พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นเอก (ต่างประเทศ) · หลักสูตรฉบับปรับปรุง ๒๕๕๗ · ๕๔ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๐ บท
ธัมมวรรค — หมวดธรรม
ธัมมวรรค — หมวดธรรม · ธรรมศึกษาชั้นเอก (ต่างประเทศ)
บาลี (อักษรไทย)
นาญฺญตฺร โพชฺฌาตปสานาญฺญตฺร อินฺทฺริยสํวรา
นาญฺญตฺร สพฺพนิสฺสคฺคาโสตฺถึ ปสฺสามิ ปาณินํ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Nāññatra bojjhātapasāNāññatra indriyasaṃvarā
Nāññatra sabbanissaggāSotthiṃ passāmi pāṇinaṃ.
คัมภีร์ที่มา : สํ. ส. ๑๕/๗๕.
คำแปล : เรา (ตถาคต) ไม่เห็นความสวัสดีของสัตว์ทั้งหลาย นอกจากปัญญา ความเพียร ความระวังตัวและการสละสิ่งทั้งปวง.
Indonesia : Aku (Tathāgata) tidak melihat keselamatan bagi makhluk-makhluk selain melalui kebijaksanaan, semangat, pengendalian indria, dan pelepasan segala sesuatu.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยเรา (ตถาคต) ไม่เห็นความสวัสดีของสัตว์ทั้งหลาย นอกจากปัญญา ความเพียร ความระวังตัวและการสละสิ่งทั้งปวง.
EnglishI (the Tathāgata) see no safety for beings apart from wisdom, energy, restraint of the faculties and the relinquishing of all things.
IndonesiaAku (Tathāgata) tidak melihat keselamatan bagi makhluk-makhluk selain melalui kebijaksanaan, semangat, pengendalian indria, dan pelepasan segala sesuatu.
中文我（如来）不见众生的安稳，除非依靠智慧、精进、防护诸根与舍离一切。
DeutschIch (der Tathāgata) sehe kein Heil für die Wesen außer durch Weisheit, Tatkraft, Zügelung der Sinne und das Loslassen aller Dinge.
DanskJeg (Tathāgata) ser ingen frelse for væsenerne uden gennem visdom, flid, beherskelse af sanserne og afkald på alt.
हिन्दीमैं (तथागत) प्रज्ञा, वीर्य, इन्द्रिय-संयम और सर्व-त्याग के सिवा प्राणियों का कल्याण नहीं देखता।
日本語わたし（如来）は、智慧と精進と諸根の防護とすべてを捨てることのほかに、生きものの安穏を見ない。
नेपालीम (तथागत) प्रज्ञा, वीर्य, इन्द्रिय-संयम र सर्व-त्यागबाहेक प्राणीहरूको कल्याण देख्दिनँ।
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อตฺถงฺคตสฺส น ปมาณมตฺถิ / เยน นํ วชฺชุ ตํ ตสฺส นตฺถิ / สพฺเพสุ ธมฺเมสุ สมูหเตสุ / สมูหตา วาทปถาปิ สพฺเพ.
Bagi orang yang telah padam (mencapai parinibbāna) tiada ukuran; apa yang dapat dipakai untuk membicarakannya tidak lagi ada padanya. Bila semua fenomena (gugusan kehidupan dan sebagainya) telah dicabut, segala jalan perkataan (tentang apa dia) pun tercabut seluruhnya.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๙. ขุ. จู. ๓๐/๑๓๙.
อาทานตณฺหํ วินเยถ สพฺพํ / อุทฺธํ อโธ ติริยํ วาปิ มชฺเฌ / ยํ ยํ หิ โลกสฺมึ อุปาทิยนฺติ / เตเนว มาโร อนฺเวติ ชนฺตุํ.
Hendaknya ia melenyapkan segala nafsu keinginan yang melekat — di atas, di bawah, di samping, dan di tengah; karena apa pun di dunia ini yang ia lekati, melalui hal itulah Māra mengikutinya.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๔๖. ขุ. จู. ๓๐/๒๐๒.
อุจฺฉินฺท สิเนหมตฺตโน / กุมุทํ สารทิกํว ปาณินา / สนฺติมคฺคเมว พฺรูหย / นิพฺพานํ สุคเตน เทสิตํ.
Putuskanlah kelekatan pada diri, seperti orang memetik teratai musim gugur dengan tangan; kembangkanlah hanya jalan kedamaian, Nibbāna yang telah diajarkan oleh Sang Sugata.
ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.
โอวเทยฺยานุสาเสยฺย อสพฺภา จ นิวารเย / สตํ หิ โส ปิโย โหติ อสตํ โหติ อปฺปิโย.
Hendaknya saling menegur, saling mengajar, dan mencegah dari perbuatan tak patut; orang seperti itu disayangi oleh orang baik, tetapi tidak disayangi oleh orang jahat.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๕.
กาเมสุ พฺรหฺมจริยวา วีตตณฺโห สทา สโต / สงฺขาย นิพฺพุโต ภิกฺขุ ตสฺส โน สนฺติ อิญฺชิตา.
Seorang bhikkhu yang melihat bahaya dalam kenikmatan indria, menjalani kehidupan suci, bebas dari nafsu keinginan, senantiasa penuh perhatian, telah merenung dan padam — padanya tiada kegoyahan.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๑. ขุ. จู. ๓๐/๓๕.
ขตฺติโย จ อธมฺมฏฺโฐ เวสฺโส จาธมฺมนิสฺสิโต / เต ปริจฺจชฺชุโภ โลเก อุปปชฺชนฺติ ทุคฺคตึ.
Seorang raja yang tidak berpegang pada Dhamma dan rakyat biasa yang tidak bersandar pada Dhamma — keduanya, setelah meninggalkan dunia ini, menuju alam sengsara.
ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๗๕.
คตทฺธิโน วิโสกสฺส วิปฺปมุตฺตสฺส สพฺพธิ / สพฺพคนฺถปฺปหีนสฺส ปริฬาโห น วิชฺชติ.
Bagi orang yang telah menyelesaikan perjalanan, bebas dari kesedihan, terbebas dalam segala hal, yang telah meninggalkan semua ikatan — tiada lagi siksaan yang membakar.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๗.
จเช ธนํ องฺควรสฺส เหตุ / องฺคํ จเช ชีวิตํ รกฺขมาโน / องฺคํ ธนํ ชีวิตญฺจาปิ สพฺพํ / จเช นโร ธมฺมมนุสฺสรนฺโต.
Hendaknya melepaskan harta demi menyelamatkan anggota tubuh, melepaskan anggota tubuh demi menyelamatkan nyawa, dan, dengan mengingat Dhamma, melepaskan anggota tubuh, harta, bahkan nyawa — segalanya.
ขุ. ชา. อสีติ. ๒๘/๑๔๗.
ฉนฺทชาโต อนกฺขาเต มนสา จ ผุฏฺโฐ สิยา / กาเม จ อปฏิพทฺธจิตฺโต อุทฺธํโสโตติ วุจฺจติ.
Orang yang berhasrat dan berbatin penuh pada yang tak terlukiskan (Nibbāna), yang hatinya tidak terikat pada kenikmatan indria — ia disebut ‘orang yang mengarungi arus ke hulu’.
ขุ. ธ. ๒๕/๔๔.
ชิฆจฺฉา ปรมา โรคา สงฺขารา ปรมา ทุกฺขา / เอตํ ญตฺวา ยถาภูตํ นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ.
Lapar adalah penyakit terberat; bentukan-bentukan adalah penderitaan terberat. Setelah mengetahui hal ini sebagaimana adanya, ia mencapai pemadaman — kebahagiaan tertinggi.
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
ชีรนฺติ เว ราชรถา สุจิตฺตา / อโถ สรีรมฺปิ ชรํ อุเปติ / สตญฺจ ธมฺโม น ชรํ อุเปติ / สนฺโต หเว สพฺภิ ปเวทยนฺติ.
Kereta kerajaan yang indah menjadi usang, tubuh pun menjadi tua; tetapi Dhamma orang baik tidak menjadi tua — hanya orang baik yang saling mengetahuinya.
สํ. ส. ๑๕/๑๐๒.
เต ฌายิโน สาตติกา นิจฺจํ ทฬฺหปรกฺกมา / ผุสนฺติ ธีรา นิพฺพานํ โยคกฺเขมํ อนุตฺตรํ.
Para bijaksana yang bermeditasi, tekun, senantiasa berjuang dengan teguh, menyentuh Nibbāna — keamanan tertinggi dari belenggu.
ขุ. ธ. ๒๕/๑๘.
ทุกฺขเมว หิ สมฺโภติ ทุกฺขํ ติฏฺฐติ เวติ จ / นาญฺญตฺร ทุกฺขา สมฺโภติ นาญฺญตฺร ทุกฺขา นิรุชฺฌติ.
Hanya penderitaan yang timbul, penderitaan yang berlangsung dan lenyap; tiada yang timbul selain penderitaan, tiada yang lenyap selain penderitaan.
สํ. ส. ๑๕/๑๙๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๓๖.
ธมฺโม ปโถ มหาราช อธมฺโม ปน อุปฺปโถ / อธมฺโม นิรยํ เนติ ธมฺโม ปาเปติ สุคตึ.
Wahai Maharaja! Dhamma adalah jalan (yang patut ditempuh); sedangkan adhamma adalah jalan sesat (yang tidak patut ditempuh). Adhamma menuntun ke neraka, Dhamma mengantar ke surga.
ขุ. ชา. สฏฺฐิ. ๒๘/๓๙.
นนฺทิสญฺโญชโน โลโก วิตกฺกสฺส วิจารณา / ตณฺหาย วิปฺปหาเนน นิพฺพานํ อิติ วุจฺจติ.
Dunia terikat oleh kesenangan dan mengembara melalui pikiran; melalui pelepasan nafsu keinginan itulah yang disebut Nibbāna.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๔๗. ขุ. จู. ๓๐/๒๑๖, ๒๑๗.
ปญฺจกฺขนฺธา ปริญฺญาตา ติฏฺฐนฺติ ฉินฺนมูลกา / ทุกฺขกฺขโย อนุปฺปตฺโต นตฺถิทานิ ปุนพฺภโว.
Lima gugusan kehidupan yang telah dipahami sepenuhnya, berdiri dengan akar yang telah terputus; lenyapnya penderitaan telah tercapai, dan kini tiada lagi penjelmaan.
ขุ. เถรี. ๒๖/๓๓๔.
ปตฺตา เต นิพฺพานํ เย ยุตฺตา ทสพลสฺส ปาวจเน / อปฺโปสฺสุกฺกา ฆเฏนฺติ ชาติมรณปฺปหานาย.
Mereka yang tekun dalam ajaran Sang Dasabala, yang tidak sibuk dengan urusan duniawi dan berjuang meninggalkan kelahiran dan kematian — mereka mencapai Nibbāna.
ขุ. เถร. ๒๖/๕๐๒.
พหุสฺสุตํ อุปาเสยฺย สุตญฺจ น วินาสเย / ตํ มูลํ พฺรหฺมจริยสฺส ตสฺมา ธมฺมธโร สิยา.
Hendaknya duduk dekat dengan orang yang berpengetahuan luas dan tidak membiarkan pengetahuan merosot; karena pengetahuan adalah akar kehidupan suci. Karena itu, jadilah pengemban Dhamma.
ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๖.
มคฺคานฏฺฐงฺคิโก เสฏฺโฐ สจฺจานํ จตุโร ปทา / วิราโค เสฏฺโฐ ธมฺมานํ ทิปทานญฺจ จกฺขุมา.
Di antara jalan-jalan, Jalan Berunsur Delapan adalah yang terbaik; di antara kebenaran, Empat Kebenaran; di antara keadaan, ketiadaan nafsu; dan di antara makhluk berkaki dua, Sang Buddha yang memiliki Penglihatan.
ขุ. ธ. ๒๕/๕๑.
ยตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ อเสสํ อุปรุชฺฌติ / วิญฺญาณสฺส นิโรเธน เอตฺเถตํ อุปรุชฺฌติ.
Di mana nama dan rupa lenyap tanpa sisa — di sanalah nama dan rupa ini lenyap, melalui lenyapnya kesadaran.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๑. ขุ. จู. ๓๐/๒๑.
ยมฺหิ สจฺจญฺจ ธมฺโม จ อหึสา สญฺญโม ทโม / เอตทริยา เสวนฺติ เอตํ โลเก อนามตํ.
Pada siapa terdapat kebenaran, Dhamma, tanpa-kekerasan, pengendalian, dan penguasaan diri — orang mulia bergaul dengannya; itulah yang tak mati di dunia ini.
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๘.
ยานิ โสตานิ โลกสฺมึ สติ เตสํ นิวารณํ / โสตานํ สํวรํ พฺรูหิ ปญฺญาเยเต ปิถิยฺยเร.
Arus apa pun yang ada di dunia, perhatian adalah penghalangnya; Kunyatakan perhatian sebagai bendungan bagi arus-arus itu; dan arus-arus itu ditutup dengan kebijaksanaan.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๐. ขุ. จู. ๓๐/๑๖, ๒๐.
เย สนฺตจิตฺตา นิปกา สติมนฺโต จ ฌายิโน / สมฺมา ธมฺมํ วิปสฺสนฺติ กาเมสุ อนเปกฺขิโน.
Mereka yang berbatin tenang, bijaksana, penuh perhatian, dan bermeditasi, tanpa kerinduan pada kenikmatan indria, melihat Dhamma dengan benar.
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๖๐.
โย จ ปปญฺจํ หิตฺวาน นิปฺปปญฺจปเท รโต / อาราธยิ โส นิพฺพานํ โยคกฺเขมํ อนุตฺตรํ.
Orang yang telah meninggalkan pengembangan pikiran yang menunda-nunda, dan bergembira dalam keadaan yang bebas darinya — ia mencapai Nibbāna, keamanan tertinggi dari belenggu.
องฺ. ฉกฺก. ๒๒/๓๒๙.
สกํ หิ ธมฺมํ ปริปุณฺณมาหุ / อญฺญสฺส ธมฺมํ ปน หีนมาหุ / เอวมฺปิ วิคฺคยฺห วิวาทยนฺติ / สกํ สกํ สมฺมติมาหุ สจฺจํ.
Sebagian petapa dan brahmana menyatakan ajarannya sendiri sempurna, tetapi menyebut ajaran orang lain rendah (cacat); demikianlah mereka bertengkar dan berdebat, karena masing-masing menyebut kesepakatannya sendiri sebagai kebenaran.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๑. ขุ. มหา. ๒๙/๓๘๓.
สมฺมปฺปธานสมฺปนฺโน สติปฏฺฐานโคจโร / วิมุตฺติกุสุมสญฺฉนฺโน ปรินิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว.
Orang yang berbekal usaha benar, yang ranahnya adalah landasan perhatian, yang bertabur bunga pembebasan, bebas dari noda batin — ia akan mencapai parinibbāna.
ขุ. เถร. ๒๖/๒๘๒.
สุสุขํ วต นิพฺพานํ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ / อโสกํ วิรชํ เขมํ ยตฺถ ทุกฺขํ นิรุชฺฌติ.
Sungguh membahagiakan Nibbāna yang telah diajarkan oleh Sang Sammāsambuddha — tanpa kesedihan, tanpa noda, aman, tempat lenyapnya penderitaan.
ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.
โสรจฺจํ อวิหึสา จ ปาทา นาคสฺส เต ทุเว / สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ จรณา นาคสฺส เต ปเร.
Kelembutan dan tanpa-kekerasan adalah kaki belakang sang gajah; perhatian dan pemahaman jernih adalah kaki depannya.
ขุ. เถร. ๒๖/๓๖๘.
หีนํ ธมฺมํ น เสเวยฺย ปมาเทน น สํวเส / มิจฺฉาทิฏฺฐึ น เสเวยฺย น สิยา โลกวฑฺฒโน.
Janganlah mengikuti hal-hal yang rendah, jangan hidup dalam kelengahan, jangan menganut pandangan salah, dan jangan menjadi beban dunia.
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗.
หีเนน พฺรหฺมจริเยน ขตฺติเย อุปปชฺชติ / มชฺฌิเมน จ เทวตฺตํ อุตฺตเมน วิสุชฺฌติ.
Melalui kehidupan suci yang rendah seseorang mencapai kedudukan raja; melalui yang menengah, kedudukan dewa; melalui yang tertinggi, ia menjadi suci.
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๙๙.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก