ภทฺทํ | ๑ |
| ๕ | ๒๕๖๑ | ททมาโน ปิโย โหติ | ๑ |
วิธีใช้: อ่านกระทู้ตั้งแล้วลองวางโครงเรื่องด้วยตนเองก่อน จึงเปิดดูตัวอย่าง สังเกตลำดับ: บทตั้ง → อารัมภบท → อธิบายบทตั้ง → ขยายความ → ประโยคสะพานและบทเชื่อม (บอกคัมภีร์ที่มา) → อธิบายบทเชื่อม → ตัวอย่างในชีวิต → สรุปพร้อมยกบทตั้ง → ปิดท้าย
ตัวอย่างเรียบเรียงโดยระบบจากคำอธิบายพุทธศาสนสุภาษิต บทเชื่อมเลือกจากสุภาษิตที่โจทย์กำหนดให้ (ธรรมศึกษา) หรือจากสุภาษิตในหนังสือของชั้นนั้นที่เนื้อความเข้ากัน (นักธรรม) ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยสำนวนของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: यसले सिकाउँछ कि शील-पालन जीवनको हरेक चरणमा, युवावस्थादेखि बुढेसकालसम्म, सुखको कारण हो। शीलबाट पाइने एउटा सुख हो मैले न खराब गरेको छु न अरूलाई हानि पुर्याएको छु भन्ने थाहा पाउँदाको मानसिक शान्ति। धम्मपदको नागवग्गमा यो सूक्ति यस शिक्षासँग आउँछ कि दृढ श्रद्धा, प्रज्ञाको प्राप्ति र पाप नगर्नु, यी सबैले सुख ल्याउँछन्।
ขยายความบทตั้งशीलले धेरै प्रकारले सुख दिन्छ। जसले हानि पुर्याउँदैन, चोरी गर्दैन, काम-मिथ्याचार गर्दैन, झुट बोल्दैन र प्रमादको कारण बन्ने नशा गर्दैन, उसले यी कर्मबाट कठिनाइ उत्पन्न गर्दैन। आफ्नो आचरण सम्झँदा उससँग ढुक्क रहने कारण हुन्छ र उसले नगरेको भूल लुकाउनुपर्दैन। यसबाहेक, इमानदारी र अरूको अनुचित फाइदा नउठाउनुले सँगै बस्दा विश्वास बनाउन सहायता गर्छ।
ขยายความบทตั้งतैपनि, शील-पालनको अर्थ यो होइन कि जीवनमा कुनै दुःख वा समस्या नै हुँदैन। शीलवान् व्यक्ति पनि बिरामी हुन सक्छ, हानि बेहोर्न सक्छ वा निराशाको सामना गर्न सक्छ। तर शीलले उसलाई आफ्नै खराब कर्मले कठिनाइ बढाउनबाट बचाउँछ र इमानदारीपूर्वक बाँच्ने सिद्धान्त दिन्छ। उमेरसँगै शरीर बदलिए पनि असल आचरणबाट पाइने मानसिक शान्ति मूल्यवान् रहिरहन्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑ज्ञानीलाई कुन कुरा हितकारी हो र कुन हानिकारक हो भन्ने थाहा हुन्छ। त्यसैले उसले आफ्नो शीललाई शुद्ध राख्छ र सानो फाइदाका लागि निषेधहरूको उल्लङ्घन गर्दैन। यो खुद्दकनिकाय-इतिवुत्तकमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "बुद्धिमान्" त्यो हो जोसँग प्रज्ञा छ र जसले के हितकारी र के हानिकारक भनी विचार गर्न जान्दछ। "शीलको रक्षा गर्नुपर्छ" को अर्थ हो आफूले पालन गर्ने शिक्षापदअनुसार शरीर र वचनलाई संयमित राख्नुपर्छ। यो सूक्तिले बुद्धिमान्लाई असल आचरणको महत्त्व देख्न र कारण नजानी अरूको पछि मात्र लाग्नुको सट्टा त्यसको लाभ बुझेर सोचविचारपूर्वक शील-पालन गर्न सिकाउँछ।
อธิบายบทเชื่อม ๑सुखपत्थना सुत्तमा भगवान् बुद्धले भन्नुभयो कि तीन प्रकारका सुख चाहने बुद्धिमान्ले शीलको रक्षा गर्नुपर्छ। ती हुन् प्रशंसा, धनको प्राप्ति, र मृत्युपछि स्वर्गमा जन्म। यो शिक्षाले देखाउँछ कि शीलले वर्तमान र भविष्य दुवैको हितलाई सहारा दिन्छ। त्यसैले बुद्धिमान्ले आफ्नो आचरणका परिणामबारे दूरदर्शितापूर्वक विचार गर्नुपर्छ र क्षणिक सुख वा तत्कालको फाइदाका लागि सही कुरा छाड्नु हुँदैन।
อธิบายบทเชื่อม ๑प्रशंसाको सम्बन्धमा, इमानदारी र अरूलाई हानि नपुर्याउनु त्यो आचरण हो जसको बुद्धिमान्हरूले प्रशंसा गर्छन्, र यिनले सँगै बस्दा विश्वास बनाउन सहायता गर्छन्। धनको सम्बन्धमा, भ्रष्टाचार नगर्नु र प्रमाद नगर्नु इमानदार जीविका र आफ्नो सम्पत्तिको रक्षालाई सहारा दिने जग हो; सुरक्षित जीवनका लागि परिश्रम, योग्यता र उचित खर्च पनि चाहिन्छ। स्वर्गमा जन्म त्यो भावी लाभ हो जसको उल्लेख सुत्तले गर्छ। त्यसैले बुद्धिमान्ले शीलको मूल्यलाई अभ्यास गर्नुपर्ने भलाइका रूपमा पनि र बनाउनुपर्ने सुखको कारणका रूपमा पनि देख्छ।
ตัวอย่างในชีวิตदैनिक जीवनमा, जुन परिवारका सदस्य एकअर्काप्रति इमानदार छन्, एकअर्कालाई हानि पुर्याउँदैनन् र धोका दिँदैनन्, त्यसमा विश्वासको राम्रो जग हुन्छ। रक्सी नपिउनेले पिउनमा पैसा खर्च गर्दैन र आफ्नो नशाले कठिनाइ उत्पन्न गर्दैन। साथीका सामान नचोर्ने र झुट नबोल्ने विद्यार्थीले त्यस्ता भूल लुकाउनुपर्दैन। ठूलो भएपछि पनि यदि उसले आफ्नो असल आचरण कायम राख्यो भने, ऊ अर्को पुस्ताका लागि राम्रो आदर्श बन्न सक्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: सुख चाहनेले शील-पालनलाई जीवनको सामान्य तरिका बनाउने अभ्यास गर्नुपर्छ, कसैले नहेरेकोले मात्र उपेक्षा गर्नु हुँदैन, र नियमित रूपमा आफ्नो आचरणको जाँच गर्नुपर्छ। भूल भयो भने त्यसलाई स्वीकार गर्नु, सुधार्नु र दोहोर्याउनबाट सावधान रहनुपर्छ। निरन्तर शील-पालनले मानसिक शान्ति र शान्तिपूर्ण सहजीवनका कारण बनाउँछ, जो आजदेखि बुढेसकालसम्म मूल्यवान् छन्। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पाप नगर्नुले सुख ल्याउँछ। "पाप नगर्नु" को अर्थ शरीर, वचन र मनद्वारा हुने सबै खराबीबाट टाढा रहनु हो। यहाँ "सुख" को अर्थ शरीर र मनको आराम, हलुकापन, र डराउनुपर्ने वा चिन्ता गर्नुपर्ने केही नहुनु हो। यो बुद्धवचनले देखाउँछ कि सुख विभिन्न वस्तुको स्वामित्वबाट मात्र आउनुपर्छ भन्ने छैन, बरु नराम्रो काम नगर्नुबाट पनि उत्पन्न हुन सक्छ।
ขยายความบทตั้งपाप नगर्नुबाट उत्पन्न हुने सुख गहिरो र स्थिर सुख हो। खराबी नगर्ने व्यक्ति मस्त निदाउँछ, गल्ती खुल्ने डर हुँदैन, अरूप्रति सधैं शङ्का गरिरहनु पर्दैन, र गल्ती लुकाउन झूट बोल्नु पर्दैन, त्यसैले मन हलुका हुन्छ। यसको विपरीत, पाप गर्नेले चाहेको कुरा पाए पनि उसको मन डर, लाज र पश्चात्तापले जलिरहन्छ। धम्मपदमा यो बुद्धवचन यी वचनहरूसँगै आउँछ: बुढेसकालसम्म शील सुखदायी हुन्छ, स्थिर श्रद्धा सुखदायी हुन्छ, प्रज्ञाको प्राप्ति सुखदायी हुन्छ। यसले देखाउँछ कि पाप नगर्नु सबै सुखको आधार हो।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑जब कुनै व्यक्ति सधैँ सावधान रहेर सबै पापबाट बच्छ, उसको जीवन कष्टबाट सुरक्षित रहन्छ। तर असावधान भएर खराबीको नजिक जाने मानिस सजिलै चिप्लिन्छ। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सिकाउँछ कि सबै पापबाट टाढा रहनुपर्छ। "टाढा रहनु" भन्नाले पन्छिनु, नजिक नजानु र हात नहाल्नु बुझिन्छ। "सबै पाप" भन्नाले सानो होस् वा ठूलो, शरीर, वचन र मन तीनैबाट हुने सबै प्रकारका खराबी बुझिन्छ। यो बुद्धवचन एउटा सीधा उपदेश हो: आफूलाई माया गर्ने र सुख चाहने व्यक्तिले सबै प्रकारका खराबीलाई सावधानीपूर्वक पन्छाउनुपर्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๑धम्मपदमा भगवान् बुद्धले यस्तो उपमा दिनुभएको छ: जसरी धेरै धन भएको तर थोरै साथी भएको व्यापारीले खतरा भएको बाटो पन्छाउँछ, र जीवनलाई माया गर्ने व्यक्तिले विष पन्छाउँछ, त्यसरी नै व्यक्तिले सबै पापबाट टाढा रहनुपर्छ। कुन बाटोमा चोर छन् भनी थाहा पाएको व्यापारी त्यो बाटो हिँड्दैन, किनकि धन र ज्यान दुवै गुमाउन सकिन्छ भनी उसलाई थाहा हुन्छ। कुन वस्तु विष हो भनी थाहा पाएको व्यक्ति त्यसलाई छुँदैन, किनकि मृत्यु हुन सक्छ भनी उसलाई थाहा हुन्छ। खराबी पनि चोर भएको बाटोजस्तो र विषजस्तो हो; सचेत व्यक्ति खतरामा परिसक्नुअघि नै सुरुदेखि टाढा रहन्छ।
ตัวอย่างในชีวิตवास्तविक जीवनमा, आफ्नै क्षमताले परीक्षा दिने विद्यार्थीले धेरै उच्च अङ्क नपाए पनि उसको मन ढुक्क हुन्छ र आफूप्रति गर्व गर्छ, जुन समातिने डरले सधैं त्रस्त हुने चोरी गर्ने विद्यार्थीभन्दा फरक हो। इमानदारीपूर्वक काम गर्ने र घुस नलिने कर्मचारी जाँचपड्तालको डरबिना शान्त जीवन बिताउँछ। एकअर्काप्रति इमानदार पति-पत्नी विश्वास र सुखका साथ सँगै बस्छन्।
สรุปनिष्कर्षमा: साँचो सुख चाहनेले, कसैले नदेखेको बेलामा पनि, खराबी नगर्नुबाट सुरु गर्नुपर्छ, किनकि पाप नगर्नुबाट पाइने सुख धनले किन्नु नपर्ने र कसैले खोस्न नसक्ने सुख हो। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पाप नगर्नुले सुख ल्याउँछ। "पाप नगर्नु" को अर्थ शरीर, वचन र मनद्वारा हुने सबै खराबीबाट टाढा रहनु हो। यहाँ "सुख" को अर्थ शरीर र मनको आराम, हलुकापन, र डराउनुपर्ने वा चिन्ता गर्नुपर्ने केही नहुनु हो। यो बुद्धवचनले देखाउँछ कि सुख विभिन्न वस्तुको स्वामित्वबाट मात्र आउनुपर्छ भन्ने छैन, बरु नराम्रो काम नगर्नुबाट पनि उत्पन्न हुन सक्छ।
ขยายความบทตั้งपाप नगर्नुबाट उत्पन्न हुने सुख गहिरो र स्थिर सुख हो। खराबी नगर्ने व्यक्ति मस्त निदाउँछ, गल्ती खुल्ने डर हुँदैन, अरूप्रति सधैं शङ्का गरिरहनु पर्दैन, र गल्ती लुकाउन झूट बोल्नु पर्दैन, त्यसैले मन हलुका हुन्छ। यसको विपरीत, पाप गर्नेले चाहेको कुरा पाए पनि उसको मन डर, लाज र पश्चात्तापले जलिरहन्छ। धम्मपदमा यो बुद्धवचन यी वचनहरूसँगै आउँछ: बुढेसकालसम्म शील सुखदायी हुन्छ, स्थिर श्रद्धा सुखदायी हुन्छ, प्रज्ञाको प्राप्ति सुखदायी हुन्छ। यसले देखाउँछ कि पाप नगर्नु सबै सुखको आधार हो।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑आफूलाई माया गर्ने र सुख चाहने व्यक्तिले साना-ठूला हर किसिमका पापबाट शरीर, वाणी र मन तीनैले बच्नुपर्छ। न त्यसको नजिक जानुपर्छ, न त्यो गर्नुपर्छ। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सिकाउँछ कि सबै पापबाट टाढा रहनुपर्छ। "टाढा रहनु" भन्नाले पन्छिनु, नजिक नजानु र हात नहाल्नु बुझिन्छ। "सबै पाप" भन्नाले सानो होस् वा ठूलो, शरीर, वचन र मन तीनैबाट हुने सबै प्रकारका खराबी बुझिन्छ। यो बुद्धवचन एउटा सीधा उपदेश हो: आफूलाई माया गर्ने र सुख चाहने व्यक्तिले सबै प्रकारका खराबीलाई सावधानीपूर्वक पन्छाउनुपर्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๑धम्मपदमा भगवान् बुद्धले यस्तो उपमा दिनुभएको छ: जसरी धेरै धन भएको तर थोरै साथी भएको व्यापारीले खतरा भएको बाटो पन्छाउँछ, र जीवनलाई माया गर्ने व्यक्तिले विष पन्छाउँछ, त्यसरी नै व्यक्तिले सबै पापबाट टाढा रहनुपर्छ। कुन बाटोमा चोर छन् भनी थाहा पाएको व्यापारी त्यो बाटो हिँड्दैन, किनकि धन र ज्यान दुवै गुमाउन सकिन्छ भनी उसलाई थाहा हुन्छ। कुन वस्तु विष हो भनी थाहा पाएको व्यक्ति त्यसलाई छुँदैन, किनकि मृत्यु हुन सक्छ भनी उसलाई थाहा हुन्छ। खराबी पनि चोर भएको बाटोजस्तो र विषजस्तो हो; सचेत व्यक्ति खतरामा परिसक्नुअघि नै सुरुदेखि टाढा रहन्छ।
ตัวอย่างในชีวิตवास्तविक जीवनमा, आफ्नै क्षमताले परीक्षा दिने विद्यार्थीले धेरै उच्च अङ्क नपाए पनि उसको मन ढुक्क हुन्छ र आफूप्रति गर्व गर्छ, जुन समातिने डरले सधैं त्रस्त हुने चोरी गर्ने विद्यार्थीभन्दा फरक हो। इमानदारीपूर्वक काम गर्ने र घुस नलिने कर्मचारी जाँचपड्तालको डरबिना शान्त जीवन बिताउँछ। एकअर्काप्रति इमानदार पति-पत्नी विश्वास र सुखका साथ सँगै बस्छन्।
สรุปनिष्कर्षमा: साँचो सुख चाहनेले, कसैले नदेखेको बेलामा पनि, खराबी नगर्नुबाट सुरु गर्नुपर्छ, किनकि पाप नगर्नुबाट पाइने सुख धनले किन्नु नपर्ने र कसैले खोस्न नसक्ने सुख हो। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "स्मृति भएको व्यक्ति" भन्नाले सम्झन सक्ने, सधैं सचेत रहने, र सोचाइ, वचन र कर्म कुनैमा पनि बेहोस नहुने व्यक्ति बुझिन्छ। "कल्याण" भन्नाले असल कुरा, सुरक्षा र प्रगति बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि स्मृति भएको व्यक्तिले सधैं कल्याण पाउँछ; अर्थात् जुनसुकै परिस्थितिमा रहे पनि स्मृतिले उसलाई सधैं असल कुरातर्फ डोर्याउँछ।
ขยายความบทตั้งस्मृति धेरै उपकारी धम्म हो, किनकि यो सबै भलाइको आधार हो। दान दिन स्मृति चाहिन्छ, तब मात्र सही र उचित तरिकाले दिन सकिन्छ; शील पालन गर्न स्मृति चाहिन्छ, तब मात्र बेहोसीमा उल्लङ्घन हुँदैन; काम गर्न स्मृति चाहिन्छ, तब मात्र गल्ती हुँदैन; र अध्ययन गर्न पनि स्मृति चाहिन्छ, तब मात्र सम्झन र बुझ्न सकिन्छ। त्यसैले स्मृति भएको व्यक्ति अँध्यारोमा बत्ती बोकेर हिँड्ने व्यक्तिजस्तो हो; उसले बाटो स्पष्ट देख्छ, ठक्कर खाएर लड्दैन र बाटो बिराउँदैन। त्यसैले उसको सधैं कल्याण हुन्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑जब मानिसको मन स्मृतिद्वारा सञ्चालित हुन्छ, शरीर सुतेको बेला पनि मन असल र खराबप्रति जागा रहन्छ। तर स्मृतिविहीन मानिस आँखा खुला भए पनि सुतेको मानिसजस्तै हुन्छ। यो संयुत्तनिकाय-सगाथावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्ति "सति लोकस्मि जागरो" को अर्थ हो "स्मृति लोकमा जागा रहने धम्म हो।" यसको अभिप्राय हो कि स्मृतिले व्यक्तिलाई अप्रमादपूर्वक, नभुली र भलाइ गर्न बेवास्ता नगरी जीवन बिताउन मनलाई सचेत गराउँछ। "स्मृति" भन्नाले सम्झन सक्नु, नभुल्नु र मनलाई गरिरहेको काममा राख्नु बुझिन्छ, जसले कर्तव्य, गर्नुपर्ने कुरा र त्याग्नुपर्ने कुरा सम्झन सघाउँछ। त्यसैले स्मृति भएको व्यक्ति जागा रहेको व्यक्तिजस्तो हो, किनकि उसले जीवनलाई प्रमादको पछि लाग्न दिँदैन।
อธิบายบทเชื่อม ๑यहाँ निद्राले स्वाभाविक रूपमा सुत्नुलाई बुझाउँदैन, बरु प्रमाद, बेहोसी र विभिन्न कुरामा मोहित भएर कर्तव्य बिर्सनु र सहीपनलाई बेवास्ता गर्नुको उपमा हो। यसरी मन सुतेको व्यक्ति सजिलै क्लेशको वशमा पर्छ, जसरी पहरेदार सुतेको घरमा चोरले भित्र पसेर धन चोर्ने मौका पाउँछ। त्यसैले स्मृति मनको ढोकाको पहरा दिने पहरेदारजस्तो हो, जसले भावनाको पछि बेहोसीमा बग्न नदिन सचेत गराइरहन्छ। जब लोभ, क्रोध वा मोह उत्पन्न हुन्छ, स्मृतिले मनलाई सावधान राख्नुपर्छ भनी सम्झन सघाउँछ, र हानि पुर्याउन सक्ने वचन वा कर्मलाई प्रज्ञाले विचार गरेर रोक्ने अवसर दिन्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๑यस व्याख्यासँग मेल खाने धम्म जागरसुत्तमा पाइन्छ, जसमा भनिएको छ: पाँच इन्द्रिय जागा रहँदा पाँच नीवरण सुतेका मानिन्छन्, र पाँच नीवरण सुत्दा पाँच इन्द्रिय जागा मानिन्छन्। पाँच इन्द्रिय हुन्: श्रद्धा, वीर्य, स्मृति, समाधि र प्रज्ञा; यी चित्तको विकासलाई सघाउने महत्त्वपूर्ण धम्म हुन्। पाँच नीवरण हुन्: कामच्छन्द, अर्थात् कामप्रतिको रुचि; ब्यापाद, अर्थात् अरूको अहित चिताउनु; थीनमिद्ध, अर्थात् मनको खिन्नता र आलस्य; उद्धच्चकुक्कुच्च, अर्थात् मनको चञ्चलता र पछुतो; र विचिकिच्छा, अर्थात् शङ्का र दुविधा; यी चित्तलाई भलाइमा अगाडि बढ्न रोक्ने धम्म हुन्। त्यसैले इन्द्रियहरू जागा रहनु र नीवरणहरू सुत्नु अकुशल धम्मलाई हावी हुन नदिई कुशल धम्मअनुसार जीवन बिताउनुलाई देखाउने उपमा हो।
อธิบายบทเชื่อม ๑जागरसुत्तको अट्ठकथाले व्याख्या गर्छ कि पाँच इन्द्रियले सम्पन्न व्यक्ति सुतिरहेको बेला पनि जागा मानिन्छ, किनकि ऊ अप्रमादी छ र कुशलले युक्त छ; तर पाँच नीवरणले युक्त व्यक्ति अन्य इरियापथमा रहँदा पनि सुतेको मानिन्छ, किनकि ऊ प्रमादी छ र अकुशलले युक्त छ। त्यसैले "सुतिरहेको बेला पनि जागा मानिन्छ" भन्नुको अर्थ धम्मको मार्गमा अप्रमादी हुनु हो; यसको अर्थ सुतिरहेको बेला पनि वरपरका घटना वा खतरालाई निरन्तर थाहा पाइरहन्छ भन्ने होइन।
ตัวอย่างในชีวิตवास्तविक जीवनमा, स्मृति भएको व्यापारीले फजुल खर्च गर्दैन, बचत गर्न जान्दछ र बढाइचढाइ गरिएको लगानीको प्रलोभनमा विश्वास गर्दैन, त्यसैले उसको व्यवसाय स्थिर रहन्छ। स्मृतिपूर्वक मेसिनसँग काम गर्ने कारिगरले काम राम्ररी र सुरक्षित तरिकाले गर्छ। स्मृति भएको विद्यार्थीले परीक्षा दिँदा प्रश्न ध्यानपूर्वक पढ्छ र लापरबाहीले गलत उत्तर दिँदैन। तर स्मृतिविहीन व्यक्ति जतिसुकै सिपालु भए पनि चुकेर क्षति बेहोर्न सक्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: जीवनमा कल्याण चाहनेले स्मृतिलाई बलियो बनाउने अभ्यास गर्नुपर्छ र गर्ने हरेक काममा सधैं सचेत रहनुपर्छ, किनकि स्मृति रक्षक हो र सबै कल्याणको ढोका हो। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिमा "दिने व्यक्ति" भन्नाले त्यागलाई स्वभाव बनाएको, आफूसँग भएको कुरा अरूको हितका लागि बाँड्न सधैं तयार रहने व्यक्ति बुझिन्छ। "प्रिय हुन्छ" को अर्थ वरिपरिका मानिसहरूबाट माया, स्नेह र शुभकामना पाउँछ भन्ने हो। यो बुद्धवचनले एउटा प्राकृतिक नियम देखाउँछ: अरूको माया माग्न वा जबरजस्ती लिन सकिँदैन, तर दिने व्यक्तिप्रति त्यो आफैं उत्पन्न हुन्छ।
ขยายความบทตั้งदिने व्यक्ति प्रिय हुनुको कारण के हो भने हरेक मानिस सुख चाहन्छ र दुःख चाहँदैन। जसले उसलाई सुखी बनाउँछ र कठिनाइबाट मुक्त हुन सहयोग गर्छ, उसलाई ऊ माया गर्छ। यसको विपरीत, लिने मात्र गर्ने, कहिल्यै नदिने र अरूको फाइदा उठाइरहने व्यक्तिसँग जतिसुकै धन वा शक्ति भए पनि, उसको वरिपरि मानिसहरू स्वार्थको आशाले मात्र बसेका हुन सक्छन्। स्वार्थ सकिएपछि ती मानिसहरू छोडेर जान्छन्। त्यसैले इमानदार मनले दिनुबाट उत्पन्न हुने माया शक्ति वा स्वार्थले किनिएको मायाभन्दा बढी स्थिर हुन्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑साँचो सुख अनिवार्य रूपमा वस्तुहरूको स्वामित्वबाट पाइँदैन, पाप नगर्नुबाट उत्पन्न हुन्छ। शरीर, वाणी र मनले खराबीबाट टाढा रहने व्यक्तिको मन ढुक्क हुन्छ र उसलाई कुनै कुराको डर हुँदैन। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पाप नगर्नुले सुख ल्याउँछ। "पाप नगर्नु" को अर्थ शरीर, वचन र मनद्वारा हुने सबै खराबीबाट टाढा रहनु हो। यहाँ "सुख" को अर्थ शरीर र मनको आराम, हलुकापन, र डराउनुपर्ने वा चिन्ता गर्नुपर्ने केही नहुनु हो। यो बुद्धवचनले देखाउँछ कि सुख विभिन्न वस्तुको स्वामित्वबाट मात्र आउनुपर्छ भन्ने छैन, बरु नराम्रो काम नगर्नुबाट पनि उत्पन्न हुन सक्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๑पाप नगर्नुबाट उत्पन्न हुने सुख गहिरो र स्थिर सुख हो। खराबी नगर्ने व्यक्ति मस्त निदाउँछ, गल्ती खुल्ने डर हुँदैन, अरूप्रति सधैं शङ्का गरिरहनु पर्दैन, र गल्ती लुकाउन झूट बोल्नु पर्दैन, त्यसैले मन हलुका हुन्छ। यसको विपरीत, पाप गर्नेले चाहेको कुरा पाए पनि उसको मन डर, लाज र पश्चात्तापले जलिरहन्छ। धम्मपदमा यो बुद्धवचन यी वचनहरूसँगै आउँछ: बुढेसकालसम्म शील सुखदायी हुन्छ, स्थिर श्रद्धा सुखदायी हुन्छ, प्रज्ञाको प्राप्ति सुखदायी हुन्छ। यसले देखाउँछ कि पाप नगर्नु सबै सुखको आधार हो।
ตัวอย่างในชีวิตउदाहरणका लागि, जीवनभर छोराछोरीलाई माया, ध्यान र शिक्षा-दीक्षा दिने आमाबुबा छोराछोरीका लागि अरू जोसुकैभन्दा बढी प्रिय हुन्छन्। भाइबहिनीलाई खेलौना वा खाजा बाँड्ने र खतरा आउँदा उनीहरूको रक्षा गर्ने दाजुदिदी भाइबहिनीका प्रिय हुन्छन्। मुस्कुराउँदै सद्भावका साथ सेवा दिने कर्मचारी ग्राहकहरूको प्रिय हुन्छ। मुस्कान र कोमल वचन दिनु मात्रले पनि, अलिकति पनि धन खर्च नगरी, हामी अरूको प्रिय बन्न सक्छौं।
สรุปनिष्कर्षमा: प्रिय बन्न चाहनेले आज मैले अरूलाई के-के दिएँ भनी सधैं आफैंलाई सोध्नुपर्छ, र अवसर तथा क्षमताअनुसार निरन्तर दिइरहनुपर्छ। यस्तो दान पुण्य पनि हो र मानिसको साँचो आकर्षण पनि हो। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।