พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
นักธรรมชั้นตรี · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๑ · ๕๐๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๕๘ บท
อัตตวรรค — หมวดตน ๒๘ บท
อตฺตา หเว ชิตํ เสยฺโย.
 คำอธิบาย
अपने को जीतना ही श्रेष्ठ है।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๙.
อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม.
 คำอธิบาย
कहते हैं, अपने आप को वश में करना कठिन है।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
อตฺตา สุทนฺโต ปุริสสฺส โชติ.
 คำอธิบาย
सुदान्त आत्मा मनुष्य का प्रकाश है।
สํ. ส. ๑๕/๒๔๘.
อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ.
 คำอธิบาย
अपना आप ही अपना सहारा है।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖,๖๖.
อตฺตา หิ อตฺตโน คติ.
 คำอธิบาย
अपना आप ही अपनी गति है।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๖.
อตฺตา หิ ปรมํ ปิโย.
 คำอธิบาย
अपना आप ही सबसे प्रिय है।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙.
นตฺถิ อตฺตสมํ เปมํ.
 คำอธิบาย
अपने समान प्रेम (अन्य) कोई नहीं।
สํ. ส. ๑๕/๙.
อตฺตนา ว กตํ ปาปํ อตฺตนา สงฺกิลิสฺสติ.
 คำอธิบาย
अपने से ही पाप किया जाता है, अपने से ही मनुष्य मलिन होता है।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗. ขุ. มหา. ๒๙/๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๑๑๖.
อตฺตนา อกตํ ปาปํ อตฺตนา ว วิสุชฺฌติ.
 คำอธิบาย
अपने से ही पाप नहीं किया जाता, अपने से ही मनुष्य शुद्ध होता है।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗. ขุ. มหา. ๒๙/๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๑๑๖.
อตฺตตฺถปญฺญา อสุจี มนุสฺสา.
 คำอธิบาย
केवल अपना स्वार्थ देखने वाले मनुष्य अशुद्ध होते हैं।
ขุ. สุ. ๒๕๑๓๓๙.
อตฺตานํ ทมยนฺติ ปณฺฑิตา.
 คำอธิบาย
पण्डित अपने को वश में करते हैं।
ม. ม. ๑๓/๔๘๗. ขุ. ธ. ๒๕/๒๕. ขุ. เถร. ๒๖/๓๘๙.
อตฺตานํ ทมยนฺติ สุพฺพตา.
 คำอธิบาย
सुव्रत लोग अपने को वश में करते हैं।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๔.
อตฺตนา หิ สุทนฺเตน นาถํ ลภติ ทุลฺลภํ.
 คำอธิบาย
जिसने अपने को भली-भाँति वश में किया है, वह दुर्लभ आश्रय पाता है।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
โย รกฺขติ อตฺตานํ รกฺขิโต ตสฺส พาหิโร.
 คำอธิบาย
जो अपनी रक्षा करता है, उसका बाहरी भी रक्षित हो जाता है।
องฺ. ฉกฺก. ๒๒/๔๑๗.
อตฺตานญฺเจ ปิยํ ชญฺญา รกฺเขยฺย นํ สุรกฺขิตํ.
 คำอธิบาย
यदि जाने कि अपना आप प्रिय है, तो अपनी भली-भाँति रक्षा करे।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
ปริโยทเปยฺย อตฺตานํ จิตฺตเกฺลเสหิ ปณฺฑิโต.
पण्डित अपने को चित्त के मलों से निर्मल करे।
สํ. มหา. ๑๙/๒๙. ขุ. ธ. ๒๕/๒๖.
อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ.
जैसे दूसरों को सिखाए, वैसे ही स्वयं करे।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
อตฺตนา โจทยตฺตานํ.
अपने से अपने को चेतावनी दो।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๖.
ปฏิมํเสตมตฺตนา.
अपने से अपनी परीक्षा करो।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๖.
ทุคฺคา อุทฺธรถตฺตานํ ปงฺเก สนฺโนว กุญฺชโร.
अपने को दलदल से निकालो, जैसे कीचड़ में फँसा हाथी स्वयं को निकाल लेता है।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๘.
อตฺตานุรกฺขี ภว มา อฑยฺหิ.
अपनी रक्षा करो, कष्ट में मत पड़ो।
ขุ. ชา. ปกิณฺณก. ๒๗/๓๗๒.
อตฺตานญฺจ น ฆาเตสิ.
अपने को नष्ट मत करो।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๒๗๙.
อตฺตานํ น ทเท โปโส.
पुरुष अपने आप को दे न डाले।
สํ. ส. ๑๕/๖๐.
อตฺตานํ น ปริจฺจเช.
पुरुष अपने आप को त्याग न दे।
สํ. ส. ๑๕/๖๐.
อตฺตานํ นาติวตฺเตยฺย.
अपने आप को भूलना नहीं चाहिए।
ขุ. ชา. ตึส. ๒๗/๕๐๓.
อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถน พหุนาปิ น หาปเย.
दूसरों के हित के लिए, चाहे वह कितना ही बड़ा हो, अपने हित की उपेक्षा न करे।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗.
อตฺตานญฺเจ ปิยํ ชญฺญา น นํ ปาเปน สํยุเช.
यदि जाने कि अपना आप प्रिय है, तो अपने को पाप से न जोड़े।
สํ. ส. ๑๕/๑๐๔.
ยทตฺตครหึ ตทกุพฺพมาโน.
जिस कारण से अपनी निन्दा हो, वह काम न करे।
ขุ. ส. ๒๕/๔๘๖.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก