พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นตรี · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๑ · ๕๐๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๕๘ บท
ปกิณณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด
ปกิณณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด · นักธรรมชั้นตรี
บาลี (อักษรไทย)
อตฺโถ อตฺถสฺส นกฺขตฺตํกึ กริสฺสนฺติ ตารกา.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Attho atthassa nakkhattaṃKiṃ karissanti tārakā.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๖.
คำแปล : ประโยชน์เป็นฤกษ์ของประโยชน์เอง ดวงดาวจักทำอะไรได้.
नेपाली : प्रयोजन नै प्रयोजनको साइत हो, ताराहरूले के गर्न सक्छन्?
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยประโยชน์เป็นฤกษ์ของประโยชน์เอง ดวงดาวจักทำอะไรได้.
EnglishBenefit is its own auspicious moment; what can the stars do?
IndonesiaManfaat adalah waktu baik bagi dirinya sendiri; apa yang dapat dilakukan bintang-bintang?
中文利益本身就是利益的吉时,星辰又能做什么?
DeutschDer Nutzen ist sich selbst der rechte Augenblick; was können die Sterne tun?
DanskGavnen er sit eget rette øjeblik; hvad kan stjernerne gøre?
हिन्दीप्रयोजन ही प्रयोजन का नक्षत्र (मुहूर्त) है, तारे क्या करेंगे?
日本語利益こそが利益の吉時である。星々に何ができようか。
नेपालीप्रयोजन नै प्रयोजनको साइत हो, ताराहरूले के गर्न सक्छन्?

คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อฏฺฐงฺคิโก จ มคฺคานํ เขมํ อมตคามินํ.
मार्गहरूमा अष्टाङ्गिक मार्ग क्षेम-मार्ग हो, जसले अमृतसम्म पुर्‍याउँछ।
ม. ม. ๑๓/๒๘๑.
วิสุทฺธิ สพฺพเกฺลเสหิ โหติ ทุกฺเขหิ นิพฺพุติ.
सबै क्लेशबाट शुद्धि नै सबै दुःखको निरोध हो।
ร. ร. ๔.
ยงฺกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพนฺตํ นิโรธธมฺมํ.
जे-जति उत्पन्न हुने स्वभावका छन्, ती सबै निरुद्ध हुने स्वभावका छन्।
สํ. มหา. ๑๙/๕๓๑.
ยถาปจฺจยํ ปวตฺตนฺติ.
प्रत्ययले बनेको कुरा प्रत्ययअनुसार चल्छ।
ร. ร. ๔.
อาโรคฺยปรมา ลาภา.
आरोग्य परम लाभ हो।
ม. ม. ๑๓/๒๘๑. ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
ชิฆจฺฉา ปรมา โรคา.
भोक सबैभन्दा ठूलो रोग हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
สงฺขารา สสฺสตา นตฺถิ.
स्थायी संस्कार कुनै छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๙.
อนิจฺจา วต สงฺขารา.
सबै संस्कार साँच्चै अनित्य छन्।
ที. มหา. ๑๐/๑๘๑. สํ. ส. ๑๕/๘. สํ. นิ. ๑๖/๒๒๘.
ทุลฺลภา ขณสมฺปตฺติ.
क्षण-सम्पत्ति दुर्लभ छ।
ส. ม.
ทุลฺลภํ ทสฺสนํ โหติ สมฺพุทฺธานํ อภิณฺหโส.
बारम्बार बुद्धको दर्शन दुर्लभ छ।
ม. ม. ๑๓/๕๕๔. ขุ. สุ. ๒๕/๔๔๔.
ขโณ โว มา อุปจฺจคา.
क्षणले तिमीहरूलाई छोडेर नजाओस्।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๓๑. ขุ. ธ. ๒๕/๕๗. ขุ. สุ. ๒๕/๓๘๙.
อติปตติ วโย ขโณ ตเถว.
वय क्षणझैँ बित्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๑๒.
กาโล ฆสติ ภูตานิ สพฺพาเนว สหตฺตนา.
कालले सबै प्राणीलाई आफूसमेत खान्छ।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๙๕.
อิติ วิสฺสฏฺฐกมฺมนฺเต อตฺถา อจฺเจนฺติ มาณเว.
काम छोड्ने युवकबाट लाभ बितेर जान्छ।
ที. ปาฏิ. ๑๑/๑๙๙.
นกฺขตฺตํ ปฏิมาเนนฺตํ อตฺโถ พาลํ อุปจฺจคา.
साइत हेरिरहने मूर्खबाट लाभ बितेर गयो।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๖.
วโส อิสฺสริยํ โลเก.
संसारमा सत्ता नै ठूलो हो।
สํ. ส. ๑๕/๖๐.
สิริ โภคานมาสโย.
श्री भोगहरूको आश्रय हो।
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
กิจฺฉา วุตฺติ อสิปฺปสฺส.
सीपविहीन मानिसको जीवन कठिन हुन्छ।
ขุ. ชา. ทฺวาทส. ๒๗/๓๓๐.
สาธุ โข สิปฺปกํ นาม อปิ ยาทิสกีทิสํ.
जुनसुकै सीप भए पनि त्यसले लाभ सिद्ध गर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๕.
มตฺตญฺญุตา สทา สาธุ.
मात्रा जान्नुले सधैँ लाभ सिद्ध गर्छ।
ว. ว.
หิริโอตฺตปฺปิยญฺเญว โลกํ ปาเลติ สาธุกํ.
लज्जा र भय (हिरि-ओत्तप्प) ले संसारको राम्ररी रक्षा गर्छन्।
ว. ว.
โลโกปตฺถมฺภิกา เมตฺตา.
मैत्री संसारको आधार हो।
ว. ว.
อรติ โลกนาสิกา.
ईर्ष्या संसारको विनाशको कारण हो।
ว. ว.
มหาปุริสภาวสฺส ลกฺขณํ กรุณาสโห.
करुणाले (अरूको दुःख) सहन नसक्ने स्वभाव महापुरुषको लक्षण हो।
ว. ว.
นิมิตฺตํ สาธุรูปานํ กตญฺญูกตเวทิตา.
कृतज्ञता र कृतवेदिता सज्जनको लक्षण हो।
นัย- ส. ส.
สพฺพญฺเจ ปฐวึ ทชฺชา นากตญฺญุมภิราธเย.
सारा पृथ्वी दिएर पनि कृतघ्नलाई खुसी पार्न सकिँदैन।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๓.
หนนฺติ โภคา ทุมฺเมธํ.
भोग-सम्पत्तिले मन्दबुद्धिलाई मार्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๓.
สกฺกาโร กาปุริสํ หนฺติ.
सत्कारले दुष्टलाई मार्छ।
วิ. จุล. ๗/๑๗๒. สํ. ส. ๑๕/๒๒๖. สํ. นิ. ๑๖/๒๘๔.
กิจฺโฉ มนุสฺสปฏิลาโภ.
मनुष्य-जन्म पाउनु गाह्रो छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
กิจฺฉํ มจฺจาน ชีวิตํ.
प्राणीहरूको जीवन कठिन छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
กิจฺฉํ สทฺธมฺมสฺสวนํ.
सत्पुरुषको धर्म सुन्नु गाह्रो छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
กิจฺโฉ พุทฺธานมุปฺปาโท.
बुद्धहरूको उत्पत्ति दुर्लभ छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
อสชฺฌายมลา มนฺตา.
नदोहोर्‍याउनु मन्त्रको मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
อนุฏฺฐานมลา ฆรา.
अनुद्यम घरको मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
มลํ วณฺณสฺส โกสชฺชํ.
अल्छीपन सौन्दर्य (वर्ण) को मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
มลิตฺถิยา ทุจฺจริตํ.
दुराचार स्त्रीको मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
สุทฺธิ อสุทฺธิ ปจฺจตฺตํ.
शुद्धि र अशुद्धि आ-आफ्नै हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗. ขุ. มหา. ๒๙/๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๑๑๖.
นาญฺโญ อญฺญํ วิโสธเย.
कसैले अरूलाई शुद्ध गर्न सक्दैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗. ขุ. มหา. ๒๙/๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๑๑๖.
สุทฺธสฺส สุจิกมฺมสฺส สทา สมฺปชฺชเต วตํ.
शुद्ध कर्म भएको शुचि व्यक्तिको व्रत सधैँ सम्पन्न हुन्छ।
ม. ม. ๑๒/๗๐.
สุทสฺสํ วชฺชมญฺเญสํ อตฺตโน ปน ทุทฺทสํ.
अरूको दोष देख्न सजिलो छ, आफ्नो दोष देख्न गाह्रो।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๘.
นตฺถิ โลเก รโห นาม ปาปกมฺมํ ปกุพฺพโต.
पापकर्म गर्नेका लागि संसारमा कुनै गुप्त ठाउँ छैन।
องฺ. ติก. ๒๐/๑๘๙. ขุ. ชา. จตุตกฺก. ๒๗/๑๓๑.
เนสา สภา ยตฺถ น สนฺติ สนฺโต.
जुन सभामा सत्पुरुष छैनन्, त्यो सभा कहलाउँदैन।
สํ. ส. ๑๕/๒๗๐. ขุ. ชา. อสีติ. ๒๘/๑๕๑.
นตฺเถตํ โลกสฺมึ ยํ อุปาทิยมานํ อนวชฺชํ อสฺส.
संसारमा त्यस्तो कुनै कुरा छैन जसलाई समातेर निर्दोष रहन सकियोस्।
ร. ร. ๔.
โภคา สนฺนิจยํ ยนฺติ วมฺมิโกวูปจียติ.
सुगृहस्थको धन बन्दै गरेको धमिराको गोलझैँ बढ्छ।
ที. ปาฏิ. ๑๑/๒๐๒.
อลํ พาลสฺส โมหาย โน จ ปารคเวสิโน.
रूपले मूर्खलाई मोहित पार्न सक्छ, तर निर्वाण खोज्नेलाई सक्दैन।
ม. ม. ๑๓/๔๐๑. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๗.
รูปํ ชีรติ มจฺจานํ นามโคตฺตํ น ชีรติ.
प्राणीको शरीर नष्ट हुन सक्छ, तर नाम र गोत्र नष्ट हुँदैनन्।
สํ. ส. ๑๕/๕๙.
ถีนํ ภาโว ทุราชาโน.
स्त्रीहरूको स्वभाव जान्न गाह्रो छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๑.
อุกฺกฏฺเฐ สูรมิจฺฉนฺติ.
सङ्कटको समयमा वीरको आवश्यकता पर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
มนฺตีสุ อกุตูหลํ.
सल्लाहकारहरूमा बडबड नगर्ने व्यक्ति चाहिन्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
ปิยญฺจ อนฺนปานมฺหิ.
खानपानको समयमा प्रिय व्यक्तिको आवश्यकता पर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
อตฺเถ ชาเต จ ปณฺฑิตํ.
कुनै कुरा उठ्दा पण्डितको आवश्यकता पर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
อาปทาสุ ถาโม เวทิตพฺโพ.
साहस सङ्कटको समयमा थाहा हुन्छ।
นัย-ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๘.
ยโส ลทฺธา น มชฺเชยฺย.
यश पाएर उन्मत्त हुनु हुँदैन।
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๔๕.
จาคมนุพฺรูเหยฺย.
त्याग बढाउनुपर्छ।
ม. อุป. ๑๔/๔๓๖.
สนฺติเมว สิกฺเขยฺย.
शान्तिको नै अभ्यास गर।
นัย-ม. อุป. ๑๔/๔๓๖.
โลกามิสํ ปชเห สนฺติเปกฺโข.
शान्ति चाहनेले संसारको आमिष (लोभ-वस्तु) छोडोस्।
สํ. ส. ๑๕/๓, ๗๗, ๙๐.
ตํ คณฺเหยฺย ยทปณฺณกํ.
जो गलत छैन, त्यसलाई ग्रहण गर।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑.
สมฺมุขา ยาทิสํ จิณฺณํ ปรมฺมุขาปิ ตาทิสํ.
अगाडि जस्तो आचरण गरिन्छ, पछाडि पनि त्यस्तै गर्नुपर्छ।
ส. ส.
อปฺปตฺโต โน จ อุลฺลเป.
पुग्नुअघि घमण्ड गर्नु हुँदैन।
ส. ส.
สนาถา วิหรถ มา อนาถา.
सहाराका साथ बस, सहाराबिना नबस।
นัย. องฺ. ทสกฺ ๒๔/๒๕.
นาญฺญํ นิสฺสาย ชีเวยฺย.
अरूको भरमा बाँच्नु हुँदैन।
ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๙.
อาโรคฺยมิจฺเฉ ปรมญฺจ ลาภํ.
परम लाभ आरोग्यको कामना गर।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๗.
อตีตํ นานฺวาคเมยฺย.
बितेका कुराको चिन्तन गर्नु हुँदैन।
ม. อุป. ๑๔/๓๔๘.
นปฺปฏิกงฺเข อนาคตํ.
आएकै नभएको कुराको आशा गर्नु हुँदैन।
ม. อุป. ๑๔/๓๔๘.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก