พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ) · หลักสูตรฉบับปรับปรุง ๒๕๕๗ · ๓๒ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓๒ บท
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา · ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ)
บาลี (อักษรไทย)
อปฺปสฺสุตายํ ปุริโสพลิพทฺโทว ชีรติ
มํสานิ ตสฺส วฑฺฒนฺติปญฺญา ตสฺส น วฑฺฒติ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Appassutāyaṃ purisoBalibaddova jīrati
Maṃsāni tassa vaḍḍhantiPaññā tassa na vaḍḍhati.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ธ. ๒๕/๓๕.
คำแปล : คนผู้สดับน้อยนี้ ย่อมแก่ไป เหมือนวัวแก่ อ้วนแต่เนื้อ แต่ปัญญาไม่เจริญ.
नेपाली : यो अल्पश्रुत मानिस गोरुझैँ बूढो हुन्छ; उसको मासु बढ्छ, तर प्रज्ञा बढ्दैन।
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยคนผู้สดับน้อยนี้ ย่อมแก่ไป เหมือนวัวแก่ อ้วนแต่เนื้อ แต่ปัญญาไม่เจริญ.
EnglishThis man of little learning grows old like an ox: his flesh increases, but his wisdom does not.
IndonesiaOrang yang sedikit belajar ini menjadi tua seperti sapi: dagingnya bertambah, tetapi kebijaksanaannya tidak berkembang.
中文少闻之人如老牛般衰老:肉长而慧不增。
DeutschDer Mensch von geringem Wissen altert wie ein Ochse: sein Fleisch nimmt zu, seine Weisheit aber nicht.
DanskDen, der har lært lidt, ældes som en okse: hans kød vokser, men ikke hans visdom.
हिन्दीयह अल्पश्रुत मनुष्य बैल की तरह बूढ़ा होता है; उसका मांस बढ़ता है, पर प्रज्ञा नहीं बढ़ती।
日本語学びの少ないこの人は牛のように老いる。肉は増えるが、智慧は増えない。
नेपालीयो अल्पश्रुत मानिस गोरुझैँ बूढो हुन्छ; उसको मासु बढ्छ, तर प्रज्ञा बढ्दैन।

คำอธิบาย
यो व्याख्या बौद्ध सूक्तिको व्याख्याको एउटा उदाहरण मात्र हो, उत्तर-कुञ्जी होइन। विद्यार्थीहरूले यसलाई प्रारम्भिक मार्गदर्शनका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। विस्तृत बुझाइका लागि त्रिपिटक र अन्य ग्रन्थहरू पनि अध्ययन गर्नुहोस्।
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

सूक्ति "अप्पस्सुतायं पुरिसो बलिबद्दोव जीरति, मंसानि तस्स वड्ढन्ति पञ्ञा तस्स न वड्ढति" को अर्थ हो "अल्पश्रुत व्यक्ति गोरुजस्तै बूढो हुन्छ; उसको मासु बढ्छ, तर उसको प्रज्ञा बढ्दैन।" "अल्पश्रुत" को अर्थ हो सुन्न, पढ्न वा ज्ञान र धम्म खोज्नमा रुचि नराख्ने व्यक्ति। यो सूक्तिले त्यस्तो व्यक्तिलाई दिनदिनै बूढो हुँदै जाने गोरुसँग तुलना गर्छ: शरीर बढ्छ, तर जीवनको बुझाइ उमेरसँगै बढ्दैन।

बूढो गोरुको उपमाको अर्थ हो कि लामो समय बाँच्दैमा सधैं कोही बुद्धिमान् हुँदैन। गोरुले स्वभावैले खान्छ र सुत्छ, त्यसैले उसको शरीर समयसँगै बढ्छ र बूढो हुन्छ। सिकाइविना दिन बिताउने मानिसले पनि उमेर र तौल मात्र बढाउँछ, तर तर्क, भलाइ र जीवनका समस्या समाधान गर्ने बुझाइ बढाउँदैन। त्यसैले प्रज्ञाविनाको बुढेसकालले जीवनमा कुनै मूल्य थप्दैन।

बुद्धशासनमा सुन्नु वा सिक्नु प्रज्ञाको पहिलो मार्ग हो। सुनेर र पढेर उत्पन्न हुने प्रज्ञालाई श्रुतमयी प्रज्ञा (सुतमया पञ्ञा) भनिन्छ। सुनेको कुरामा चिन्तन गर्दा चिन्तामयी प्रज्ञा उत्पन्न हुन्छ, र त्यसको अभ्यास गरेर आफैं अनुभव गर्दा भावनामयी प्रज्ञा उत्पन्न हुन्छ। अल्पश्रुत व्यक्तिले मानौं प्रज्ञा-विकासको पहिलो ढोका बन्द गर्छ। तैपनि यो सूक्तिले शिक्षाका कम अवसर पाएकाहरूको अनादर गर्दैन; यसले सबैलाई आ-आफ्नो अवसरअनुसार जीवनभर सिकिरहन सम्झाउँछ।

दैनिक जीवनमा, केही वयस्कहरू दशकौंसम्म काम गर्छन् तर कहिल्यै केही नयाँ सिक्दैनन्, र संसार बदलिँदा उनीहरू अनुकूल हुन सक्दैनन्। जबकि अझै पढ्ने, धम्म सुन्ने र युवा पुस्ताप्रति मन खुला राख्ने वृद्धवृद्धाहरूको मन स्पष्ट रहन्छ र उनीहरू आफ्ना छोराछोरी र नातिनातिनाका लागि मानसिक सहारा बन्छन्। लगनशील भएर पढ्ने र पाठ्यक्रमबाहिर पनि पढ्ने विद्यार्थीले व्यापक ज्ञान पाउँछ र उसको विकास गुणस्तरीय हुन्छ।

त्यसैले निरर्थक रूपमा बूढो हुन नचाहनेले सधैं सुन्न, पढ्न र सिक्नमा रुचि राख्नुपर्छ, र सिकेको कुरामा चिन्तन र अभ्यास गर्नुपर्छ, जस्तो सूक्तिले भन्छ: "अल्पश्रुत व्यक्ति गोरुजस्तै बूढो हुन्छ; उसको मासु बढ्छ, तर उसको प्रज्ञा बढ्दैन।"

บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา / ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ.
धन सकिए पनि प्रज्ञावान् बाँच्न सक्छ; तर प्रज्ञा नभएमा धनी भए पनि बाँच्न सक्दैन।
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.
ปญฺญวา พุทฺธิสมฺปนฺโน วิธานวิธิโกวิโท / กาลญฺญู สมยญฺญู จ ส ราชวสตึ วเส.
प्रज्ञावान्, ज्ञानसम्पन्न, काम मिलाउन सिपालु, काल र अवसर जान्ने मानिस राजसेवामा रहन सक्छ।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๙.
ปญฺญา หิ เสฏฺฐา กุสลา วทนฺติ / นกฺขตฺตราชาริว ตารกานํ / สีลํ สิรี จาปิ สตญฺจ ธมฺโม / อนฺวายิกา ปญฺญวโต ภวนฺติ.
चतुर मानिसहरू भन्छन्, प्रज्ञा नै सर्वश्रेष्ठ हो, जसरी चन्द्रमा ताराहरूभन्दा श्रेष्ठ छ; शील, श्री र सत्पुरुषका धर्म पनि प्रज्ञावान्को पछि लाग्छन्।
ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๔๑.
มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุขํ / จเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ.
सानो सुख त्यागेर ठूलो सुख देखिन्छ भने, प्रज्ञावान्ले ठूलो सुख देखेर सानो सुख त्याग्नुपर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.
ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน / อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ.
मन्दबुद्धि मानिसले यश पाएपछि आफ्नो अहित गर्छ र आफू र अरूलाई पीडा दिने बाटो हिँड्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๐.
ยาวเทว อนตฺถาย ญตฺตํ พาลสฺส ชายติ / หนฺติ พาลสฺส สุกฺกํสํ มุทฺธํ อสฺส วิปาตยํ.
मूर्खमा ज्ञान जन्मन्छ भने केवल विनाशका लागि; त्यसले उसको दिमाग भ्रमित पार्छ र मूर्खको शुभ अंश नष्ट गर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๔.
โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต / เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน.
मन्दबुद्धि र अस्थिर चित्तको मानिस सय वर्ष बाँच्नुभन्दा प्रज्ञावान् ध्यानीको एक दिन बाँच्नु श्रेष्ठ छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๙.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก