พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ) · หลักสูตรฉบับปรับปรุง ๒๕๕๗ · ๓๒ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓๒ บท
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา · ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ)
บาลี (อักษรไทย)
ปญฺญวา พุทฺธิสมฺปนฺโนวิธานวิธิโกวิโท
กาลญฺญู สมยญฺญู จส ราชวสตึ วเส.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Paññavā buddhisampannoVidhānavidhikovido
Kālaññū samayaññū caSa rājavasatiṃ vase.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๙.
คำแปล : ผู้มีปัญญา ถึงพร้อมด้วยความรู้ ฉลาดในวิธีจัดการงาน รู้กาลและรู้สมัย เขาพึงอยู่ในราชการได้.
नेपाली : प्रज्ञावान्, ज्ञानसम्पन्न, काम मिलाउन सिपालु, काल र अवसर जान्ने मानिस राजसेवामा रहन सक्छ।
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยผู้มีปัญญา ถึงพร้อมด้วยความรู้ ฉลาดในวิธีจัดการงาน รู้กาลและรู้สมัย เขาพึงอยู่ในราชการได้.
EnglishOne who is wise, endowed with knowledge, skilled in organizing work, knowing the right time and occasion — such a one may dwell in royal service.
IndonesiaOrang yang bijaksana, berbekal pengetahuan, cakap mengatur pekerjaan, mengetahui waktu dan kesempatan yang tepat — ia dapat berkecimpung dalam pelayanan kerajaan.
中文有智慧、具足知识、善于安排事务、知时知节的人,方能在王家任职。
DeutschWer weise ist, mit Wissen versehen, geschickt im Ordnen der Arbeit, die rechte Zeit und Gelegenheit kennend – der mag im Dienst des Königs stehen.
DanskDen, der er vis, udrustet med viden, dygtig til at ordne arbejdet, og som kender den rette tid og lejlighed – han kan tjene ved hoffet.
हिन्दीजो प्रज्ञावान, ज्ञानसम्पन्न, काम की व्यवस्था में कुशल, काल और अवसर को जानने वाला है, वही राजसेवा में रह सकता है।
日本語智慧があり、知識を備え、仕事の段取りに巧みで、時と機会を知る者――そのような人は王のもとに仕えることができる。
नेपालीप्रज्ञावान्, ज्ञानसम्पन्न, काम मिलाउन सिपालु, काल र अवसर जान्ने मानिस राजसेवामा रहन सक्छ।

คำอธิบาย
यो व्याख्या बौद्ध सूक्तिको व्याख्याको एउटा उदाहरण मात्र हो, उत्तर-कुञ्जी होइन। विद्यार्थीहरूले यसलाई प्रारम्भिक मार्गदर्शनका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। विस्तृत बुझाइका लागि त्रिपिटक र अन्य ग्रन्थहरू पनि अध्ययन गर्नुहोस्।
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

सूक्ति "पञ्ञवा बुद्धिसम्पन्नो विधानविधिकोविदो, कालञ्ञू समयञ्ञू च स राजवसतिं वसे" को अर्थ हो "जो प्रज्ञावान् छ, ज्ञानले सम्पन्न छ, काम सञ्चालन गर्ने विधिमा कुशल छ, र समय तथा अवसर चिन्छ, ऊ राजसेवामा रहन सक्छ।" यो सूक्तिले शासनमा वा जनसेवामा राम्रो काम गर्नेमा हुनुपर्ने गुणहरूको कुरा गर्छ: प्रज्ञा, ज्ञान, काम व्यवस्थापनको कौशल, र उचित समय तथा ठाउँको बुझाइ।

यो सूक्ति विधुर जातकबाट लिइएको हो, त्यस भागबाट जहाँ राजसेवा गर्नेहरूको आचरणको वर्णन छ। यसमा धेरै गुणहरू बताइएका छन्। पहिलो, प्रज्ञा: कारणहरूमा विचार गर्न सक्नु। दोस्रो, ज्ञान: आफ्नो जिम्मेवारीको काममा निपुण हुनु। तेस्रो, काम सञ्चालनमा कुशलता: हरेक काम कसरी र कुन क्रममा गर्ने भन्ने जान्नु। चौथो, समय र अवसरको ज्ञान: कहिले बोल्ने, कहिले गर्ने र कहिले पर्खने भन्ने जान्नु।

उचित समय र अवसर जान्नु प्रायः बेवास्ता गरिने तर अत्यन्त महत्त्वपूर्ण गुण हो, किनकि सही कुरा पनि गलत समयमा गरियो वा भनियो भने त्यो निष्फल हुन सक्छ वा समस्या पनि निम्त्याउन सक्छ। धेरै ज्ञान भएको तर समय र ठाउँको बुझाइ नभएको व्यक्तिलाई अरूसँग काम गर्न गाह्रो हुन सक्छ, जबकि सही समय र तरिका छान्न जान्ने व्यक्तिले सहज रूपमा काम गर्छ र विश्वास पाउँछ। सूक्तिले राजसेवाको कुरा गरे पनि यो सिद्धान्त हरेक प्रकारका संस्थामा कामका लागि लागू हुन्छ।

दैनिक जीवनमा, आफ्नो काम जान्ने, प्राथमिकता तय गर्न जान्ने र कहिले वरिष्ठहरूसामु आफ्नो राय राख्ने भन्ने जान्ने सरकारी कर्मचारीले प्रभावकारी रूपमा काम गर्छ र विश्वसनीय हुन्छ। ज्ञानी भए पनि सुन्न जान्ने र नयाँ विचार राख्ने सही समय छान्ने कम्पनी-कर्मचारीले स्वीकृति पाउँछ। विद्यार्थी परिषद्मा रहेर योजना बनाउन र कार्यक्रमको सही समय छान्न जान्ने विद्यार्थीले साथीहरू र शिक्षकहरूको सहयोग पाउँछ।

त्यसैले जनसेवा राम्ररी गर्न चाहनेले प्रज्ञा, ज्ञान, व्यवस्थापन-कौशल र समय-ठाउँको बुझाइ सँगसँगै विकास गर्नुपर्छ, जस्तो सूक्तिले भन्छ: "जो प्रज्ञावान् छ, ज्ञानले सम्पन्न छ, काम सञ्चालन गर्ने विधिमा कुशल छ, र समय तथा अवसर चिन्छ, ऊ राजसेवामा रहन सक्छ।"

« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อปฺปสฺสุตายํ ปุริโส พลิพทฺโทว ชีรติ / มํสานิ ตสฺส วฑฺฒนฺติ ปญฺญา ตสฺส น วฑฺฒติ.
यो अल्पश्रुत मानिस गोरुझैँ बूढो हुन्छ; उसको मासु बढ्छ, तर प्रज्ञा बढ्दैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๕.
ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา / ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ.
धन सकिए पनि प्रज्ञावान् बाँच्न सक्छ; तर प्रज्ञा नभएमा धनी भए पनि बाँच्न सक्दैन।
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.
ปญฺญา หิ เสฏฺฐา กุสลา วทนฺติ / นกฺขตฺตราชาริว ตารกานํ / สีลํ สิรี จาปิ สตญฺจ ธมฺโม / อนฺวายิกา ปญฺญวโต ภวนฺติ.
चतुर मानिसहरू भन्छन्, प्रज्ञा नै सर्वश्रेष्ठ हो, जसरी चन्द्रमा ताराहरूभन्दा श्रेष्ठ छ; शील, श्री र सत्पुरुषका धर्म पनि प्रज्ञावान्को पछि लाग्छन्।
ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๔๑.
มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุขํ / จเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ.
सानो सुख त्यागेर ठूलो सुख देखिन्छ भने, प्रज्ञावान्ले ठूलो सुख देखेर सानो सुख त्याग्नुपर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.
ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน / อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ.
मन्दबुद्धि मानिसले यश पाएपछि आफ्नो अहित गर्छ र आफू र अरूलाई पीडा दिने बाटो हिँड्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๐.
ยาวเทว อนตฺถาย ญตฺตํ พาลสฺส ชายติ / หนฺติ พาลสฺส สุกฺกํสํ มุทฺธํ อสฺส วิปาตยํ.
मूर्खमा ज्ञान जन्मन्छ भने केवल विनाशका लागि; त्यसले उसको दिमाग भ्रमित पार्छ र मूर्खको शुभ अंश नष्ट गर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๔.
โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต / เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน.
मन्दबुद्धि र अस्थिर चित्तको मानिस सय वर्ष बाँच्नुभन्दा प्रज्ञावान् ध्यानीको एक दिन बाँच्नु श्रेष्ठ छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๙.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก