พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “สเจ ปุพฺเพกตเหตุ สุขทุกฺขํ นิคจฺฉติ โปราณกํ กตํ ปาปํ ตเมโส มุญฺจเต อิณํ” แปลว่า “ถ้าประสบสุขทุกข์ เพราะบุญบาปที่ทำไว้ก่อนเป็นเหตุ ชื่อว่าเปลื้องบาปเก่าที่ทำไว้ ดุจเปลื้องหนี้ฉะนั้น” เป็นข้อความที่ต้องอ่านประกอบกับเรื่องราวโดยรอบ เพราะคำว่า “ถ้า” ในที่นี้เป็นการตั้งเงื่อนไขเพื่อพิจารณาความเห็นเรื่องกรรมเก่า มิใช่การสรุปว่าความทุกข์ทุกอย่างคือการใช้หนี้กรรม

ในมหาโพธิชาดก พระโพธิสัตว์กล่าวข้อความนี้เพื่อโต้แย้งผู้ที่เชื่อว่า สุขทุกข์ทั้งหมดเกิดจากกรรมที่ทำไว้ในอดีต โดยชี้ให้เห็นว่า หากถือว่าผู้ถูกทำร้ายกำลังใช้หนี้กรรมเก่าเพียงอย่างเดียว ก็จะเกิดคำถามว่า ผู้ทำร้ายในปัจจุบันไม่ต้องรับผิดชอบต่อการกระทำของตนหรือ การกล่าวเช่นนี้จึงมุ่งให้เห็นข้อบกพร่องของการอ้างกรรมเก่าจนมองข้ามการกระทำในปัจจุบัน

ข้อคิดสำคัญคือ เราไม่ควรด่วนสรุปว่าความทุกข์ของตนเองหรือผู้อื่นเกิดจากกรรมเก่าทั้งหมด และไม่ควรใช้เรื่องกรรมเป็นข้ออ้างในการเบียดเบียนหรือเพิกเฉยต่อความเดือดร้อนของใคร การกระทำในปัจจุบันยังมีความสำคัญ ผู้ที่ทำผิดย่อมต้องรับผิดชอบและแก้ไข ส่วนผู้ที่ได้รับความเดือดร้อนก็ควรได้รับความช่วยเหลือด้วยเมตตา

ในชีวิตประจำวัน เมื่อพบความผิดหวังหรือความสูญเสีย เราอาจฝึกยอมรับความจริงเพื่อให้ตั้งสติได้ แล้วพิจารณาว่าสิ่งใดยังแก้ไขได้ ผู้ที่เจ็บป่วยควรรับการรักษา ผู้ที่ทำงานผิดพลาดควรหาสาเหตุและปรับปรุง ผู้ที่ถูกเบียดเบียนควรป้องกันตนเองและขอความช่วยเหลือ การอดทนจึงควรดำเนินควบคู่กับการแก้ปัญหา ไม่ใช่ปล่อยให้ความเดือดร้อนดำเนินต่อไปเพราะคิดว่าต้องใช้กรรม

การศึกษาคาถานี้พร้อมบริบทช่วยเตือนให้เราเข้าใจเรื่องกรรมอย่างรอบคอบ ไม่ยกทุกอย่างให้เป็นเรื่องของอดีตจนละเลยหน้าที่ในปัจจุบัน เมื่อความทุกข์เกิดขึ้น สิ่งที่ควรทำคือ ตั้งสติ ไม่ตอบโต้ด้วยความชั่ว แก้ไขเหตุที่แก้ได้ และช่วยเหลือกันด้วยความเมตตา เพราะการเลือกคิด พูด และทำในวันนี้ เป็นสิ่งที่เราควรใส่ใจและรับผิดชอบ ทั้งหมดนี้คือแนวทางในการทำความเข้าใจพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “ถ้าประสบสุขทุกข์ เพราะบุญบาปที่ทำไว้ก่อนเป็นเหตุ ชื่อว่าเปลื้องบาปเก่าที่ทำไว้ ดุจเปลื้องหนี้ฉะนั้น”

The saying "sace pubbekatahetu sukhadukkhaṃ nigacchati, porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ tameso muñcate iṇaṃ" means "If one meets with happiness and suffering because of merit and evil done before, one is said to be freeing oneself from old evil deeds, like freeing oneself from a debt." This statement must be read together with its surrounding story, because the word "if" here sets up a condition for examining a view about past kamma; it is not a conclusion that all suffering is the repayment of a kammic debt.

In the Mahābodhi Jātaka, the Bodhisatta speaks these words to refute those who believe that all happiness and suffering arise from kamma done in the past. He points out that if one holds that a person who is harmed is merely repaying an old kammic debt, the question arises: does the one who does harm in the present bear no responsibility for his own actions? This statement therefore aims to show the flaw in appealing to past kamma to the point of overlooking present actions.

The important lesson is that we should not hastily conclude that our own or others' suffering arises entirely from past kamma, and we should not use kamma as an excuse for harming anyone or for ignoring anyone's distress. Present actions still matter. Those who do wrong must take responsibility and make amends, while those who suffer should receive help given with kindness.

In daily life, when we meet with disappointment or loss, we may train ourselves to accept the truth so as to regain our mindfulness, and then consider what can still be put right. Someone who is ill should seek treatment, someone who has made mistakes at work should find the cause and improve, and someone who is being harmed should protect himself and seek help. Patience should therefore go together with solving problems, not letting suffering continue because one thinks one must pay off one's kamma.

Studying this verse together with its context reminds us to understand kamma carefully and not to attribute everything to the past to the point of neglecting our duties in the present. When suffering arises, what we should do is keep mindful, not respond with evil, remedy the causes that can be remedied and help one another with kindness, because how we choose to think, speak and act today is what we should attend to and take responsibility for. This is how we should understand the saying: "If one meets with happiness and suffering because of merit and evil done before, one is said to be freeing oneself from old evil deeds, like freeing oneself from a debt."

Kata mutiara "sace pubbekatahetu sukhadukkhaṃ nigacchati, porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ tameso muñcate iṇaṃ" berarti "Jika seseorang mengalami suka dan duka karena kebajikan dan kejahatan yang dilakukan dahulu sebagai sebabnya, ia dikatakan sedang melepaskan diri dari kejahatan lama yang telah dilakukannya, seperti melunasi utang." Pernyataan ini harus dibaca bersama kisah yang melingkupinya, karena kata "jika" di sini merupakan pengandaian untuk menguji pandangan tentang kamma lampau, bukan kesimpulan bahwa segala penderitaan adalah pelunasan utang kamma.

Dalam Mahābodhi Jātaka, Bodhisatta mengucapkan pernyataan ini untuk membantah orang yang percaya bahwa semua suka dan duka berasal dari kamma yang dilakukan di masa lampau. Beliau menunjukkan bahwa jika orang yang disakiti dianggap semata-mata sedang melunasi utang kamma lamanya, akan timbul pertanyaan: apakah orang yang menyakitinya sekarang tidak perlu bertanggung jawab atas perbuatannya sendiri? Pernyataan ini karena itu bertujuan menunjukkan kelemahan sikap berdalih dengan kamma lampau hingga mengabaikan perbuatan di masa kini.

Pelajaran pentingnya adalah bahwa kita tidak semestinya tergesa-gesa menyimpulkan bahwa penderitaan diri sendiri atau orang lain seluruhnya berasal dari kamma lampau, dan tidak semestinya menjadikan kamma sebagai dalih untuk menyakiti atau mengabaikan kesusahan siapa pun. Perbuatan di masa kini tetap penting: orang yang berbuat salah harus bertanggung jawab dan memperbaikinya, sedangkan orang yang mengalami kesusahan patut ditolong dengan cinta kasih.

Dalam kehidupan sehari-hari, ketika menghadapi kekecewaan atau kehilangan, kita dapat berlatih menerima kenyataan agar dapat menenangkan pikiran, lalu menimbang apa yang masih dapat diperbaiki. Orang yang sakit hendaknya berobat, orang yang melakukan kesalahan dalam pekerjaan hendaknya mencari sebabnya dan memperbaikinya, dan orang yang disakiti hendaknya melindungi diri dan meminta pertolongan. Kesabaran karena itu hendaknya berjalan bersama usaha memecahkan masalah, bukan membiarkan kesusahan terus berlangsung karena mengira harus menjalani akibat kamma.

Mempelajari syair ini beserta konteksnya membantu mengingatkan kita untuk memahami kamma dengan cermat, tidak menyerahkan segala sesuatu kepada masa lampau hingga melalaikan kewajiban di masa kini. Ketika penderitaan timbul, yang patut dilakukan adalah menenangkan pikiran, tidak membalas dengan kejahatan, memperbaiki sebab-sebab yang dapat diperbaiki, dan saling menolong dengan cinta kasih, karena pilihan kita dalam berpikir, berucap, dan berbuat hari ini adalah hal yang patut kita perhatikan dan pertanggungjawabkan. Demikianlah cara memahami kata mutiara: "Jika seseorang mengalami suka dan duka karena kebajikan dan kejahatan yang dilakukan dahulu sebagai sebabnya, ia dikatakan sedang melepaskan diri dari kejahatan lama yang telah dilakukannya, seperti melunasi utang."

格言“sace pubbekatahetu sukhadukkhaṃ nigacchati, porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ tameso muñcate iṇaṃ”意为“如果因往昔所作的福与恶而遭遇苦乐，就可说是在解除旧日所造的恶业，犹如偿还债务一般。”这句话必须结合上下文来读，因为这里的“如果”是提出一个条件，以审视关于宿业的见解，而不是断定一切痛苦都是在偿还业债。

在《大菩提本生》中，菩萨说这段话是为了反驳那些认为一切苦乐都源于过去所造之业的人。他指出，如果认为受害者仅仅是在偿还旧日的业债，就会产生这样的疑问：当下的加害者难道不必为自己的行为负责吗？因此，这样说是为了揭示那种以宿业为借口、以致忽视当下行为的见解有何缺陷。

重要的启示是：我们不应草率地断定自己或他人的痛苦全都源于过去的业，也不应以业为借口去伤害他人，或对任何人的苦难漠不关心。当下的行为依然重要：犯错的人必须承担责任并加以改正，而受苦的人应当得到出于慈心的帮助。

在日常生活中，遇到失望或损失时，我们可以练习接受现实，使自己能够保持正念，然后思考哪些事情仍然可以改善。生病的人应当接受治疗，工作出错的人应当找出原因加以改进，受到欺凌的人应当保护自己并寻求帮助。因此，忍耐应当与解决问题并行，而不是因为认为必须偿还业债，就任由苦难继续下去。

结合上下文学习这首偈颂，提醒我们要审慎地理解业，不要把一切都归于过去，以致忽视当下的职责。当痛苦生起时，应当做的是：保持正念，不以恶行回应，改正能够改正的原因，并以慈心互相帮助，因为今天如何选择思想、言语和行为，才是我们应当留意并负起责任的。这就是理解这句格言的方式：“如果因往昔所作的福与恶而遭遇苦乐，就可说是在解除旧日所造的恶业，犹如偿还债务一般。”

Der Spruch „sace pubbekatahetu sukhadukkhaṃ nigacchati, porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ tameso muñcate iṇaṃ“ bedeutet „Wenn man Glück und Leid wegen früher getanen Verdienstes und Übels erfährt, so heißt es, man befreie sich von altem Übel, wie man sich von einer Schuld befreit.“ Diese Aussage muss zusammen mit der sie umgebenden Erzählung gelesen werden, denn das Wort „wenn“ stellt hier eine Bedingung auf, um die Ansicht über früheres Kamma zu prüfen, und ist nicht die Schlussfolgerung, dass jedes Leid das Abtragen einer Kamma-Schuld sei.

Im Mahābodhi Jātaka spricht der Bodhisatta diese Worte, um denen zu widersprechen, die glauben, alles Glück und Leid entstehe aus in der Vergangenheit getanem Kamma. Er zeigt auf: Wenn man annähme, dass jemand, dem Schaden zugefügt wird, allein eine alte Kamma-Schuld abträgt, stellte sich die Frage, ob dann derjenige, der ihm gegenwärtig schadet, keine Verantwortung für seine eigene Handlung trage. Diese Aussage soll also den Fehler aufzeigen, sich so sehr auf früheres Kamma zu berufen, dass man das gegenwärtige Handeln übersieht.

Die wichtige Lehre ist, dass wir nicht vorschnell schließen sollten, das Leid von uns selbst oder von anderen entstehe ganz aus früherem Kamma, und dass wir Kamma nicht als Vorwand benutzen sollten, um anderen zu schaden oder ihre Not zu übergehen. Das gegenwärtige Handeln ist weiterhin wichtig: Wer Unrecht tut, muss Verantwortung übernehmen und es wiedergutmachen, und wer in Not ist, sollte mit Güte Hilfe erhalten.

Wenn wir im Alltag Enttäuschung oder Verlust erleben, können wir üben, die Wirklichkeit anzunehmen, um wieder Achtsamkeit zu fassen, und dann prüfen, was sich noch ändern lässt. Wer krank ist, sollte sich behandeln lassen; wer bei der Arbeit Fehler macht, sollte die Ursache suchen und sich verbessern; wem Schaden zugefügt wird, sollte sich schützen und um Hilfe bitten. Geduld sollte daher Hand in Hand mit der Lösung von Problemen gehen und nicht bedeuten, die Not andauern zu lassen, weil man meint, man müsse sein Kamma abtragen.

Das Studium dieses Verses zusammen mit seinem Zusammenhang erinnert uns daran, Kamma sorgfältig zu verstehen und nicht alles der Vergangenheit zuzuschreiben, sodass wir unsere Pflichten in der Gegenwart vernachlässigen. Wenn Leid entsteht, sollten wir Achtsamkeit fassen, nicht mit Üblem antworten, die Ursachen beheben, die sich beheben lassen, und einander mit Güte helfen, denn wie wir heute denken, sprechen und handeln, ist das, worauf wir achten und wofür wir Verantwortung tragen sollten. So ist der Spruch zu verstehen: „Wenn man Glück und Leid wegen früher getanen Verdienstes und Übels erfährt, so heißt es, man befreie sich von altem Übel, wie man sich von einer Schuld befreit.“

Ordsproget „sace pubbekatahetu sukhadukkhaṃ nigacchati, porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ tameso muñcate iṇaṃ“ betyder „Hvis man oplever lykke og lidelse på grund af tidligere gjort fortjeneste og ondt, siges man at frigøre sig fra gammelt ondt, ligesom man frigør sig fra en gæld.“ Udtalelsen må læses sammen med den sammenhæng, den indgår i, for ordet „hvis“ opstiller her en betingelse for at undersøge opfattelsen om tidligere kamma; det er ikke en konklusion om, at al lidelse er afbetaling på en kammisk gæld.

I Mahābodhi Jātaka siger Bodhisattaen disse ord for at gendrive dem, der tror, at al lykke og lidelse skyldes gerninger gjort i fortiden. Han viser, at hvis man mener, at den, der bliver skadet, udelukkende betaler af på en gammel kammisk gæld, opstår spørgsmålet, om den, der skader ham nu, så ikke skal stå til ansvar for sin handling. Udtalelsen sigter således mod at vise fejlen ved at henvise til tidligere kamma i en sådan grad, at man overser handlingerne i nutiden.

Den vigtige lære er, at vi ikke forhastet bør konkludere, at vores egen eller andres lidelse udelukkende skyldes tidligere kamma, og ikke bør bruge kamma som undskyldning for at skade nogen eller overse deres nød. Handlingerne i nutiden har stadig betydning: Den, der gør uret, må tage ansvar og rette op på det, og den, der lider, bør få hjælp med venlighed.

I hverdagen kan vi, når vi møder skuffelse eller tab, øve os i at acceptere virkeligheden for at genvinde opmærksomheden og derefter overveje, hvad der stadig kan rettes. Den, der er syg, bør søge behandling; den, der har begået fejl i sit arbejde, bør finde årsagen og forbedre sig; den, der bliver udsat for overgreb, bør beskytte sig selv og søge hjælp. Tålmodighed bør således gå hånd i hånd med at løse problemerne og ikke betyde, at man lader lidelsen fortsætte i den tro, at man må betale sit kamma.

At studere dette vers i dets sammenhæng minder os om at forstå kamma omhyggeligt og ikke henføre alt til fortiden, så vi forsømmer vores pligter i nutiden. Når lidelse opstår, bør vi bevare opmærksomheden, ikke svare igen med ondt, rette op på de årsager, der kan rettes, og hjælpe hinanden med venlighed, for det, vi vælger at tænke, sige og gøre i dag, er det, vi bør være opmærksomme på og tage ansvar for. Sådan bør ordsproget forstås: „Hvis man oplever lykke og lidelse på grund af tidligere gjort fortjeneste og ondt, siges man at frigøre sig fra gammelt ondt, ligesom man frigør sig fra en gæld.“

सूक्ति "सचे पुब्बेकतहेतु सुखदुक्खं निगच्छति, पोराणकं कतं पापं तमेसो मुञ्चते इणं" का अर्थ है "यदि पहले किए गए पुण्य और पाप के कारण सुख-दुःख मिलता है, तो कहा जाता है कि वह पहले किए हुए पुराने पाप से मुक्त हो रहा है, जैसे ऋण चुकाकर मुक्त होता है"। यह ऐसा कथन है जिसे आसपास की कथा के साथ पढ़ना चाहिए, क्योंकि यहाँ "यदि" शब्द पुराने कर्म संबंधी मत की परीक्षा करने के लिए रखी गई शर्त है, न कि यह निष्कर्ष कि हर दुःख कर्म का ऋण चुकाना है।

महाबोधि जातक में बोधिसत्त्व यह कथन उन लोगों का खंडन करने के लिए कहते हैं जो मानते हैं कि सारे सुख-दुःख अतीत में किए गए कर्मों से ही उत्पन्न होते हैं। वे दिखाते हैं कि यदि यह माना जाए कि पीड़ित व्यक्ति केवल अपने पुराने कर्म का ऋण चुका रहा है, तो प्रश्न उठता है कि क्या वर्तमान में हानि पहुँचाने वाले को अपने कर्म का उत्तरदायित्व नहीं लेना पड़ेगा। इसलिए यह कथन उस दोष को दिखाने के लिए है जिसमें पुराने कर्म का सहारा लेकर वर्तमान के कर्मों को अनदेखा कर दिया जाता है।

मुख्य शिक्षा यह है कि हमें जल्दबाज़ी में यह निष्कर्ष नहीं निकालना चाहिए कि अपना या दूसरों का दुःख पूरी तरह पुराने कर्म से उत्पन्न है, और कर्म की बात को किसी को पीड़ा देने या किसी के कष्ट की उपेक्षा करने का बहाना नहीं बनाना चाहिए। वर्तमान के कर्म अब भी महत्त्वपूर्ण हैं: ग़लत करने वाले को उत्तरदायित्व लेना और सुधार करना चाहिए, और कष्ट पाने वाले को मैत्री के साथ सहायता मिलनी चाहिए।

दैनिक जीवन में, जब निराशा या हानि का सामना हो, तो हम स्मृति स्थिर करने के लिए सत्य को स्वीकार करने का अभ्यास कर सकते हैं, और फिर विचार कर सकते हैं कि क्या अब भी सुधारा जा सकता है। बीमार को उपचार कराना चाहिए, काम में भूल करने वाले को कारण खोजकर सुधार करना चाहिए, और जिसे सताया जा रहा हो, उसे अपनी रक्षा करनी चाहिए और सहायता माँगनी चाहिए। इसलिए सहनशीलता समस्या के समाधान के साथ-साथ चलनी चाहिए, न कि यह सोचकर कष्ट को चलते रहने देना चाहिए कि कर्म का ऋण चुकाना ही है।

इस गाथा का उसके प्रसंग के साथ अध्ययन हमें याद दिलाता है कि कर्म को सावधानी से समझें, और हर बात को अतीत का विषय बनाकर वर्तमान के कर्तव्यों की उपेक्षा न करें। जब दुःख उत्पन्न हो, तो करने योग्य यह है: स्मृति स्थिर करें, पाप से उत्तर न दें, जो कारण सुधारे जा सकते हैं उन्हें सुधारें, और मैत्री के साथ एक-दूसरे की सहायता करें, क्योंकि आज हम क्या सोचना, बोलना और करना चुनते हैं, यही वह है जिस पर हमें ध्यान देना चाहिए और जिसका उत्तरदायित्व लेना चाहिए। इसी प्रकार इस सूक्ति को समझना चाहिए: "यदि पहले किए गए पुण्य और पाप के कारण सुख-दुःख मिलता है, तो कहा जाता है कि वह पहले किए हुए पुराने पाप से मुक्त हो रहा है, जैसे ऋण चुकाकर मुक्त होता है"

「サチェー・プッベーカタヘートゥ・スカドゥッカン・ニガッチャティ、ポーラーナカン・カタン・パーパン・タメーソー・ムンチャテー・イナン」という格言は、「もし以前になした福と悪を原因として苦楽に出会うのなら、それは昔なした悪から解き放たれているのであり、借金を返すようなものである」という意味です。これは前後の物語と合わせて読まなければならない言葉です。ここでの「もし」は、過去の業についての見解を検討するために条件を立てたものであり、あらゆる苦しみが業の借金返済であると結論づけているのではないからです。

『マハーボーディ・ジャータカ』において、菩薩はこの言葉を、すべての苦楽は過去になした業から生じると信じる者に反論するために述べています。もし害された人がただ過去の業の借金を返しているだけだと考えるなら、今害を加えている者は自分の行いに責任を負わなくてよいのか、という疑問が生じることを指摘したのです。したがってこの言葉は、過去の業を持ち出すあまり現在の行いを見過ごしてしまうことの欠陥を明らかにすることを目的としています。

大切な教えは、自分や他人の苦しみがすべて過去の業から生じていると早まって結論づけるべきではなく、また業を口実にして誰かを害したり、誰かの苦しみを見過ごしたりすべきではないということです。現在の行いにはなお重要な意味があります。過ちを犯した者は責任を負い、償わなければならず、苦しみを受けている人は慈しみをもって助けられるべきです。

日常生活では、失望や損失に直面したとき、私たちは念を保つために事実を受け入れる練習をし、それから何がまだ直せるかを考えることができます。病気の人は治療を受けるべきであり、仕事で失敗した人は原因を探して改善すべきであり、害を受けている人は自分の身を守り、助けを求めるべきです。ですから忍耐は問題の解決とともに進めるべきものであり、業を償わなければならないと考えて苦しみが続くのを放っておくことではありません。

この偈を文脈とともに学ぶことは、業について注意深く理解するよう私たちに思い起こさせてくれます。すべてを過去のことにしてしまい、現在の務めをおろそかにしてはなりません。苦しみが生じたとき、なすべきことは、念を保ち、悪をもって応じず、直せる原因を直し、慈しみをもって互いに助け合うことです。今日何を思い、何を語り、何を行うかを選ぶことこそ、私たちが心を配り、責任を持つべきことだからです。これが、格言「もし以前になした福と悪を原因として苦楽に出会うのなら、それは昔なした悪から解き放たれているのであり、借金を返すようなものである」を理解するための道筋なのです。

सूक्ति "सचे पुब्बेकतहेतु सुखदुक्खं निगच्छति, पोराणकं कतं पापं तमेसो मुञ्चते इणं" को अर्थ हो "यदि पहिले गरिएका पुण्य र पापका कारण सुख-दुःख भोगिन्छ भने, ऊ पहिले गरेको पुरानो पापबाट मुक्त हुँदैछ भनिन्छ, जस्तो ऋणबाट मुक्त भइन्छ।" यो भनाइलाई वरिपरिको कथासँग जोडेर पढ्नुपर्छ, किनकि यहाँ "यदि" शब्द पुराना कर्मसम्बन्धी मतलाई जाँच्न राखिएको शर्त हो, सबै दुःख कर्मको ऋण चुकाउनु हो भन्ने निष्कर्ष होइन।

महाबोधि जातकमा बोधिसत्त्वले सबै सुख-दुःख विगतमा गरिएका कर्मबाट मात्र उत्पन्न हुन्छन् भन्ने विश्वास गर्नेहरूको खण्डन गर्न यो भनाइ भन्नुभएको हो। उहाँले औंल्याउनुभयो कि हानि पाउने व्यक्तिले पुरानो कर्मको ऋण मात्र चुकाइरहेको छ भनी मानियो भने, वर्तमानमा हानि पुर्‍याउने व्यक्ति आफ्नो कर्मप्रति जिम्मेवार हुनु पर्दैन त? भन्ने प्रश्न उठ्छ। त्यसैले यो भनाइको उद्देश्य वर्तमानका कर्मलाई बेवास्ता गर्ने हदसम्म पुराना कर्मको बहाना बनाउनुको कमजोरी देखाउनु हो।

मुख्य सन्देश यो हो कि हामीले आफ्नो वा अरूको दुःख पूरै पुराना कर्मबाट भएको हो भनी हतारमा निष्कर्ष निकाल्नु हुँदैन, र कर्मलाई कसैलाई पीडा दिने वा कसैको कष्टलाई बेवास्ता गर्ने बहाना बनाउनु हुँदैन। वर्तमानका कर्म अझै महत्त्वपूर्ण छन्: गल्ती गर्नेले जिम्मेवारी लिनुपर्छ र सुधार्नुपर्छ, अनि दुःख पाउनेले मैत्रीसहित सहायता पाउनुपर्छ।

दैनिक जीवनमा, निराशा वा हानिको सामना गर्दा हामी स्मृति स्थिर राख्न सत्यलाई स्वीकार गर्ने अभ्यास गर्न सक्छौं, अनि के अझै सुधार्न सकिन्छ भनी विचार गर्न सक्छौं। बिरामीले उपचार गराउनुपर्छ, काममा गल्ती गर्नेले कारण खोजेर सुधार गर्नुपर्छ, र पीडित व्यक्तिले आफ्नो रक्षा गर्नुपर्छ र सहायता माग्नुपर्छ। त्यसैले सहनशीलता समस्या समाधानसँगै अघि बढ्नुपर्छ; कर्म भोग्नैपर्छ भनी सोचेर दुःखलाई जारी रहन दिनु हुँदैन।

सन्दर्भसहित यो गाथाको अध्ययनले हामीलाई कर्मलाई सावधानीपूर्वक बुझ्न सचेत गराउँछ, सबै कुरा विगतकै कुरा ठानेर वर्तमानको कर्तव्य बेवास्ता नगर्न। दुःख आइपर्दा गर्नुपर्ने कुरा हो: स्मृति स्थिर राख्नु, पापले प्रतिकार नगर्नु, सुधार्न सकिने कारण सुधार्नु, र मैत्रीसहित एकअर्कालाई सहायता गर्नु, किनकि आज के सोच्ने, के बोल्ने र के गर्ने भन्ने छनोट नै हामीले ध्यान दिनुपर्ने र जिम्मेवारी लिनुपर्ने कुरा हो। यसरी नै यो सूक्तिलाई बुझ्नुपर्छ: "यदि पहिले गरिएका पुण्य र पापका कारण सुख-दुःख भोगिन्छ भने, ऊ पहिले गरेको पुरानो पापबाट मुक्त हुँदैछ भनिन्छ, जस्तो ऋणबाट मुक्त भइन्छ।"