สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม
คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ
| ไทย | ผู้ใดรักษาตนได้ ภายนอกของผู้นั้นก็เป็นอันรักษาด้วย. |
|---|---|
| English | Whoever guards himself, his outer things are guarded too. |
| Indonesia | Siapa pun yang menjaga dirinya, hal-hal di luar dirinya pun terjaga. |
| 中文 | 守护自己的人，其外在也随之得到守护。 |
| Deutsch | Wer sich selbst behütet, dessen Äußeres ist mitbehütet. |
| Dansk | Den, der vogter sig selv, hans ydre er vogtet med. |
| हिन्दी | जो अपनी रक्षा करता है, उसका बाहरी भी रक्षित हो जाता है। |
| 日本語 | 自己を守る者は、その外側もまた守られる。 |
| नेपाली | जसले आफ्नो रक्षा गर्छ, उसको बाहिरी पनि रक्षित हुन्छ। |
พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “โย รกฺขติ อตฺตานํ รกฺขิโต ตสฺส พาหิโร” แปลว่า “ผู้ใดรักษาตนได้ ภายนอกของผู้นั้นก็เป็นอันรักษาด้วย” คำว่า “รักษาตน” หมายถึงการคุ้มครองกาย วาจา และใจของตนไม่ให้ตกไปในทางชั่ว ด้วยศีล สติ และความไม่ประมาท ส่วนคำว่า “ภายนอก” อาจเข้าใจได้ว่าหมายถึงสิ่งที่อยู่นอกตัว เช่น ชื่อเสียง ทรัพย์สิน ความสัมพันธ์กับผู้อื่น และความสงบของหมู่คณะ สุภาษิตนี้ชี้ว่า การรักษาภายในเป็นรากฐานของการรักษาภายนอก
ถ้อยคำนี้มาในอังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ใจความสอดคล้องกับอุปมาในสังยุตตนิกาย เรื่องนักกายกรรมไต่ไม้ไผ่กับศิษย์ อาจารย์เสนอให้ต่างฝ่ายต่างคอยระวังอีกฝ่ายหนึ่ง แต่ศิษย์เห็นว่าแต่ละคนควรระวังตนเอง จึงจะแสดงศิลปะได้และลงมาได้โดยปลอดภัย พระพุทธองค์ตรัสว่าวิธีของศิษย์ถูกต้อง และทรงสอนว่า เมื่อรักษาตนก็ชื่อว่ารักษาผู้อื่น เมื่อรักษาผู้อื่นก็ชื่อว่ารักษาตน คือรักษาตนด้วยการเจริญสติปัฏฐาน และรักษาผู้อื่นด้วยความอดทน ความไม่เบียดเบียน เมตตา และความเอ็นดู
ข้อควรระวังในการตีความคือ สุภาษิตนี้มิได้รับรองว่าผู้รักษาตนดีแล้วจะไม่ประสบอันตรายใด ๆ เลย เพราะชีวิตยังมีเหตุปัจจัยอื่นอีกมาก แต่หมายความว่า ผู้ที่รักษาศีลและสติไว้ได้ ย่อมไม่สร้างเหตุแห่งความเดือดร้อนขึ้นเอง ทั้งยังไม่เป็นภัยต่อผู้อื่น ภัยหลายอย่างที่เกิดจากความประมาท ความโลภ และความโกรธจึงลดลง และเมื่อเกิดเหตุร้ายขึ้นก็ยังมีสติรับมือได้ดีกว่า การรักษาตนเช่นนี้จึงเป็นการคุ้มครองที่ใกล้ตัวที่สุด
ในชีวิตประจำวัน พระภิกษุสามเณรที่สำรวมอินทรีย์และรักษาพระวินัย ย่อมรักษาศรัทธาของญาติโยมและชื่อเสียงของวัดไว้ได้ด้วย โดยไม่ต้องคอยแก้ข่าวภายหลัง นักเรียนที่ไม่หลงตามเพื่อนไปในทางเสื่อม ย่อมรักษาความไว้วางใจของพ่อแม่และครูไว้ได้ คนทำงานที่ไม่รับสินบนและระวังคำพูดเมื่อโกรธ ย่อมรักษาทั้งตำแหน่งหน้าที่และความสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมงาน ผู้ขับขี่ที่มีสติไม่ประมาท ก็รักษาทั้งชีวิตตนและชีวิตผู้ร่วมทาง
เราจึงควรเริ่มรักษาตนตั้งแต่ความคิด ก่อนที่จะออกมาเป็นคำพูดและการกระทำ หมั่นมีสติรู้ตัว รักษาศีลเป็นปกติ และหลีกเลี่ยงเหตุที่จะชักนำให้ประมาท เมื่อตนมั่นคงดีแล้ว สิ่งรอบตัวที่เกี่ยวข้องกับตนก็ย่อมได้รับความคุ้มครองไปด้วย และตนก็จะเป็นผู้ที่ผู้อื่นอุ่นใจเมื่ออยู่ใกล้ สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “ผู้ใดรักษาตนได้ ภายนอกของผู้นั้นก็เป็นอันรักษาด้วย”