พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นตรี · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๑ · ๕๐๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๕๘ บท
สีลวรรค — หมวดศีล
สีลวรรค — หมวดศีล · นักธรรมชั้นตรี
บาลี (อักษรไทย)
สีลํ กิเรว กลฺยาณํ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.
คำแปล : ท่านว่าศีลนั่นเทียว เป็นความดี.
नेपाली : भनिन्छ, शील नै कल्याण हो।
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยท่านว่าศีลนั่นเทียว เป็นความดี.
EnglishThey say that virtue itself is goodness.
IndonesiaDikatakan bahwa sila itulah kebaikan.
中文有言道:戒行本身即是善。
DeutschMan sagt, die Sittlichkeit selbst sei das Gute.
DanskMan siger, at dyden i sig selv er det gode.
हिन्दीकहा जाता है कि शील ही कल्याण है।
日本語戒こそが善であると言われる。
नेपालीभनिन्छ, शील नै कल्याण हो।

คำอธิบาย
यो व्याख्या बौद्ध सूक्तिको व्याख्याको एउटा उदाहरण मात्र हो, उत्तर-कुञ्जी होइन। विद्यार्थीहरूले यसलाई प्रारम्भिक मार्गदर्शनका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। विस्तृत बुझाइका लागि त्रिपिटक र अन्य ग्रन्थहरू पनि अध्ययन गर्नुहोस्।
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

सूक्ति "सीलं किरेव कल्याणं", जसको अर्थ हो "भनिन्छ, शील नै कल्याण हो", ले असल आचरणको मूल्य सिकाउँछ। "भनिन्छ" को अर्थ हो सुनिएको वा भनिएको, र "नै" एउटा जोड दिने शब्द हो जसको अर्थ हो "त्यही"। मूल कुरा यो हो कि कुनै व्यक्तिको भलाइलाई उसको आचरणले मापन गर्नुपर्छ, कुल, पद वा ज्ञान र योग्यताले मात्र होइन, किनकि यी सबै हुँदाहुँदै पनि यदि कसैले बेइमानीपूर्वक आचरण गर्छ भने, उसले आफू र अरूलाई हानि पुर्‍याउन सक्छ।

सीलवीमंसन जातकको अट्ठकथाले एक ब्राह्मण पुरोहितको कथा बताउँछ, जसलाई राजाले आदर गर्थे। उनी जाँच्न चाहन्थे कि यो आदर उनको कुल र विद्याका कारण हो कि उनको शीलका कारण, त्यसैले उनले बिना अनुमति राजकोषबाट केही धन लिए, जबसम्म उनी समातिएनन्। राजाकहाँ लगिँदै गर्दा उनले सपेराहरूलाई एउटा विषालु सर्पसँग खेलिरहेको देखे र उनीहरूलाई खतराबारे चेतावनी दिए। सपेराहरूले जवाफ दिए कि यो सर्प शीलवान् छ र कसैलाई हानि पुर्‍याउँदैन, उनको विपरीत जो राजाको सम्पत्ति लिएकोले समातिएका छन्। तब ब्राह्मणले सोचे कि एउटा सर्पको पनि अरूलाई हानि नपुर्‍याएकोले प्रशंसा हुन्छ। जब उनी राजाको सामु आए र राजाले उनलाई सजायको आदेश दिए, उनले आफ्नो कर्मको कारण बताए र शीलको गुणको प्रशंसा गरे।

यस कथाको शिक्षा यो हो कि कुल, पद र ज्ञानले असल आचरणको ठाउँ लिन सक्दैनन् र न त खराब कर्मको बहाना बन्न सक्छन्। इमानदारी र अरूलाई हानि नपुर्‍याउनु विश्वासको आवश्यक जग हुन्; जब कसैले यी सिद्धान्त उल्लङ्घन गर्छ, उसले कुनै बेला पाएको विश्वास घट्न सक्छ। यो कथा हामीलाई शीलको मूल्यप्रति सजग गराउनका लागि हो, अरूलाई जाँच्न खराब कर्मको नक्कल गर्न प्रोत्साहित गर्नका लागि होइन।

दैनिक जीवनमा, ज्ञान र योग्यता भएका मानिसले आफ्नो ज्ञानको प्रयोग इमानदारी र जिम्मेवारीपूर्वक गर्नुपर्छ, किनकि यदि योग्यताको प्रयोग अरूलाई धोका दिन वा उनीहरूको अनुचित फाइदा उठाउन भयो भने ठूलो हानि हुन सक्छ। लगनसाथ पढ्ने विद्यार्थीहरू परीक्षामा इमानदार हुनुपर्छ र अरूको काम सार्नु हुँदैन। कर्मचारीहरूले जिम्मेवारीपूर्वक कर्तव्य निभाउनुपर्छ र भ्रष्टाचार गर्नु हुँदैन। जसलाई सम्पत्तिको हेरचाह सुम्पिएको छ, उसले त्यसलाई आफ्नो नठानी त्यसको रक्षा गर्नुपर्छ। यी उदाहरणले देखाउँछन् कि योग्यता र असल आचरण सँगसँगै विकसित हुनुपर्छ।

त्यसैले भलो मानिस बन्न चाहनेले आफ्नो शीललाई दृढ राख्नुपर्छ र साथै ज्ञान र प्रज्ञाको विकास गर्नुपर्छ, शीललाई त्यो सिद्धान्त बनाएर जसले उसका कर्म र वचनलाई इमानदार, अहानिकर र अरूप्रति न्यायपूर्ण राखोस्। यस्तो भलाइ वास्तविक अभ्यासबाट आउँछ, प्रतिष्ठा, पद वा प्रशंसाबाट मात्र होइन, जस्तो सूक्तिले भन्छ: "भनिन्छ, शील नै कल्याण हो।"

« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
สีลํ ยาว ชรา สาธุ.
शीलले वृद्धावस्थासम्म हित सिद्ध गर्छ।
สํ. ส. ๑๕/๕๐.
สุขํ ยาว ชรา สีลํ.
शीलले वृद्धावस्थासम्म सुख दिन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
สีลํ โลเก อนุตฺตรํ.
शील संसारमा सर्वोत्तम हो।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.
สํวาเสน สีลํ เวทิตพฺพํ.
शील सँगै बस्दा थाहा हुन्छ।
นัย-ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๘.
สาธุ สพฺพตฺถ สํวโร.
सर्वत्र संयम राम्रो हो।
สํ. ส. ๑๕/๑๐๖. ขุ. ธ. ๒๕/๖๔.
สญฺญมโต เวรํ น จียติ.
सावधान रहँदा वैर उत्पन्न हुँदैन।
ที. มหา. ๑๐/๑๕๙. ขุ. อุ. ๒๕/๒๑๕.
สีลํ รกฺเขยฺย เมธาวี.
ज्ञानीले शीलको रक्षा गर्नुपर्छ।
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๘๒.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก