พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
ธรรมศึกษาชั้นตรี (ต่างประเทศ) · หลักสูตรฉบับปรับปรุง ๒๕๕๗ · ๔๓ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๔๓ บท
ทานวรรค — หมวดทาน ๑๓ บท
ทานญฺจ ยุทฺธญฺจ สมานมาหุ.
 คำอธิบาย
कहा जाता है कि दान और युद्ध समान हैं।
สํ. ส. ๑๕/๒๙. ขุ. ชา. อฏฺฐก. ๒๗/๒๔๙.
นตฺถิ จิตฺเต ปสนฺนมฺหิ อปฺปกา นาม ทกฺขิณา.
 คำอธิบาย
जब चित्त श्रद्धा से भर जाता है, तो कोई भी दान छोटा नहीं कहलाता।
ขุ. วิมาน. ๒๖/๘๒.
วิเจยฺย ทานํ สุคตปฺปสตฺถํ.
 คำอธิบาย
विवेकपूर्वक दान देना सुगत द्वारा प्रशंसित है।
สํ. ส. ๑๕/๓๐. ขุ. ชา. อฏฺฐก. ๒๗/๒๔๙. เปต. ๒๖/๑๙๗.
พาลา หเว นปฺปสํสนฺติ ทานํ.
 คำอธิบาย
केवल मूर्ख ही दान की प्रशंसा नहीं करते।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๘.
ททํ มิตฺตานิ คนฺถติ.
 คำอธิบาย
दाता मित्रता को बाँध लेता है।
สํ. ส. ๑๕/๓๑๖.
ททํ ปิโย โหติ ภชนฺติ นํ พหู.
 คำอธิบาย
दाता प्रिय होता है; बहुत से लोग उसकी संगति करते हैं।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๔๓.
ททมาโน ปิโย โหติ.
 คำอธิบาย
दाता प्रिय होता है।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๔๔.
สุขสฺส ทาตา เมธาวี สุขํ โส อธิคจฺฉติ.
 คำอธิบาย
सुख देने वाला ज्ञानी स्वयं सुख पाता है।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๔๕.
มนาปทายี ลภเต มนาปํ.
 คำอธิบาย
जो मनभावन वस्तु देता है, वह मनभावन वस्तु पाता है।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๕๕.
เสฏฺฐนฺทโท เสฏฺฐมุเปติ ฐานํ.
 คำอธิบาย
जो श्रेष्ठ वस्तु देता है, वह श्रेष्ठ पद को प्राप्त होता है।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๕๖.
อคฺคสฺส ทาตา ลภเต ปุนคฺคํ.
 คำอธิบาย
जो सर्वोत्तम देता है, वह पुनः सर्वोत्तम पाता है।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๕๖.
ททโต ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ.
 คำอธิบาย
देने से पुण्य बढ़ता है।
ที. มหา. ๑๐/๑๕๘. ขุ. อุ. ๒๕/๒๑๕.
ทเทยฺย ปุริโส ทานํ.
 คำอธิบาย
मनुष्य को वही देना चाहिए जो देने योग्य हो।
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๑๗.
ปาปวรรค — หมวดบาป ๑๓ บท
มลา เว ปาปกา ธมฺมา อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ.
 คำอธิบาย
पाप-धर्म सचमुच मल हैं, इस लोक में भी और परलोक में भी।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
ทุกฺโข ปาปสฺส อุจฺจโย.
 คำอธิบาย
पाप का संचय दुःख लाता है।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๐.
ปาปานํ อกรณํ สุขํ.
 คำอธิบาย
पाप न करना सुख लाता है।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
ปาปํ ปาเปน สุกรํ.
 คำอธิบาย
दुष्ट के लिए पाप करना सरल है।
วิ. จุล. ๗/๑๙๕. ขุ. อุ. ๒๕/๑๖๘.
ปาเป น รมตี สุจิ.
 คำอธิบาย
शुद्ध व्यक्ति पाप में आनन्द नहीं लेता।
วิ. มหา. ๕/๓๔. ขุ. อุ. ๒๕/๑๖๖.
สกมฺมุนา หญฺญติ ปาปธมฺโม.
 คำอธิบาย
पाप-स्वभाव वाला व्यक्ति अपने ही कर्मों से दुःख पाता है।
ม. ม. ๑๓/๔๑๓. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๙.
ตปสา ปชหนฺติ ปาปกมฺมํ.
 คำอธิบาย
सज्जन तप के द्वारा पापकर्म का त्याग करते हैं।
ขุ. ชา. อฏฺฐก. ๒๗/๒๔๕.
ปาปานิ กมฺมานิ กโรนฺติ โมหา.
 คำอธิบาย
लोग मोह के कारण पापकर्म करते हैं।
ม. ม. ๑๓/๔๑๓. ขุ. ชา. ปกิณฺณก. ๒๗/๓๘๐.
นตฺถิ ปาปํ อกุพฺพโต.
 คำอธิบาย
जो पाप नहीं करता, उसके लिए पाप नहीं है।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๑.
ธมฺมํ เม ภณมานสฺส น ปาปมุปลิมฺปติ.
 คำอธิบาย
जब मैं धर्म कह रहा होता हूँ, पाप मुझे नहीं लगता।
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๔.
นตฺถิ อการิยํ ปาปํ มุสาวาทิสฺส ชนฺตุโน.
 คำอธิบาย
कोई ऐसा पाप नहीं जिसे झूठ बोलने वाला न करे।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๘. ขุ. อิติ. ๒๕/๒๔๓.
ปาปานิ ปริวชฺชเย.
 คำอธิบาย
सब पापों से बचना चाहिए।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๑.
น ฆาสเหตุปิ กเรยฺย ปาปํ.
 คำอธิบาย
भोजन के लिए भी पाप नहीं करना चाहिए।
นัย-ขุ. ชา. นวก. ๒๗/๒๖๒.
ปุญญวรรค — หมวดบุญ ๕ บท
ปุญฺญํ โจเรหิ ทูหรํ.
 คำอธิบาย
पुण्य को चोर नहीं ले जा सकते।
สํ. ส. ๑๕/๕๐.
ปุญฺญํ สุขํ ชีวิตสงฺขยมฺหิ.
 คำอธิบาย
पुण्य जीवन के अन्त में सुख लाता है।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย.
 คำอธิบาย
पुण्य का संचय सुख लाता है।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๐.
ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ.
 คำอธิบาย
पुण्य परलोक में प्राणियों का आश्रय है।
สํ. ส. ๑๕/๒๖. องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๔๔. ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๙๔.
ปุญฺญานิ กยิราถ สุขาวหานิ.
 คำอธิบาย
सुख देने वाले पुण्यकर्म करने चाहिए।
สํ. ส. ๑๕/๓. องฺ. ติก. ๒๐/๑๙๘.
สติวรรค — หมวดสติ ๔ บท
สติ โลกสฺมิ ชาคโร.
 คำอธิบาย
स्मृति ही संसार में जागृति का धर्म है।
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
สติมโต สทา ภทฺทํ.
 คำอธิบาย
स्मृतिमान व्यक्ति सदा उन्नति करता है।
สํ. ส. ๑๕/๓๐๖.
สติมา สุขเมธติ.
 คำอธิบาย
स्मृतिमान व्यक्ति सुख पाता है।
สํ. ส. ๑๕/๓๐๖.
สติมโต สุเว เสยฺโย.
 คำอธิบาย
स्मृतिमान व्यक्ति दिन-प्रतिदिन श्रेष्ठ होता जाता है।
สํ. ส. ๑๕/๓๐๖.
สีลวรรค — หมวดศีล ๘ บท
สีลํ ยาว ชรา สาธุ.
 คำอธิบาย
शील वृद्धावस्था तक हित सिद्ध करता है।
สํ. ส. ๑๕/๕๐.
สุขํ ยาว ชรา สีลํ.
 คำอธิบาย
शील वृद्धावस्था तक सुख देता है।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
สีลํ กิเรว กลฺยาณํ.
 คำอธิบาย
कहा जाता है कि शील ही कल्याण है।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๙.
สีลํ โลเก อนุตฺตรํ.
 คำอธิบาย
शील संसार में सर्वोत्तम है।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.
สํวาเสน สีลํ เวทิตพฺพํ.
 คำอธิบาย
शील साथ रहने से जाना जाता है।
นัย-ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๘.
สาธุ สพฺพตฺถ สํวโร.
 คำอธิบาย
सर्वत्र संयम अच्छा है।
สํ. ส. ๑๕/๑๐๖. ขุ. ธ. ๒๕/๖๔.
สญฺญมโต เวรํ น จียติ.
 คำอธิบาย
जो सावधान रहता है, उसका वैर नहीं बढ़ता।
ที. มหา. ๑๐/๑๕๙. ขุ. อุ. ๒๕/๒๑๕.
สีลํ รกฺเขยฺย เมธาวี.
 คำอธิบาย
ज्ञानी को शील की रक्षा करनी चाहिए।
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๘๒.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก