| ข้อ | พ.ศ. | กระทู้ตั้ง | บทเชื่อม |
|---|---|---|---|
| ๑ | ๒๕๖๘ | ททมาโน ปิโย โหติ | ๒ |
| ๒ | ๒๕๖๗ | สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย | ๒ |
| ๓ | ๒๕๖๖ | อสนฺเต นูปเสเวยฺย สนฺเต เสเวยฺย ปณฺฑิโต อสนฺโต นิรยํ เนนฺติ สนฺโต ปาเปนฺติ สุคตึ | ๒ |
| ๔ | ๒๕๖๓ | ขนฺติโก เมตฺตวา ลาภี ยสสฺสี สุขสีลวา ปิโย เทวมนุสฺสานํ มนาโป โหติ ขนฺติโก | ๒ |
วิธีใช้: อ่านกระทู้ตั้งแล้วลองวางโครงเรื่องด้วยตนเองก่อน จึงเปิดดูตัวอย่าง สังเกตลำดับ: บทตั้ง → อารัมภบท → อธิบายบทตั้ง → ขยายความ → ประโยคสะพานและบทเชื่อม (บอกคัมภีร์ที่มา) → อธิบายบทเชื่อม → ตัวอย่างในชีวิต → สรุปพร้อมยกบทตั้ง → ปิดท้าย
ตัวอย่างเรียบเรียงโดยระบบจากคำอธิบายพุทธศาสนสุภาษิต บทเชื่อมเลือกจากสุภาษิตที่โจทย์กำหนดให้ (ธรรมศึกษา) หรือจากสุภาษิตในหนังสือของชั้นนั้นที่เนื้อความเข้ากัน (นักธรรม) ผู้สอบควรเรียบเรียงด้วยสำนวนของตนเอง และจำบาลีกับคัมภีร์ที่มาให้ถูกต้อง
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिमा "दिने व्यक्ति" भन्नाले त्यागलाई स्वभाव बनाएको, आफूसँग भएको कुरा अरूको हितका लागि बाँड्न सधैं तयार रहने व्यक्ति बुझिन्छ। "प्रिय हुन्छ" को अर्थ वरिपरिका मानिसहरूबाट माया, स्नेह र शुभकामना पाउँछ भन्ने हो। यो बुद्धवचनले एउटा प्राकृतिक नियम देखाउँछ: अरूको माया माग्न वा जबरजस्ती लिन सकिँदैन, तर दिने व्यक्तिप्रति त्यो आफैं उत्पन्न हुन्छ।
ขยายความบทตั้งदिने व्यक्ति प्रिय हुनुको कारण के हो भने हरेक मानिस सुख चाहन्छ र दुःख चाहँदैन। जसले उसलाई सुखी बनाउँछ र कठिनाइबाट मुक्त हुन सहयोग गर्छ, उसलाई ऊ माया गर्छ। यसको विपरीत, लिने मात्र गर्ने, कहिल्यै नदिने र अरूको फाइदा उठाइरहने व्यक्तिसँग जतिसुकै धन वा शक्ति भए पनि, उसको वरिपरि मानिसहरू स्वार्थको आशाले मात्र बसेका हुन सक्छन्। स्वार्थ सकिएपछि ती मानिसहरू छोडेर जान्छन्। त्यसैले इमानदार मनले दिनुबाट उत्पन्न हुने माया शक्ति वा स्वार्थले किनिएको मायाभन्दा बढी स्थिर हुन्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑दान मानिसहरूको हृदयलाई एकसाथ बाँधेर राख्ने धागोजस्तै हो। दिन र बाँड्न जान्ने व्यक्तिले अरूसँग मित्रता बाँध्छ, जसले गर्दा राम्रो सम्बन्ध बन्छ र सहयोग गर्ने साथीहरू पाइन्छन्। यो संयुत्तनिकाय-सगाथावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "मैत्री" शब्दको अर्थ मित्रता, एकअर्काप्रतिको माया र शुभकामना हो। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि दिनेले मैत्री बाँध्न सक्छ, अर्थात् दान मानिसहरूको मनलाई एकसाथ बाँध्ने डोरीजस्तै हो, जसले असल सम्बन्ध जन्माउँछ। दिने व्यक्तिका साथीहरू हुन्छन्, र ती साथीहरू आवश्यक परेको बेला उसलाई सहयोग गर्न तयार हुन्छन्।
อธิบายบทเชื่อม ๑मैत्री बाँध्ने दान भन्नाले धन-सम्पत्ति दिनु मात्र बुझिँदैन। मीठो वचन दिनु, समय दिनु, शारीरिक श्रमद्वारा सहयोग दिनु, क्षमा दिनु र हौसला दिनु, यी सबै मानिसको मन बाँध्ने दान हुन्। सङ्गहवत्थु ४ भनिने धम्मले पनि दानलाई पहिलो स्थानमा राखेको छ, जसले दान मित्रता निर्माणको मुटु हो भनी देखाउँछ। यसको विपरीत, कञ्जुस, कहिल्यै नबाँड्ने र अरूबाट लिने मात्र सोच्ने व्यक्तिलाई साँचो साथी पाउन गाह्रो हुन्छ, किनकि मानिसको मन बाँध्ने केही हुँदैन।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๒जब कुनै व्यक्ति सधैँ दान दिइरहन्छ, थोरै-थोरै नै किन नहोस्, उसको पुण्य नरोकिई बढिरहन्छ। तर कहिल्यै नदिनेको मनमा पुण्य मौलाउन सक्दैन। यो दीघनिकाय-महावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๒व्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सिकाउँछ कि दिँदा पुण्य बढ्छ। "पुण्य" शब्दको अर्थ मनलाई सफा पार्ने र सुखको कारण बन्ने भलाइ हो। व्यक्तिले त्याग गर्ने मनले दिने हरेक पटक पुण्य मनमा उत्पन्न हुन्छ र क्रमशः थुप्रिँदै जान्छ, जसरी गाग्रीमा एक-एक थोपा गरी खस्ने पानी, थोरै भए पनि, निरन्तर खसिरहेमा गाग्री भरिन्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๒दिँदा पुण्य बढ्छ भनिनुको कारण के हो भने दिँदाको बखत दिने व्यक्तिको मनले कञ्जुस्याइँको एक अंश त्याग्छ, र मनलाई साँघुरो बनाउने क्लेश लोभ पनि पातलिन्छ। त्यसैले मन फराकिलो र प्रसन्न हुन्छ। यो वर्तमानमै देखिने पुण्य हो। जति धेरै दिइन्छ, दिनु त्यति नै बानी बन्छ र मन भलाइमा त्यति नै स्थिर हुन्छ। यो बुद्धवचन "संयम गरिरहँदा वैर उत्पन्न हुँदैन" भन्ने वचनसँग जोडिएर आएको छ, जसले देखाउँछ कि दानले भलाइ बढाउँछ र संयमले खराबी उत्पन्न हुन दिँदैन। यी दुवै असल जीवन बिताउने जोडी हुन्।
ตัวอย่างในชีวิตउदाहरणका लागि, जीवनभर छोराछोरीलाई माया, ध्यान र शिक्षा-दीक्षा दिने आमाबुबा छोराछोरीका लागि अरू जोसुकैभन्दा बढी प्रिय हुन्छन्। भाइबहिनीलाई खेलौना वा खाजा बाँड्ने र खतरा आउँदा उनीहरूको रक्षा गर्ने दाजुदिदी भाइबहिनीका प्रिय हुन्छन्। मुस्कुराउँदै सद्भावका साथ सेवा दिने कर्मचारी ग्राहकहरूको प्रिय हुन्छ। मुस्कान र कोमल वचन दिनु मात्रले पनि, अलिकति पनि धन खर्च नगरी, हामी अरूको प्रिय बन्न सक्छौं।
สรุปनिष्कर्षमा: प्रिय बन्न चाहनेले आज मैले अरूलाई के-के दिएँ भनी सधैं आफैंलाई सोध्नुपर्छ, र अवसर तथा क्षमताअनुसार निरन्तर दिइरहनुपर्छ। यस्तो दान पुण्य पनि हो र मानिसको साँचो आकर्षण पनि हो। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "पुण्यको सञ्चय" भन्नाले सधैं असल काम गर्नु, बारम्बार दोहोर्याएर गर्नु, जसले गर्दा भलाइ बढ्दै गएर बानी बन्छ, भन्ने बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि यस्तो पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। यो बुद्धवचन "पापको सञ्चयले दुःख ल्याउँछ" भन्ने बुद्धवचनको विपरीत जोडी हो, र यसले देखाउँछ कि हामीले जीवनमा जे सञ्चय गर्छौं, त्यसैले हाम्रो जीवन सुखी हुन्छ कि दुःखी भन्ने निर्धारण गर्छ।
ขยายความบทตั้งधम्मपदमा भगवान् बुद्धले भन्नुभएको छ: यदि पुरुषले पुण्य गर्छ भने त्यो पुण्य बारम्बार गर्नुपर्छ र त्यस पुण्यमा रुचि राख्नुपर्छ, किनकि पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ। अर्को ठाउँमा उहाँले भन्नुभएको छ: सानो छ, फल दिँदैन होला भनी पुण्यलाई हेला गर्नु हुँदैन, किनकि थोपा-थोपा खस्ने पानीले घैंटो भरिन्छ; प्रज्ञावान् व्यक्तिले थोरै-थोरै पुण्य सञ्चय गर्दै पुण्यले भरिन सक्छ। त्यसैले नियमित रूपमा गरिने साना असल कामहरूमा कहिलेकाहीं मात्र गरिने ठूला असल कामभन्दा धेरै शक्ति हुन्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑जब कुनै व्यक्तिले जीवनकालमा धेरै भलाइ गरेको हुन्छ, जीवनको अन्त्यमा उसको मन पुण्यले ढुक्क र निर्भय रहन्छ। तर कहिल्यै पुण्य नगरेको मानिस अन्तिम घडीमा प्रायः विचलित हुन्छ। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "जीवनको अन्त्यको बेला" भन्नाले जीवन सकिन लागेको समयलाई बुझाउँछ, जुन बेला धेरैजसो मानिस डराउँछन्, किनकि उनीहरूले आफूले माया गर्ने सबै कुराबाट छुट्टिनुपर्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि त्यस्तो बेलामा पुण्यले सुख ल्याउँछ; अर्थात् जब धनसम्पत्ति, पद-प्रतिष्ठा र प्रियजनले केही मद्दत गर्न सक्दैनन्, तब पहिले गरेको पुण्य मनको शरण बन्छ र व्यक्तिलाई नडराई शान्तिपूर्वक बिदा हुन सघाउँछ।
อธิบายบทเชื่อม ๑मृत्युको नजिक पुग्दा मानिसको मनले प्रायः आफूले गरेका कुराहरू सम्झन्छ। धेरै खराबी गरेको व्यक्तिले ती खराबीलाई मनको छटपटीसहित सम्झन्छ र आउने फलदेखि डराउँछ। तर धेरै पुण्य गरेको व्यक्तिले आफ्ना असल कामहरूलाई मनको सन्तोषसहित सम्झन्छ; उसलाई पछुताउनुपर्ने वा अधुरो रहेको कुनै कुरा हुँदैन। अन्तिम घडीको यो मानसिक सुख पुण्यको स्पष्ट देखिने फल हो, र बुद्धशासनअनुसार जीवनको अन्त्यमा प्रसन्न रहेको चित्त सुगतिमा जाने कारण पनि बन्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๒बाहिरी धन जुनसुकै बेला चोरी हुन वा हराउन सक्छ, तर पुण्य अर्थात् मनमा उत्पन्न भलाइ यस्तो धन हो जुन चोरले लैजान सक्दैन। त्यसैले त्यो बाहिरी धनभन्दा बढी स्थिर सम्पत्ति हो। यो संयुत्तनिकाय-सगाथावग्गमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๒व्याख्या यस प्रकार छ: "पुण्य" भन्नाले दान दिने, शील पालन गर्ने, भावना गर्ने र अन्य असल काम गर्नाले मनमा उत्पन्न हुने भलाइ बुझिन्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि पुण्य चोरले लैजान नसक्ने धन हो। यो पैसा, घर, गाडी र गहनाजस्ता बाहिरी धनभन्दा फरक छ, जुन जुनसुकै बेला चोरी हुन, आगोले जल्न, बाढीले बगाउन वा हराउन सक्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๒यस सूक्तिको स्रोत सूत्रमा यस्तो प्रश्न छ: बुढेसकालसम्म के असल हुन्छ, के दृढ भएपछि असल हुन्छ, मानिसको रत्न के हो, र चोरले के लैजान सक्दैन? उत्तर हो: शील बुढेसकालसम्म असल हुन्छ, श्रद्धा दृढ भएपछि असल हुन्छ, प्रज्ञा मानिसको रत्न हो, र पुण्य चोरले लैजान सक्दैन। चोरले पुण्य लैजान नसक्नुको कारण के हो भने पुण्य तिजोरी वा बैंकमा हुँदैन, बरु गर्नेको मनमा हुन्छ; कसैले पनि भित्र हात हालेर चोर्न सक्दैन, कुनै प्राकृतिक प्रकोपले नष्ट गर्न सक्दैन, र त्यो पुण्यले गर्नेलाई भव र जन्म पार गरेर पनि जहाँसुकै पछ्याउँछ।
ตัวอย่างในชีวิตवास्तविक जीवनमा, हरेक दिन बिहानै उठेर भिक्षुलाई भिक्षा दिने, सुत्नुअघि पाठ गर्ने र लगनशील भएर अरूलाई मद्दत गर्ने व्यक्तिले, हरेक दिन थोरै मात्र गरे पनि, धेरै वर्ष बितेपछि उसको मन प्रसन्न हुन्छ, ऊ सुखी हुन्छ र मानिसहरूको प्रिय बन्छ। हरेक दिन थोरै-थोरै पाठ दोहोर्याउने विद्यार्थीको ज्ञान परीक्षाको अघिल्लो रात मात्र कडा मिहिनेत गरेर पढ्ने व्यक्तिको भन्दा दृढ हुन्छ। भलाइको सञ्चय पनि यसैगरी हुन्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: दिगो सुख चाहनेले सानो होस् वा ठूलो भनी नछानी र विशेष अवसरको प्रतीक्षा नगरी हरेक दिन लगनशील भएर असल काम गर्नुपर्छ, किनकि सञ्चय गरिएको भलाइ जीवनभरिको सुखको जग बन्छ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: "सज्जन" (सप्पुरिस) को अर्थ हो सही आचरण गर्ने असल मानिस, र "असज्जन" को अर्थ हो असल नभएका र धम्मविपरीत चल्ने मानिस। यो सूक्तिले सङ्गत छान्ने एउटा महत्त्वपूर्ण सिद्धान्त सिकाउँछ, किनकि हामी जससँग सङ्गत गर्छौं, उनीहरूले हाम्रो जीवनको दिशालाई प्रभाव पार्छन्।
ขยายความบทตั้งअसज्जनले नरकमा लैजानुको अर्थ हो कि खराब मानिसहरूले प्रायः हामीलाई पापतर्फ डोर्याउँछन्, जस्तै जुवा, लागूपदार्थ, चोरी वा अरूलाई हानि पुर्याउनु; यदि हामी उनीहरूको पछि लाग्यौं भने यो जीवन र अर्को जीवनमा दुःख र कठिनाइ पाउँछौं। यसको विपरीत, सज्जनहरूले हामीलाई सही दिशा देखाउँछन्, भलाइका लागि प्रेरित गर्छन्, राम्रो आदर्श राख्छन् र बाटो बिराउँदा सचेत गराउँछन्। त्यसैले सज्जनहरूको सङ्गतले सुगति, अर्थात् उन्नति र सुखसम्म पुर्याउँछ।
ขยายความบทตั้งसङ्गत छान्नुको अर्थ खराब आचरण गर्नेहरूको अनादर वा घृणा गर्नु होइन। हामी उनीहरूप्रति मैत्री र सद्भाव राख्न सक्छौं, तर बाटो बिराउने गरी नजिक हुनु हुँदैन, विशेषगरी जब हाम्रो आफ्नै मन अझै पर्याप्त दृढ छैन। साथै, को सज्जन हो भन्ने कुरा धन वा बाहिरी रूपले होइन, आचरणले निर्धारण गर्नुपर्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑जीवन सकिन लागेको बेला धनसम्पत्ति, पद-प्रतिष्ठा र प्रियजनले कुनै सहायता गर्न सक्दैनन्। तर पहिले गरेको पुण्य मनको सहारा बन्छ र मानिस शान्तिसाथ बिदा हुन्छ। यो खुद्दकनिकाय-धम्मपदमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: "जीवनको अन्त्यको बेला" भन्नाले जीवन सकिन लागेको समयलाई बुझाउँछ, जुन बेला धेरैजसो मानिस डराउँछन्, किनकि उनीहरूले आफूले माया गर्ने सबै कुराबाट छुट्टिनुपर्छ। यो सूक्तिले सिकाउँछ कि त्यस्तो बेलामा पुण्यले सुख ल्याउँछ; अर्थात् जब धनसम्पत्ति, पद-प्रतिष्ठा र प्रियजनले केही मद्दत गर्न सक्दैनन्, तब पहिले गरेको पुण्य मनको शरण बन्छ र व्यक्तिलाई नडराई शान्तिपूर्वक बिदा हुन सघाउँछ।
อธิบายบทเชื่อม ๑मृत्युको नजिक पुग्दा मानिसको मनले प्रायः आफूले गरेका कुराहरू सम्झन्छ। धेरै खराबी गरेको व्यक्तिले ती खराबीलाई मनको छटपटीसहित सम्झन्छ र आउने फलदेखि डराउँछ। तर धेरै पुण्य गरेको व्यक्तिले आफ्ना असल कामहरूलाई मनको सन्तोषसहित सम्झन्छ; उसलाई पछुताउनुपर्ने वा अधुरो रहेको कुनै कुरा हुँदैन। अन्तिम घडीको यो मानसिक सुख पुण्यको स्पष्ट देखिने फल हो, र बुद्धशासनअनुसार जीवनको अन्त्यमा प्रसन्न रहेको चित्त सुगतिमा जाने कारण पनि बन्छ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๒जब कुनै व्यक्ति अरूको हितका लागि आफूसँग भएको कुरा बाँड्न जान्दछ, स्वाभाविक रूपमा बदलामा उसले माया र स्नेह पाउँछ। तर वस्तुलाई कसेर समातिराख्ने मानिस अरूको सद्भावबाट टाढा हुन्छ। यो अङ्गुत्तरनिकाय-पञ्चकनिपातमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๒व्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिमा "दिने व्यक्ति" भन्नाले त्यागलाई स्वभाव बनाएको, आफूसँग भएको कुरा अरूको हितका लागि बाँड्न सधैं तयार रहने व्यक्ति बुझिन्छ। "प्रिय हुन्छ" को अर्थ वरिपरिका मानिसहरूबाट माया, स्नेह र शुभकामना पाउँछ भन्ने हो। यो बुद्धवचनले एउटा प्राकृतिक नियम देखाउँछ: अरूको माया माग्न वा जबरजस्ती लिन सकिँदैन, तर दिने व्यक्तिप्रति त्यो आफैं उत्पन्न हुन्छ।
อธิบายบทเชื่อม ๒दिने व्यक्ति प्रिय हुनुको कारण के हो भने हरेक मानिस सुख चाहन्छ र दुःख चाहँदैन। जसले उसलाई सुखी बनाउँछ र कठिनाइबाट मुक्त हुन सहयोग गर्छ, उसलाई ऊ माया गर्छ। यसको विपरीत, लिने मात्र गर्ने, कहिल्यै नदिने र अरूको फाइदा उठाइरहने व्यक्तिसँग जतिसुकै धन वा शक्ति भए पनि, उसको वरिपरि मानिसहरू स्वार्थको आशाले मात्र बसेका हुन सक्छन्। स्वार्थ सकिएपछि ती मानिसहरू छोडेर जान्छन्। त्यसैले इमानदार मनले दिनुबाट उत्पन्न हुने माया शक्ति वा स्वार्थले किनिएको मायाभन्दा बढी स्थिर हुन्छ।
ตัวอย่างในชีวิตदैनिक जीवनमा, जम्मा भएर गलत काम गर्न मन पराउने साथीहरूसँग रहने किशोरलाई लागूपदार्थ चाख्न उक्साइन सकिन्छ र उसको जीवन बिग्रन सक्छ। जबकि लगनशील भएर पढ्ने र लक्ष्य भएका साथीहरूसँग रहनेले आफ्नो विकासका लागि प्रेरणा र प्रोत्साहन पाउँछ। इमानदार साझेदार छान्ने व्यापारीले सुरक्षित रूपमा व्यापार चलाउँछ, जबकि बेइमानहरूसँग काम गर्ने प्रायः उनीहरूसँगै कष्ट भोग्छ।
สรุปनिष्कर्षमा: उन्नति चाहनेले सावधानीपूर्वक सङ्गत छान्नुपर्छ, राम्रो आचरण गर्नेहरूसँग रहनुपर्छ र पतनतर्फ लैजानेहरूबाट दूरी राख्नुपर्छ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।
อารัมภบทअब अध्ययन र अभ्यासको मार्गदर्शनका लागि माथि उल्लेख गरिएको धम्म-विषयको अर्थलाई विस्तारपूर्वक व्याख्या गरिनेछ।
อธิบายบทตั้งव्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले क्षमाका धेरै फल देखाउँछ: हृदयमा सद्गुण, जीवनमा उन्नति र अरूको माया।
ขยายความบทตั้งक्षमाशील व्यक्तिलाई मैत्रीवान् मानिन्छ, किनकि अरूका भूलप्रतिको सहनशीलता त्यस हृदयबाट आउँछ जसले उनीहरूको भलो चाहन्छ र उनीहरूलाई दुःखी देख्न चाहँदैन। त्यसैले क्षमा र मैत्रीले एकअर्कालाई सहारा दिन्छन्। क्षमाशील व्यक्तिले लाभ र यश पाउँछ, किनकि क्षमाले काम पूरा हुन्छन् र शान्त स्वभावले ऊ विश्वास पाएर महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी पाउँछ। क्षमाशील व्यक्ति सधैं सुखी रहन्छ, किनकि ऊ रिसमा जल्दैन र असावधानीमा गरेका कामबारे पछुताउनु पर्दैन।
ขยายความบทตั้งऊ देवता र मानिसका प्रिय हुन्छ भन्नुले देखाउँछ कि क्षमाको गुण व्यापक रूपमा मान्य छ। हरेक व्यक्ति शान्त स्वभावको व्यक्तिको नजिक रहन मन पराउँछ, जससँग कुरा गर्दा सुखद लागोस् र जहाँ रिस वा बदलाको डर नहोस्। यसरी प्रिय हुनु अरूलाई खुसी पार्नबाट होइन, बरु क्षमाशील व्यक्तिको आफ्नै आन्तरिक स्थिरताबाट आउँछ।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๑जब मानिसले सज्जनको नजिकको संगत गर्छ, ऊ पनि सज्जन बन्ने झुकाव राख्छ, तर दुर्जनको संगत गरेमा बिस्तारै त्यस्तै बन्दै जान्छ, किनभने सँगै बस्नुले मानिसहरूलाई उस्तै ढालिदिन्छ। यो खुद्दकनिकाय-जातक-वीसतिनिपातमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๑व्याख्या यस प्रकार छ: यो सूक्तिले सङ्गतको सिद्धान्तलाई छोटकरीमा बताउँछ: मानिस जोसँग घनिष्ठ रूपमा रहन्छ, उनीहरूजस्तै बन्दै जान्छ, किनकि सँगै रहँदा विचार र बानीहरू एकबाट अर्कोमा सर्छन्।
อธิบายบทเชื่อม ๑सँगै रहँदा स्वाभाविक सिकाइ हुन्छ। हामी कुनै इरादाविना नै आफ्नो नजिकका मानिसहरूको सोच्ने तरिका, बोल्ने तरिका, मूल्य र व्यवहार ग्रहण गर्छौं। परिश्रमी साथीहरूले हामीलाई परिश्रमी बनाउँछन्, अल्छी साथीहरूले अल्छी। सकारात्मक साथीहरूले हामीलाई प्रोत्साहन दिन्छन्, गुनासो गर्ने साथीहरूले हामीलाई पनि कुराहरू नकारात्मक दृष्टिले हेर्ने बनाउँछन्। त्यसैले साथी छान्नु भविष्यमा हामी कस्तो व्यक्ति बन्छौं भन्ने छान्नुजस्तै हो।
อธิบายบทเชื่อม ๑यो सूक्तिको अर्थ मानिससँग कुनै विकल्प छैन र उसले सधैं वरिपरिका मानिसहरूअनुसार बदलिनै पर्छ भन्ने होइन। स्मृति र दृढ सिद्धान्त भएको व्यक्तिले खराब वातावरणमा पनि आफ्नो भलाइ जोगाउन सक्छ र अरूलाई बदल्न सहयोगी आदर्श पनि बन्न सक्छ। तर सामान्य मानिसहरूका लागि, विशेषगरी अझै सिक्ने उमेरमा रहेकाहरूका लागि, असल साथी छान्नु सबैभन्दा सुरक्षित र प्रभावकारी मार्ग हो।
ประโยคสะพาน + ที่มา ๒पण्डितले संगत रोज्न जान्दछ। ऊ धम्मविपरीत आचरण गर्ने असत्पुरुषको संगत गर्दैन, सदाचारी सत्पुरुषको संगत गर्छ, किनभने जसको संगत गरिन्छ, उसले जीवनलाई पतन वा उन्नतितर्फ लैजान्छ। यो खुद्दकनिकाय-जातक-वीसतिनिपातमा आएको बुद्धवचनअनुरूप छ:
อธิบายบทเชื่อม ๒व्याख्या यस प्रकार छ: "सज्जन" (सप्पुरिस) को अर्थ हो सही आचरण गर्ने असल मानिस, र "असज्जन" को अर्थ हो असल नभएका र धम्मविपरीत चल्ने मानिस। यो सूक्तिले सङ्गत छान्ने एउटा महत्त्वपूर्ण सिद्धान्त सिकाउँछ, किनकि हामी जससँग सङ्गत गर्छौं, उनीहरूले हाम्रो जीवनको दिशालाई प्रभाव पार्छन्।
อธิบายบทเชื่อม ๒असज्जनले नरकमा लैजानुको अर्थ हो कि खराब मानिसहरूले प्रायः हामीलाई पापतर्फ डोर्याउँछन्, जस्तै जुवा, लागूपदार्थ, चोरी वा अरूलाई हानि पुर्याउनु; यदि हामी उनीहरूको पछि लाग्यौं भने यो जीवन र अर्को जीवनमा दुःख र कठिनाइ पाउँछौं। यसको विपरीत, सज्जनहरूले हामीलाई सही दिशा देखाउँछन्, भलाइका लागि प्रेरित गर्छन्, राम्रो आदर्श राख्छन् र बाटो बिराउँदा सचेत गराउँछन्। त्यसैले सज्जनहरूको सङ्गतले सुगति, अर्थात् उन्नति र सुखसम्म पुर्याउँछ।
อธิบายบทเชื่อม ๒सङ्गत छान्नुको अर्थ खराब आचरण गर्नेहरूको अनादर वा घृणा गर्नु होइन। हामी उनीहरूप्रति मैत्री र सद्भाव राख्न सक्छौं, तर बाटो बिराउने गरी नजिक हुनु हुँदैन, विशेषगरी जब हाम्रो आफ्नै मन अझै पर्याप्त दृढ छैन। साथै, को सज्जन हो भन्ने कुरा धन वा बाहिरी रूपले होइन, आचरणले निर्धारण गर्नुपर्छ।
ตัวอย่างในชีวิตदैनिक जीवनमा, असन्तुष्ट ग्राहकका कुरा धैर्यपूर्वक सुन्ने र शिष्टतासाथ उनीहरूका समस्या सुल्झाउने सेवाकर्मीले प्रशंसा र पदोन्नति पाउँछ। ढिलो सिक्ने विद्यार्थीलाई धैर्यपूर्वक पढाउने शिक्षक विद्यार्थीका प्रिय र अभिभावकका आदरणीय हुन्छन्। भिन्न मतलाई धैर्यपूर्वक सुन्ने सामुदायिक अगुवाले धेरै पक्षको सहयोग पाउँछन्।
สรุปनिष्कर्षमा: सुख र माया चाहनेले मैत्रीसँगै क्षमाको अभ्यास गर्नुपर्छ र अरूको भलो चाहने हृदयले उनीहरूलाई सहनुपर्छ। यो आरम्भमा विषयका रूपमा उद्धृत गरिएको धम्म-वचनअनुरूप छ:
ปิดท้ายयसरी माथि वर्णन गरिएअनुसार यसको आशय स्पष्ट गरियो।