พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นตรี · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๑ · ๕๐๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๕๘ บท
ปกิณณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด ๖๕ บท
मार्गहरूमा अष्टाङ्गिक मार्ग क्षेम-मार्ग हो, जसले अमृतसम्म पुर्‍याउँछ।
ม. ม. ๑๓/๒๘๑.
सबै क्लेशबाट शुद्धि नै सबै दुःखको निरोध हो।
ร. ร. ๔.
जे-जति उत्पन्न हुने स्वभावका छन्, ती सबै निरुद्ध हुने स्वभावका छन्।
สํ. มหา. ๑๙/๕๓๑.
प्रत्ययले बनेको कुरा प्रत्ययअनुसार चल्छ।
ร. ร. ๔.
आरोग्य परम लाभ हो।
ม. ม. ๑๓/๒๘๑. ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
भोक सबैभन्दा ठूलो रोग हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
स्थायी संस्कार कुनै छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๙.
सबै संस्कार साँच्चै अनित्य छन्।
ที. มหา. ๑๐/๑๘๑. สํ. ส. ๑๕/๘. สํ. นิ. ๑๖/๒๒๘.
क्षण-सम्पत्ति दुर्लभ छ।
ส. ม.
बारम्बार बुद्धको दर्शन दुर्लभ छ।
ม. ม. ๑๓/๕๕๔. ขุ. สุ. ๒๕/๔๔๔.
क्षणले तिमीहरूलाई छोडेर नजाओस्।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๓๑. ขุ. ธ. ๒๕/๕๗. ขุ. สุ. ๒๕/๓๘๙.
वय क्षणझैँ बित्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๑๒.
कालले सबै प्राणीलाई आफूसमेत खान्छ।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๙๕.
काम छोड्ने युवकबाट लाभ बितेर जान्छ।
ที. ปาฏิ. ๑๑/๑๙๙.
साइत हेरिरहने मूर्खबाट लाभ बितेर गयो।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๖.
प्रयोजन नै प्रयोजनको साइत हो, ताराहरूले के गर्न सक्छन्?
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๖.
संसारमा सत्ता नै ठूलो हो।
สํ. ส. ๑๕/๖๐.
श्री भोगहरूको आश्रय हो।
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
सीपविहीन मानिसको जीवन कठिन हुन्छ।
ขุ. ชา. ทฺวาทส. ๒๗/๓๓๐.
जुनसुकै सीप भए पनि त्यसले लाभ सिद्ध गर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๕.
मात्रा जान्नुले सधैँ लाभ सिद्ध गर्छ।
ว. ว.
लज्जा र भय (हिरि-ओत्तप्प) ले संसारको राम्ररी रक्षा गर्छन्।
ว. ว.
मैत्री संसारको आधार हो।
ว. ว.
ईर्ष्या संसारको विनाशको कारण हो।
ว. ว.
करुणाले (अरूको दुःख) सहन नसक्ने स्वभाव महापुरुषको लक्षण हो।
ว. ว.
कृतज्ञता र कृतवेदिता सज्जनको लक्षण हो।
นัย- ส. ส.
सारा पृथ्वी दिएर पनि कृतघ्नलाई खुसी पार्न सकिँदैन।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๓.
भोग-सम्पत्तिले मन्दबुद्धिलाई मार्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๓.
सत्कारले दुष्टलाई मार्छ।
วิ. จุล. ๗/๑๗๒. สํ. ส. ๑๕/๒๒๖. สํ. นิ. ๑๖/๒๘๔.
मनुष्य-जन्म पाउनु गाह्रो छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
प्राणीहरूको जीवन कठिन छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
सत्पुरुषको धर्म सुन्नु गाह्रो छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
बुद्धहरूको उत्पत्ति दुर्लभ छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
नदोहोर्‍याउनु मन्त्रको मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
अनुद्यम घरको मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
अल्छीपन सौन्दर्य (वर्ण) को मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
दुराचार स्त्रीको मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
शुद्धि र अशुद्धि आ-आफ्नै हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗. ขุ. มหา. ๒๙/๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๑๑๖.
कसैले अरूलाई शुद्ध गर्न सक्दैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗. ขุ. มหา. ๒๙/๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๑๑๖.
शुद्ध कर्म भएको शुचि व्यक्तिको व्रत सधैँ सम्पन्न हुन्छ।
ม. ม. ๑๒/๗๐.
अरूको दोष देख्न सजिलो छ, आफ्नो दोष देख्न गाह्रो।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๘.
पापकर्म गर्नेका लागि संसारमा कुनै गुप्त ठाउँ छैन।
องฺ. ติก. ๒๐/๑๘๙. ขุ. ชา. จตุตกฺก. ๒๗/๑๓๑.
जुन सभामा सत्पुरुष छैनन्, त्यो सभा कहलाउँदैन।
สํ. ส. ๑๕/๒๗๐. ขุ. ชา. อสีติ. ๒๘/๑๕๑.
संसारमा त्यस्तो कुनै कुरा छैन जसलाई समातेर निर्दोष रहन सकियोस्।
ร. ร. ๔.
सुगृहस्थको धन बन्दै गरेको धमिराको गोलझैँ बढ्छ।
ที. ปาฏิ. ๑๑/๒๐๒.
रूपले मूर्खलाई मोहित पार्न सक्छ, तर निर्वाण खोज्नेलाई सक्दैन।
ม. ม. ๑๓/๔๐๑. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๗.
प्राणीको शरीर नष्ट हुन सक्छ, तर नाम र गोत्र नष्ट हुँदैनन्।
สํ. ส. ๑๕/๕๙.
स्त्रीहरूको स्वभाव जान्न गाह्रो छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๑.
सङ्कटको समयमा वीरको आवश्यकता पर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
सल्लाहकारहरूमा बडबड नगर्ने व्यक्ति चाहिन्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
खानपानको समयमा प्रिय व्यक्तिको आवश्यकता पर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
कुनै कुरा उठ्दा पण्डितको आवश्यकता पर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
साहस सङ्कटको समयमा थाहा हुन्छ।
นัย-ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๘.
यश पाएर उन्मत्त हुनु हुँदैन।
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๔๕.
त्याग बढाउनुपर्छ।
ม. อุป. ๑๔/๔๓๖.
शान्तिको नै अभ्यास गर।
นัย-ม. อุป. ๑๔/๔๓๖.
शान्ति चाहनेले संसारको आमिष (लोभ-वस्तु) छोडोस्।
สํ. ส. ๑๕/๓, ๗๗, ๙๐.
जो गलत छैन, त्यसलाई ग्रहण गर।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑.
अगाडि जस्तो आचरण गरिन्छ, पछाडि पनि त्यस्तै गर्नुपर्छ।
ส. ส.
पुग्नुअघि घमण्ड गर्नु हुँदैन।
ส. ส.
सहाराका साथ बस, सहाराबिना नबस।
นัย. องฺ. ทสกฺ ๒๔/๒๕.
अरूको भरमा बाँच्नु हुँदैन।
ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๙.
परम लाभ आरोग्यको कामना गर।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๗.
बितेका कुराको चिन्तन गर्नु हुँदैन।
ม. อุป. ๑๔/๓๔๘.
आएकै नभएको कुराको आशा गर्नु हुँदैन।
ม. อุป. ๑๔/๓๔๘.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก