พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นตรี · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๑ · ๕๐๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๕๘ บท
อัตตวรรค — หมวดตน ๒๘ บท
आफूलाई जित्नु नै श्रेष्ठ हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๙.
भनिन्छ, आफूलाई वशमा राख्नु गाह्रो छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
राम्ररी वशमा राखिएको आत्मा मानिसको ज्योति हो।
สํ. ส. ๑๕/๒๔๘.
आफू नै आफ्नो सहारा हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖,๖๖.
आफू नै आफ्नो गति हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๖.
आफू नै सबैभन्दा प्रिय हो।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙.
आफूप्रतिको समान प्रेम (अरू) कुनै छैन।
สํ. ส. ๑๕/๙.
पाप आफैँले गरिन्छ, आफैँ मलिन हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗. ขุ. มหา. ๒๙/๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๑๑๖.
पाप आफैँले गरिँदैन, आफैँ शुद्ध हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗. ขุ. มหา. ๒๙/๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๑๑๖.
आफ्नो स्वार्थ मात्र हेर्ने मानिस अशुद्ध हुन्छन्।
ขุ. สุ. ๒๕๑๓๓๙.
पण्डितहरू आफूलाई वशमा राख्छन्।
ม. ม. ๑๓/๔๘๗. ขุ. ธ. ๒๕/๒๕. ขุ. เถร. ๒๖/๓๘๙.
सुव्रत मानिसहरू आफूलाई वशमा राख्छन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๔.
आफूलाई राम्ररी वशमा राख्नेले पाउन गाह्रो आश्रय पाउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
जसले आफ्नो रक्षा गर्छ, उसको बाहिरी पनि रक्षित हुन्छ।
องฺ. ฉกฺก. ๒๒/๔๑๗.
आफू प्रिय छ भनी थाहा पाए आफ्नो राम्ररी रक्षा गर्नुपर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
पण्डितले आफूलाई चित्तका मलबाट निर्मल पारोस्।
สํ. มหา. ๑๙/๒๙. ขุ. ธ. ๒๕/๒๖.
अरूलाई जस्तो सिकाइन्छ, आफैँले त्यस्तै गर्नुपर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
आफैँले आफूलाई सचेत गराऊ।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๖.
आफैँले आफूलाई जाँच।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๖.
हिलोमा भासिएको हात्ती आफैँ निस्केझैँ, आफूलाई दलदलबाट निकाल।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๘.
आफ्नो रक्षा गर, कष्टमा नपर।
ขุ. ชา. ปกิณฺณก. ๒๗/๓๗๒.
आफूलाई नष्ट नगर।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๒๗๙.
पुरुषले आफूलाई दिनु हुँदैन।
สํ. ส. ๑๕/๖๐.
पुरुषले आफूलाई त्याग्नु हुँदैन।
สํ. ส. ๑๕/๖๐.
आफूलाई बिर्सनु हुँदैन।
ขุ. ชา. ตึส. ๒๗/๕๐๓.
अरूको हित जति ठूलो भए पनि त्यसका लागि आफ्नो हित त्याग्नु हुँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗.
आफू प्रिय छ भनी थाहा पाए आफूलाई पापसँग नजोड।
สํ. ส. ๑๕/๑๐๔.
जुन कारणले आफ्नै निन्दा हुन्छ, त्यो काम नगर।
ขุ. ส. ๒๕/๔๘๖.
อัปปมาทวรรค — หมวดไม่ประมาท ๙ บท
अप्रमाद अमृतको मार्ग हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๘. ขุ. ชา. ตึส. ๒๗/๕๒๔.
ज्ञानीले अप्रमादलाई श्रेष्ठ धनझैँ जोगाउँछ।
ม. ม. ๑๓/๔๘๘. สํ. ส. ๑๕/๓๖. ขุ. ธ. ๒๕/๑๘. ขุ. เถร. ๒๖/๓๙๐.
पण्डितहरू अप्रमादको प्रशंसा गर्छन्।
สํ. ส. ๑๕/๑๒๖. องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๕๓. ขุ. ธ. ๒๕/๑๙. ขุ. อิติ. ๒๕/๒๔๒.
पण्डितहरू अप्रमादमा रमाउँछन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๘.
अप्रमत्तहरू मर्दैनन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๘. ขุ. ชา. ตึส. ๒๗/๕๒๔.
अप्रमत्त भई विचार गर्नेले विपुल सुख पाउँछ।
ม. ม. ๑๓/๔๘๘. สํ. ส. ๑๕/๓๖. ขุ. ธ. ๒๕/๑๘. ขุ. เถร. ๒๖/๓๙๐.
अप्रमत्त पण्डितले दुवै प्रयोजन पाउँछ।
สํ. ส. ๑๕/๑๒๖. องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๕๓. ขุ. อิติ. ๒๕/๒๔๒.
अप्रमादलाई सम्पन्न गर।
ที. มหา. ๑๐/๑๘๐. สํ. ส. ๑๕/๒๓๑.
अप्रमादमा रमाऊ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๘.
กัมมวรรค — หมวดกรรม ๒๕ บท
कर्मले प्राणीहरूलाई हीन र प्रणीत गरी छुट्याउँछ।
ม. อุป. ๑๔/๓๘๕.
शिथिलतापूर्वक गरिएको कुनै पनि काम ठूलो फल दिँदैन।
นัย-สํ. ส. ๑๕/๖๘.
आफ्नै पापकर्मले दुर्गतिमा लैजान्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
सज्जनका लागि सत्कर्म गर्नु सजिलो छ।
วิ. จุล. ๗/๑๙๕. ขุ. อุ. ๒๕/๑๖๗.
दुर्जनका लागि सत्कर्म गर्नु गाह्रो छ।
วิ. จุล. ๗/๑๙๕. ขุ. อุ. ๒๕/๑๖๗.
पाप नगर्नु नै राम्रो हो।
สํ. ส. ๑๕/๖๘. ขุ. ธ. ๒๕/๕๖.
पापले पछि जलाउँछ।
สํ. ส. ๑๕/๖๘. ขุ. ธ. ๒๕/๕๖.
सत्कर्म गर्नु नै राम्रो हो।
สํ. ส. ๑๕/๖๘. ขุ. ธ. ๒๕/๕๖.
गरिसकेपछि पछुतो लाग्ने कर्म राम्रो होइन।
สํ. ส. ๑๕/๘๑. ขุ. ธ. ๒๕/๒๓.
गरिसकेपछि पछुतो नलाग्ने कर्म नै राम्रो हो।
สํ. ส. ๑๕/๘๑. ขุ. ธ. ๒๕/๒๓.
जो नराम्रो र आफ्ना लागि अहितकर छ, त्यो गर्न सजिलो छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗.
जो हितकर पनि छ र राम्रो पनि, त्यो गर्न अत्यन्त गाह्रो छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗.
पाप गर्नेले सुख सजिलै पाउँदैन।
สํ. ส. ๑๕/๑๐๔.
राम्रो गर राम्रो पाउ; नराम्रो गर नराम्रो पाउ।
สํ. ส. ๑๕/๓๓๓. ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๘๔.
प्राणी-लोक कर्मअनुसार चल्छ।
ม. ม. ๑๓/๖๔๘. ขุ. สุ. ๒๕/๔๕๗.
पहिले विचार गरेर मात्र गर्नु राम्रो हो।
ว. ว.
गरिसकेको कुरा फिर्ता लिन सकिँदैन।
ส. ส.
आफ्ना लागि हितकर कुरा थाहा पाएपछि तुरुन्तै गर।
สํ. ส. ๑๕/๘๑.
गर्ने हो भने त्यो (साँच्चै) गर्नुपर्छ।
สํ. ส. ๑๕/๖๗. ขุ. ธ. ๒๕๑๕๖.
माया गर्नेको वचनअनुसार गर्नुपर्छ।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๗๒.
काम उचित समयमै गर्नुपर्छ।
ว. ว.
नुनले आफ्नो नुनिलोपन जोगाएझैँ आफ्नो असलपन जोगाउनुपर्छ।
ส. ส.
काममा सघाउनेको काम गरिदिनुपर्छ।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๘๔.
विनाश चाहनेको उपकार गर्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๘๔.
दोषयुक्त कर्ममा नपुग।
ส. ฉ.
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส ๑๗ บท
सङ्कल्पबाट उत्पन्न राग नै मानिसको काम हो।
สํ. ส. ๑๕/๓๒. อง. ฉกฺก. ๒๒/๔๖๐.
मानिसहरूमा स्थायी काम हुँदैनन्।
สํ. ส. ๑๕/๓๑.
संसारमा कामबाट तृप्ति हुँदैन।
ม. ม. ๑๓/๔๑๒. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๗.
सिक्काको वर्षाले पनि काममा तृप्ति हुँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๐. ขุ. ชา. ติก. ๒๗/๑๐๒.
कामभन्दा ठूलो (अरू) दुःख छैन।
ขุ. ชา. เอกาทสก. ๒๗/๓๑๕.
तृष्णा समान नदी कुनै छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๘.
संसारमा इच्छा त्याग्न गाह्रो छ।
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
इच्छाका विषयको कुनै अन्त्य छैन।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๙๔.
इच्छाले मानिसहरूलाई धकेल्छ।
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
राग समान आगो कुनै छैन।
ขุ. ธ. ๒๕-๔๒,๔๘.
लोभ धर्महरूका लागि अन्तराय हो।
สํ. ส. ๑๕/๕๙.
अतिलोभ साँच्चै पाप हो।
วิ. ภิ. ๓/๙๖. ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๔.
मोह समान जाल कुनै छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๘.
काम भोग्नेले झन् बढी काम चाहन्छ।
ม. ม. ๑๓/๔๑๑. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๗.
काम भोग्ने अतृप्त भई शरीर छोडेर जान्छ।
ม. ม. ๑๓/๔๑๒. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๗.
मन्दबुद्धिले धनको लोभमा अरूलाई मारेझैँ आफैँलाई मार्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๓.
मानिसहरू अविद्याले ढाकिएका छन्।
วิ. จุล. ๗/๔๐๐. องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๙๓.
โกธวรรค — หมวดโกรธ ๒๙ บท
क्रोध पटक्कै राम्रो होइन।
ขุ. ชา. ฉกฺก. ๒๗/๑๘๘.
क्रोध संसारमा हतियारको खियाजस्तै हो।
สํ. ส. ๑๕/๖๐.
क्रोधले विनाश निम्त्याउँछ।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙.
क्रोधले चित्तलाई क्षुब्ध पार्छ।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙.
जब क्रोधले मानिसलाई ढाक्छ, तब अन्धकार छाउँछ।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙. ขุ. มหา. ๒๙/๑๘.
क्रोध पहिले थोरै अनि धेरै हुन्छ; त्यो असहनशीलताबाट जन्मेर बढ्छ।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๗๓.
क्रोध मन्दबुद्धिहरूको विषय हो।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๘๐.
द्वेषको उत्पत्ति क्रोधबाट हुन्छ।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๗๓.
द्वेष समान समात्ने कुनै छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๘.
द्वेष समान दोष कुनै छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
क्रोधलाई मारेर मानिस सुखले बस्छ।
สํ. ส. ๑๕/๕๗, ๖๔.
क्रोधलाई मारेर मानिस शोक गर्दैन।
สํ. ส. ๑๕/๕๗, ๖๔.
क्रोधले अभिभूत व्यक्तिले कुशल त्याग्छ।
นัย- ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๘๖.
रिसाहा मानिसको वर्ण मलिन हुन्छ।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๘.
रिसाहा मानिस दुःखले बस्छ।
นัย. องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๘.
रिसाहा मानिसले हित पाएर पनि अहित गर्छ।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๘.
क्रोधले अभिभूत व्यक्ति धनको हानिमा पुग्छ।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๘.
क्रोधले उन्मत्त व्यक्ति यश र पद गुमाउँछ।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๘.
आफन्त, मित्र र साथीहरू रिसाहा मानिसबाट टाढा रहन्छन्।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙.
क्रोधीले अर्थ जान्दैन।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙.
क्रोधीले धर्म देख्दैन।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙.
क्रोधीले जे नष्ट गर्न चाहन्छ, त्यसमा गाह्रो पनि सजिलोझैँ हुन्छ।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙.
पछि क्रोध शान्त भएपछि ऊ आगोमा जलेझैँ सन्तप्त हुन्छ।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙.
क्रोधले अभिभूत व्यक्तिलाई अलिकति पनि सहारा हुँदैन।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙.
क्रोधीले आफ्नी आमालाई समेत मार्न सक्छ।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๙๙.
जसमा क्रोध उत्पन्न भयो, ऊ नष्ट भयो।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๑๐๐.
क्रोधलाई दमले काट।
นัย- องฺ. สตฺตก. ๒๓/๑๐๐.
क्रोधलाई प्रज्ञाले काट।
นัย- องฺ. สตฺตก. ๒๓/๑๐๐.
क्रोधको वशमा नपर।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๖๙.
ขันติวรรค — หมวดอดทน ๘ บท
खन्ति अर्थात् क्षमा परम तप हो।
ที. มหา. ๑๐/๕๗. ขุ. ธ. ๒๕/๔๐.
क्षमाले हतारपनलाई रोक्छ।
ว. ว.
क्षमाले हित र सुख ल्याउँछ।
ส. ม.
क्षमा ज्ञानीहरूको आभूषण हो।
ส. ม.
क्षमा उद्यमीहरूको तप हो।
ส. ม.
क्षमा तपस्वीहरूको बल हो।
ส. ม.
श्रमण-ब्राह्मण क्षमा-बल भएका हुन्छन्।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๒๗.
क्षमावान् (अरूलाई) प्रिय हुन्छ।
ส. ม.
จิตตวรรค — หมวดจิต ๑๓ บท
चित्त मलिन हुँदा दुर्गतिको आशङ्का हुन्छ।
ม. มู. ๑๒/๖๔.
चित्त मलिन नहुँदा सुगतिको आशा हुन्छ।
ม. มู. ๑๒/๖๔.
संसार चित्तले डोऱ्याइन्छ।
สํ. ส. ๑๕/๕๔.
चित्तको दमन राम्रो हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
दान्त चित्तले सुख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
रक्षित चित्तले सुख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
चित्तको वशमा चल्ने कष्ट पाउँछ।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๙๐.
चतुर मानिसहरूले आफ्नो चित्तलाई सोझो बनाएका छन्।
ที. มหา. ๑๐/๒๘๘.
आफ्नो चित्तको गतिमा कुशल हुनुपर्छ।
นัย- องฺ. ทสก. ๒๔/๑๐๐.
तेलले भरिएको भाँडो सम्हालेर लगेझैँ आफ्नो चित्तको रक्षा गर।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๑.
आफ्नो चित्तको निरन्तर रक्षा गर।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๘.
प्रज्ञावान्ले चित्तको रक्षा गरोस्।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
जुन-जुन विषयबाट पाप उत्पन्न हुन्छ, त्यस-त्यस विषयबाट मन रोक।
สํ. ส. ๑๕/๒๐.
ชยวรรค — หมวดชนะ ๑๑ บท
विजयीले वैर उत्पन्न गर्छ।
สํ. ส. ๑๕/๑๒๒. ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
धर्मदानले सबै दानलाई जित्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๓.
धर्मरसले सबै रसलाई जित्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๓.
धर्मरतिले सबै रतिलाई जित्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๓.
तृष्णा-क्षयले सबै दुःखलाई जित्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๓.
जितेर फेरि हार्न सकिने विजय राम्रो होइन।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๒.
जितेर फेरि हार्न नसकिने विजय राम्रो हो।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๒.
क्रोधीलाई अक्रोधले जित।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๕. ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๐.
असाधुलाई साधुताले जित।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๕. ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๐.
कञ्जुसलाई दानले जित।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๕. ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๐.
झूट बोल्नेलाई सत्यले जित।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๕. ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๐.
ทานวรรค — หมวดทาน ๑๓ บท
भनिन्छ, दान र युद्ध समान हुन्।
สํ. ส. ๑๕/๒๙. ขุ. ชา. อฏฺฐก. ๒๗/๒๔๙.
जब चित्त श्रद्धाले भरिन्छ, कुनै पनि दान सानो भनिँदैन।
ขุ. วิมาน. ๒๖/๘๒.
विवेकपूर्वक दान दिनु सुगतद्वारा प्रशंसित छ।
สํ. ส. ๑๕/๓๐. ขุ. ชา. อฏฺฐก. ๒๗/๒๔๙. เปต. ๒๖/๑๙๗.
मूर्खहरूले मात्र दानको प्रशंसा गर्दैनन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๘.
दाताले मित्रता बाँध्छ।
สํ. ส. ๑๕/๓๑๖.
दाता प्रिय हुन्छ; धेरै मानिसले उसको संगत गर्छन्।
องฺ. ปญฺก. ๒๒/๔๓.
दाता प्रिय हुन्छ।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๔๔.
सुख दिने ज्ञानीले सुख पाउँछ।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๔๕.
मनपर्ने कुरा दिनेले मनपर्ने कुरा पाउँछ।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๕๕.
श्रेष्ठ वस्तु दिनेले श्रेष्ठ स्थान पाउँछ।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๕๖.
सर्वोत्तम दिनेले फेरि सर्वोत्तम पाउँछ।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๕๖.
दिँदा पुण्य बढ्छ।
ที. มหา. ๑๐/๑๕๙. ขุ. อุ. ๒๕/๒๑๕.
मानिसले दिनुपर्ने कुरा दिनुपर्छ।
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๑๗.
ทุกขวรรค — หมวดทุกข์ ๘ บท
स्कन्ध समान दुःख कुनै छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
संस्कार परम दुःख हुन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
राम्ररी नचलाइएको घरले दुःख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๕.
गरिबी संसारमा दुःख हो।
องฺ. ฉกฺก. ๒๒/๓๙๔.
ऋण लिनु संसारमा दुःख हो।
นัย- องฺ. ฉกฺก. ๒๒/๓๙๔.
सहारा नभएको मानिस दुःखले बस्छ।
นัย- องฺ. ทสก. ๒๔/๒๗, ๓๑.
हारेको मानिस दुःखले बस्छ।
สํ. ส. ๑๕/๑๒๒. ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
दुःख निश्चिन्त व्यक्तिमाथि पर्दैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๔.
ธัมมวรรค — หมวดธรรม ๒๐ บท
धर्म हिलो नभएको तलाउजस्तै हो।
ขุ. ชา. ฉกฺก. ๒๗/๒๐๒.
सबै धर्म मनलाई अगुवा बनाएर चल्छन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๕.
धर्म नै ऋषिहरूको ध्वजा हो।
สํ. นิ. ๑๖/๒๖. องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๖๖. ขุ. ชา. อสีติ. ๒๘/๑๕๒.
सत्पुरुषको धर्म जान्न गाह्रो छ।
สํ. ส. ๑๕/๒๖. ขุ. ชา. ทุก. ๒๗๑๖๓. ขุ. ชา. ทสก. ๒๗๑๒๙๔.
सत्पुरुषको धर्म जीर्ण हुँदैन।
สํ. ส. ๑๕/๑๐๒. ขุ. ธ. ๒๕/๓๕. ขุ. ชา. อสีติ. ๒๘/๑๓๖.
सत्पुरुषको धर्म सत्पुरुषले रक्षा गर्छन्।
ที. มหา. ๑๐/๒๗๙.
राम्ररी आचरण गरिएको धर्मले सुख ल्याउँछ।
สํ. ส. ๑๕/๕๘. ขุ. สุ. ๒๕/๓๖๐. ขุ. ชา. ทสก. ๒จ/๒๙๐. ขุ. เถร. ๒๖/๓๑๔.
सद्धर्ममा स्थित व्यक्ति सबैको हितकारी हुन्छ।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๔๙.
धर्ममा प्रीति राख्ने सुखले बस्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๕.
धर्मको आचरण गर्ने सुखले बस्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗, ๓๘. ขุ. อุ. ๒๕/๓๖๖.
धर्मले नै धर्माचारीको रक्षा गर्छ।
ขุ. ชา. ทสกฺ ๒๗/๒๙๐. ขุ. เถร. ๒๖/๓๑๔.
धर्माचारी दुर्गतिमा जाँदैन।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๙๐. ขุ. เถร. ๒๖/๓๑๔.
कीर्तिले धर्ममा स्थित व्यक्तिलाई छोड्दैन।
องฺ. ปญฺจก. ๒๓/๕๑.
धर्ममा स्थित व्यक्तिले पाप गर्दैन।
องฺ. จตุตกฺก. ๒๑/๒๕.
कुनै पनि धर्मलाई समात्नु (आसक्त हुनु) हुँदैन।
ม. ม. ๑๒/๔๖๔.
धर्मलाई योनिसो (बुद्धिपूर्वक) विचार गर।
ม. อุปฺ ๑๔/๔๗๑. สํ. ส. ๑๕/๗๘. องฺ. สตฺตก. ๒๓/๓.
धर्मको सुचरित आचरण गर, दुश्चरित होइन।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๘. ขุ. อุ. ๒๕/๓๖๖.
सद्धर्मको आदर गर्नुपर्छ।
องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๒๗.
पण्डितले काला (अकुशल) धर्म त्याग्नुपर्छ।
สํ. มหา. ๑๙/๒๙. ขุ. ธ. ๒๕/๒๖.
पण्डितले शुक्ल (कुशल) धर्मको भावना गर्नुपर्छ।
สํ. มหา. ๑๙/๒๙. ขุ. ธ. ๒๕/๒๖.
ปกิณณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด ๖๕ บท
मार्गहरूमा अष्टाङ्गिक मार्ग क्षेम-मार्ग हो, जसले अमृतसम्म पुर्‍याउँछ।
ม. ม. ๑๓/๒๘๑.
सबै क्लेशबाट शुद्धि नै सबै दुःखको निरोध हो।
ร. ร. ๔.
जे-जति उत्पन्न हुने स्वभावका छन्, ती सबै निरुद्ध हुने स्वभावका छन्।
สํ. มหา. ๑๙/๕๓๑.
प्रत्ययले बनेको कुरा प्रत्ययअनुसार चल्छ।
ร. ร. ๔.
आरोग्य परम लाभ हो।
ม. ม. ๑๓/๒๘๑. ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
भोक सबैभन्दा ठूलो रोग हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
स्थायी संस्कार कुनै छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๙.
सबै संस्कार साँच्चै अनित्य छन्।
ที. มหา. ๑๐/๑๘๑. สํ. ส. ๑๕/๘. สํ. นิ. ๑๖/๒๒๘.
क्षण-सम्पत्ति दुर्लभ छ।
ส. ม.
बारम्बार बुद्धको दर्शन दुर्लभ छ।
ม. ม. ๑๓/๕๕๔. ขุ. สุ. ๒๕/๔๔๔.
क्षणले तिमीहरूलाई छोडेर नजाओस्।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๓๑. ขุ. ธ. ๒๕/๕๗. ขุ. สุ. ๒๕/๓๘๙.
वय क्षणझैँ बित्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๑๒.
कालले सबै प्राणीलाई आफूसमेत खान्छ।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๙๕.
काम छोड्ने युवकबाट लाभ बितेर जान्छ।
ที. ปาฏิ. ๑๑/๑๙๙.
साइत हेरिरहने मूर्खबाट लाभ बितेर गयो।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๖.
प्रयोजन नै प्रयोजनको साइत हो, ताराहरूले के गर्न सक्छन्?
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๖.
संसारमा सत्ता नै ठूलो हो।
สํ. ส. ๑๕/๖๐.
श्री भोगहरूको आश्रय हो।
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
सीपविहीन मानिसको जीवन कठिन हुन्छ।
ขุ. ชา. ทฺวาทส. ๒๗/๓๓๐.
जुनसुकै सीप भए पनि त्यसले लाभ सिद्ध गर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๕.
मात्रा जान्नुले सधैँ लाभ सिद्ध गर्छ।
ว. ว.
लज्जा र भय (हिरि-ओत्तप्प) ले संसारको राम्ररी रक्षा गर्छन्।
ว. ว.
मैत्री संसारको आधार हो।
ว. ว.
ईर्ष्या संसारको विनाशको कारण हो।
ว. ว.
करुणाले (अरूको दुःख) सहन नसक्ने स्वभाव महापुरुषको लक्षण हो।
ว. ว.
कृतज्ञता र कृतवेदिता सज्जनको लक्षण हो।
นัย- ส. ส.
सारा पृथ्वी दिएर पनि कृतघ्नलाई खुसी पार्न सकिँदैन।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๓.
भोग-सम्पत्तिले मन्दबुद्धिलाई मार्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๓.
सत्कारले दुष्टलाई मार्छ।
วิ. จุล. ๗/๑๗๒. สํ. ส. ๑๕/๒๒๖. สํ. นิ. ๑๖/๒๘๔.
मनुष्य-जन्म पाउनु गाह्रो छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
प्राणीहरूको जीवन कठिन छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
सत्पुरुषको धर्म सुन्नु गाह्रो छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
बुद्धहरूको उत्पत्ति दुर्लभ छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
नदोहोर्‍याउनु मन्त्रको मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
अनुद्यम घरको मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
अल्छीपन सौन्दर्य (वर्ण) को मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
दुराचार स्त्रीको मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
शुद्धि र अशुद्धि आ-आफ्नै हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗. ขุ. มหา. ๒๙/๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๑๑๖.
कसैले अरूलाई शुद्ध गर्न सक्दैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗. ขุ. มหา. ๒๙/๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๑๑๖.
शुद्ध कर्म भएको शुचि व्यक्तिको व्रत सधैँ सम्पन्न हुन्छ।
ม. ม. ๑๒/๗๐.
अरूको दोष देख्न सजिलो छ, आफ्नो दोष देख्न गाह्रो।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๘.
पापकर्म गर्नेका लागि संसारमा कुनै गुप्त ठाउँ छैन।
องฺ. ติก. ๒๐/๑๘๙. ขุ. ชา. จตุตกฺก. ๒๗/๑๓๑.
जुन सभामा सत्पुरुष छैनन्, त्यो सभा कहलाउँदैन।
สํ. ส. ๑๕/๒๗๐. ขุ. ชา. อสีติ. ๒๘/๑๕๑.
संसारमा त्यस्तो कुनै कुरा छैन जसलाई समातेर निर्दोष रहन सकियोस्।
ร. ร. ๔.
सुगृहस्थको धन बन्दै गरेको धमिराको गोलझैँ बढ्छ।
ที. ปาฏิ. ๑๑/๒๐๒.
रूपले मूर्खलाई मोहित पार्न सक्छ, तर निर्वाण खोज्नेलाई सक्दैन।
ม. ม. ๑๓/๔๐๑. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๗.
प्राणीको शरीर नष्ट हुन सक्छ, तर नाम र गोत्र नष्ट हुँदैनन्।
สํ. ส. ๑๕/๕๙.
स्त्रीहरूको स्वभाव जान्न गाह्रो छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๑.
सङ्कटको समयमा वीरको आवश्यकता पर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
सल्लाहकारहरूमा बडबड नगर्ने व्यक्ति चाहिन्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
खानपानको समयमा प्रिय व्यक्तिको आवश्यकता पर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
कुनै कुरा उठ्दा पण्डितको आवश्यकता पर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
साहस सङ्कटको समयमा थाहा हुन्छ।
นัย-ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๘.
यश पाएर उन्मत्त हुनु हुँदैन।
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๔๕.
त्याग बढाउनुपर्छ।
ม. อุป. ๑๔/๔๓๖.
शान्तिको नै अभ्यास गर।
นัย-ม. อุป. ๑๔/๔๓๖.
शान्ति चाहनेले संसारको आमिष (लोभ-वस्तु) छोडोस्।
สํ. ส. ๑๕/๓, ๗๗, ๙๐.
जो गलत छैन, त्यसलाई ग्रहण गर।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑.
अगाडि जस्तो आचरण गरिन्छ, पछाडि पनि त्यस्तै गर्नुपर्छ।
ส. ส.
पुग्नुअघि घमण्ड गर्नु हुँदैन।
ส. ส.
सहाराका साथ बस, सहाराबिना नबस।
นัย. องฺ. ทสกฺ ๒๔/๒๕.
अरूको भरमा बाँच्नु हुँदैन।
ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๙.
परम लाभ आरोग्यको कामना गर।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๗.
बितेका कुराको चिन्तन गर्नु हुँदैन।
ม. อุป. ๑๔/๓๔๘.
आएकै नभएको कुराको आशा गर्नु हुँदैन।
ม. อุป. ๑๔/๓๔๘.
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา ๒๑ บท
प्रज्ञा समान प्रकाश कुनै छैन।
สํ. ส. ๑๕/๙.
प्रज्ञा संसारमा प्रकाश हो।
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
प्रज्ञा योग (अभ्यास) बाट उत्पन्न हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๒.
प्रज्ञाको क्षय अयोग (अभ्यासको अभाव) बाट हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๒.
प्रज्ञाको प्राप्तिले सुख दिन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
प्रज्ञा मानिसहरूको रत्न हो।
สํ. ส. ๑๕/๕๐.
प्रज्ञा नै धनभन्दा श्रेष्ठ छ।
นัย- ม. ม. ๑๓/๔๑๓. นัย- ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๙.
प्रज्ञाहीनका लागि ध्यान (चिन्तन) हुँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๕.
ध्यान (चिन्तन) नगर्नेलाई प्रज्ञा हुँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๕.
प्रज्ञाले त्यो पुरुषलाई शासन गर्छ।
สํ. ส. ๒๕/๕๒.
अल्छीले प्रज्ञाले मार्ग पाउँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๒.
अप्रमत्त, विचारशील र ध्यान दिएर सुन्नेले प्रज्ञा पाउँछ।
สํ. ส. ๑๕/๓๑๖. ขุ. สุ. ๒๕/๓๖๑.
मानिसले प्रज्ञाले अर्थ देख्छ।
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๓.
मानिस प्रज्ञाले शुद्ध हुन्छ।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๖๑.
चतुर मानिसहरू भन्छन्, प्रज्ञा नै सर्वश्रेष्ठ हो।
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๕๔๑.
ज्ञानीहरू प्रज्ञाले बाँच्नेको जीवनलाई श्रेष्ठ भन्छन्।
สํ. ส. ๑๕/๕๘, ๓๑๕. ขุ. สุ. ๒๕/๓๖๐.
भाषितको अर्थ जान्ने एक जना प्रज्ञावान् नै श्रेष्ठ छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๒.
प्रज्ञावान् गृहस्थ धेरैको हितका लागि हुन्छ।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๔๙.
प्रज्ञा संवादबाट थाहा हुन्छ।
นัย. ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๘.
जुन तरिकाले प्रज्ञा बढ्छ, त्यही तरिकाले आफूलाई स्थापित गर।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๒.
प्रज्ञाको उपेक्षा गर्नु हुँदैन।
ม. อุป. ๑๔/๔๓๖.
ปมาทวรรค — หมวดประมาท ๘ บท
प्रमाद मृत्युको मार्ग हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๘. ขุ. ชา. ตึส. ๒๗/๕๒๔.
प्रमाद रक्षकको मल हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
प्रमादको पण्डितहरूले सधैँ निन्दा गर्छन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
मन्दबुद्धि मूर्खहरू प्रमादमै लागिरहन्छन्।
ม. ม. ๑๓/๔๘๘. สํ. ส. ๑๕/๓๖. ขุ. ธ. ๒๕/๑๘.
प्रमत्त मानिस लामो समय शोक गर्छ।
นัย-ม. อุป. ๑๔/๓๔๖.
प्रमत्त मानिस मरेको मानिसजस्तै हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๘. ขุ. ชา. ตึส. ๒๗/๕๒๔.
प्रमादमा नलागिरहू।
ม. ม. ๑๓/๔๘๘. สํ. ส. ๑๕/๓๖. ขุ. ธ. ๒๕/๑๘.
प्रमादसँग सङ्गत गर्नु हुँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗. ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘. ขุ. มหา. ๒๙/๕๑๕.
ปาปวรรค — หมวดบาป ๑๓ บท
पाप-धर्म साँच्चै मल हुन्, यस लोकमा पनि र परलोकमा पनि।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๙๘. ขุ. ธ. ๒๕/๔๗.
पापको सञ्चयले दुःख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๐.
पाप नगर्नुले सुख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
दुष्टका लागि पाप गर्नु सजिलो छ।
วิ. จุล. ๗/๑๙๕. ขุ. อุ. ๒๕/๑๖๘.
शुद्ध व्यक्ति पापमा रमाउँदैन।
วิ. มหา. ๕/๓๔. ขุ. อุ. ๒๕/๑๖๖.
पापी स्वभावको मानिस आफ्नै कर्मले दुःख पाउँछ।
ม. ม. ๑๓๔๑๓. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๙.
सज्जनहरूले तपद्वारा पापकर्म त्याग्छन्।
ขุ. ชา. อฏฺฐก. ๒๗/๒๔๕.
मानिसहरू मोहका कारण पापकर्म गर्छन्।
ม. ม. ๑๓/๔๑๓. ขุ. ชา. ปกิณฺณก. ๒๗/๓๘๐.
पाप नगर्नेलाई पाप छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๑.
म धर्म भन्दै गर्दा पापले मलाई छुँदैन।
ขุ. ชา. สตฺตก ๒๗/๒๒๔.
झूट बोल्नेले नगर्ने कुनै पाप छैन।
นัย. ขุ. ธ. ๒๕/๓๘. นัย. ขุ. อิติ. ๒๕/๒๔๓.
सबै पापबाट बच्नुपर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๑.
भोजनका लागि पनि पाप गर्नु हुँदैन।
นัย- ขุ. ชา. นวก. ๒๗/๒๖๒.
ปุคคลวรรค — หมวดบุคคล ๗๐ บท
पण्डित कहलाउनेले साँच्चै प्रयोजन सिद्ध गर्छ।
อ. ส. ๑๕/๓๐๙. ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๒.
शीलसम्पन्न पण्डित बलिरहेको आगोझैँ चम्किन्छ।
ที. ปาฏิ. ๑๑/๒๐๒.
पण्डितले अनर्थ छोडेर अर्थ (हित) मात्र ग्रहण गर्छ।
องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๕๙.
पण्डितले इन्द्रियहरूको रक्षा गर्छ।
ที. มหา. ๑๐/๒๘๘. สํ. ส. ๑๕/๓๗.
पण्डितले उतारचढाव (उल्लास-विषाद) देखाउँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๖.
पण्डितको बल अरूको दोष नहेर्नु हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๒๗.
आजानीय (श्रेष्ठ) पुरुष दुर्लभ छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๑.
अङ्ग-गुणले सम्पन्न व्यक्ति दुर्लभ छ।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๘๕.
मानिसहरूमा आफूलाई वशमा राख्ने नै श्रेष्ठ हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๗. ขุ. มหา. ๒๙/๒๙๑. ขุ. จู. ๓๐/๗๔.
नाथ (शरणदाता) महाकारुणिक हुनुहुन्छ।
ส. ม.
चतुर व्यक्तिले पाप त्याग्छ।
ที. มหา. ๑๐/๑๕๙. ขุ. อุ. ๒๕/๒๑๕.
प्रज्ञावान्ले देखाउनुपर्ने मार्ग देखाउँछ।
ขุ. ชา. เตรส. ๒๗/๓๕๕.
प्रज्ञावान् आफ्नो काम बाहिरका कुरामा लाग्दैन।
ขุ. ชา. เตรส. ๒๗/๓๕๕.
ज्ञानीले धन पाएर आफन्तहरूको सहयोग गर्छ।
ขุ. ชา. ฉกฺก. ๒๗/๒๐๕.
समूह चलाउने शक्ति भएको ज्ञानीले प्रयोजन सिद्ध गर्छ।
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๑.
सत्पुरुष कामको इच्छाले बोल्दैनन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๖.
जो धर्मअनुसार बोल्दैन, ऊ सत्पुरुष होइन।
สํ. ส. ๑๕/๒๗๐.
सत्पुरुष प्राणीहरूको उपकारमा रमाउँछन्।
ชาตกฏฺฐกถา ๑/๒๓๐.
सत्पुरुष हिमालय पर्वतझैँ टाढाबाटै देखिन्छन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๕.
सत्पुरुषहरू स्वर्गमा जाने हुन्छन्।
สํ. ส. ๑๕/๒๗. ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๖๔.
सत्पुरुष सबै दिशामा फैलिन्छन्।
องฺ. ติก. ๒๐/๒๙๑. ขุ. ธ. ๒๕/๒๒.
शान्त व्यक्ति सुखले बस्छ।
วิ. จุล. ๗/๑๐๖. สํ. ส. ๑๕/๓๑๒. องฺ. ติก. ๒๐/๑๗๕.
सत्पुरुषको सुगन्ध हावाको विपरीत पनि फैलिन्छ।
องฺ. ติก. ๒๐/๒๙๑. ขุ. ธ. ๒๕/๒๒.
सज्जनहरू अनासक्तिले मुक्त हुन्छन्।
ม. อุป. ๑๔/๓๔๖. องฺ. ติก. ๒๐/๑๘๐.
आफ्नो मूर्खता जान्ने मूर्ख त्यति हदसम्म पण्डित हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๓.
समूह चलाउने शक्ति भएको मूर्खले प्रयोजन सिद्ध गर्दैन।
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๑.
मूर्ख नेता हुनु हुँदैन।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๘๙.
मूर्खको बल अरूको दोष हेर्नु हो।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๒๗.
असत्पुरुष यहीँ बसेका भए पनि देखिँदैनन्, रातमा हानेका बाणझैँ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๕.
असत्पुरुषहरू नरकमा जान्छन्।
สํ. ส. ๑๕/๒๗. ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๖๔.
मन्दबुद्धिले देखाउनु नहुने मार्ग देखाउँछ।
ขุ. ชา. เตรส. ๒๗/๓๕๕.
मन्दबुद्धि आफ्नो काम बाहिरका कुरामा लाग्छ।
ขุ. ชา. เตรส. ๒๗/๓๕๕.
मन्दबुद्धिले लाभ गुमाउँछ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๕.
मन्दबुद्धिले द्रोह गर्छ।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๙๑.
चोरहरू संसारका लागि अशुभ (कलङ्क) हुन्।
สํ. ส. ๑๕/๖๐.
राम्रो जान्नेले उन्नति गर्छ।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๖.
नराम्रो जान्नेले अवनति गर्छ।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๖.
धर्मलाई प्रिय मान्नेले उन्नति गर्छ।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๖.
धर्मलाई घृणा गर्नेले अवनति गर्छ।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๖.
सत्कार गर्नेले सत्कार पाउँछ।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๕๔.
आदर गर्नेको आदर हुन्छ।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๕๔.
पूजा गर्नेले पूजा पाउँछ।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๕๔.
वन्दना गर्नेले प्रतिवन्दना पाउँछ।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๕๔.
बहुश्रुतले विचारलाई नै प्रधान मान्नुपर्छ।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๒๗.
धेरै आफन्त हुनुले लाभ सिद्ध गर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๓.
घनिष्ठता परम आफन्त (नाता) हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
एक्लै खानेले सुख पाउँदैन।
ขุ. ชา. ทฺวาทส. ๒๗/๓๓๓.
संसारमा निन्दा नगरिने कोही छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๕.
कमजोरलाई तिरस्कार गरिन्छ।
ขุ. ชา. ทฺวาทส. ๒๗/๓๓๙.
कठोरका शत्रु हुन्छन्।
ขุ. ชา. ทฺวาทส. ๒๒/๓๓๙.
प्रेममा परेको मानिस धेरै बोल्छ।
ขุ. ชา. ทฺวาทส. ๒๗/๓๓๙.
रिसाएको मानिस धेरै बोल्छ।
ขุ. ชา. ทฺวาทส. ๒๗/๓๓๙.
उपायबिना लाभ खोज्नेले कष्ट पाउँछ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๖.
सोझो (इमानदार) मानिस सत्यबाट हटेर बोल्दैन।
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๒๘.
जस्तो भन्छ, त्यस्तै गर।
ที. มหา. ๑๐/๒๕๕. ขุ. สุ. ๒๕/๓๙๔. ขุ. เถร. ๒๖/๔๔๑. ขุ. ชา. จตุตฺก. ๒๗/๑๔๖.
संसारमा केही मानिस लज्जाले रोकिन्छन्।
สํ. ส. ๑๕/๑๑. ขุ. ธ. ๒๕/๓๔.
कवि गाथाहरूको आश्रय हुन्।
สํ. ส. ๑๕/๕๒.
आमाबुबा (सन्तानका लागि) ब्रह्मा भनिएका छन्।
องฺ. ติก. ๒๐/๑๖๘. องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๙๒. ขุ. อิติ. ๒๕/๓๑๔.
आमाबुबा (सन्तानका लागि) पूर्वाचार्य भनिएका छन्।
องฺ. ติก. ๒๐/๑๖๘. องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๙๒. ขุ. อิติ. ๒๕/๓๑๔.
आमाबुबा सन्तानका आदरणीय हुन्।
องฺ. ติก. ๒๐/๑๖๘. องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๙๒. ขุ. อิติ. ๒๕/๓๑๔.
स्त्रीहरू ब्रह्मचर्यको मल हुन्।
สํ. ส. ๑๕/๕๒, ๕๙.
स्त्रीहरू सबै वस्तुमध्ये सर्वोच्च हुन्।
สํ. ส. ๑๕/๖๐.
चतुर पत्नीले पति र सबै आदरणीय जनको आदर गर्छिन्।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๗๓.
पति स्त्रीको लक्षण (प्रतिष्ठा) हो।
สํ. ส. ๑๕/๕๗.
पत्नीहरूमा आज्ञाकारी पत्नी श्रेष्ठ हुन्।
สํ. ส. ๑๕/๑๐.
छोराहरूमा आज्ञाकारी छोरा श्रेष्ठ हो।
สํ. ส. ๑๕/๑๐.
सन्तान मानिसहरूको आधार हुन्।
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
केवल उन्नतिको काम गर; अरूलाई पीडा नदेऊ।
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๑๒.
आफूमा असलपन भएकाले आफ्नो असलपन जोगाओस्।
ส. ส.
अझै नआएको भयबाट बचाउ गर्नुपर्छ।
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๓๖.
ปุญญวรรค — หมวดบุญ ๕ บท
पुण्य चोरले लैजान सक्दैन।
สํ. ส. ๑๕/๕๐.
पुण्यले जीवनको अन्त्यमा सुख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๐.
पुण्य परलोकमा प्राणीहरूको आश्रय हो।
สํ. ส. ๑๕/๒๖. องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๔๔. ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๙๔.
सुख ल्याउने पुण्यकर्म गर्नुपर्छ।
สํ. ส. ๑๕/๓. องฺ. ติก. ๒๐/๑๙๘.
มัจจุวรรค — หมวดมฤตยู ๑๐ บท
प्राणीहरूको जीवन माटोको भाँडाजस्तै हो, जसको अन्त्य फुट्नु नै हो।
ที. มหา. ๑๐/๑๔๑. ขุ. สุ. ๒๕/๔๔๘. ขุ. มหา. ๒๙/๑๔๕.
ज्ञानीहरू भन्छन्, यो जीवन धेरै छोटो छ।
ม. ม. ๑๓/๔๑๒. ขุ. สุ. ๒๕/๔๘๕. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๘.
ठूलो सेना भएको मृत्युसँग सौदाबाजी हुँदैन।
ม. อุ. ๑๔/๓๔๘. ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๖๕.
प्राणीलाई जराले लैजाँदा कोही रक्षक हुँदैन।
สํ. ส. ๑๕/๓. องฺ. ติก. ๒๐/๑๙๘. ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๑๖.
प्राणी मर्न लाग्दा कोही रक्षक हुँदैन।
ม. ม. ๑๓/๔๑๒. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๘.
अलिकति धन पनि मरेकोको पछि जाँदैन।
ม. ม. ๑๓/๔๑๒. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๘.
धनले बुढ्यौली हटाउन सकिँदैन।
ม. ม. ๑๓/๔๑๒. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๘.
धनले मानिस दीर्घायु हुँदैन।
ม. ม. ๑๓/๔๑๒. ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๘.
सबै प्राणीले आफ्नो शरीर संसारमा छोडेर जानेछन्।
ที. มหา. ๑๐/๑๘๑. สํ. ส. ๑๕/๒๓๒.
धनी र गरिब, दुवैका अगाडि मृत्यु छ।
ที. มหา. ๑๐/๑๔๑. ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๑๗.
มิตตวรรค — หมวดมิตร ๑๒ บท
(गाडा वा भारी बोक्ने जनावरको) काफिला यात्रीको मित्र हो।
สํ. ส. ๑๕/๕๐.
आमा आफ्नै घरमा मित्र हुन्।
สํ. ส. ๑๕/๕๐.
सहयोगी बारम्बार आवश्यकता पर्नेको मित्र हो।
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
मित्र-द्रोह नगर्नेको सर्वत्र पूजा हुन्छ।
ขุ. ชา. นวก. ๒๗/๕๔.
मित्र-द्रोह नगर्नेले सबै शत्रु पार गर्छ।
ขุ. ชา. นวก. ๒๗/๑๕๕.
मित्र-द्रोही साँच्चै नीच हो।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๙๗.
नराम्रा मित्र र नराम्रा साथी भएकोको आचरण र आउने-जाने ठाउँ पनि नराम्रो हुन्छ।
ที. ปาฏิ. ๑//๑๙๘.
पत्नी परम सखा हुन्।
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
मूर्खहरूसँग मित्रता हुँदैन।
วิ. มหา. ๕/๓๓๖. ม. อุ. ๑๔/๒๙๗. ขุ. ธ. ๒๕/๒๓, ๕๙.
आवश्यकता पर्दा सहयोगीले सुख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
विचारशील साथी पाए प्रसन्न भई स्मृतिमान् भएर उसँग हिँड।
วิ. มหา. ๕/๓๓๖. ม. อุป. ๑๔/๒๙๗.
विचारशील साथी नपाए एक्लै हिँड र पाप नगर।
วิ. มหา. ๕/๓๓๖. ม. อุป. ๑๔/๒๙๗.
ยาจนาวรรค — หมวดขอ ๕ บท
प्रज्ञावान् याचना गर्दैन।
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๐.
याचक (जोसँग मागिन्छ उसलाई) प्रिय हुँदैन।
วิ. มหาวิภงฺค. ๑/๓๓๗๗. ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๐.
मागिँदा मागेको कुरा नदिने (याचकलाई) प्रिय हुँदैन।
วิ. มหาวิภงฺค. ๑/๓๓๗. ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๙/๒๒๐.
धेरै माग्दा मानिस घृणित हुन्छ।
วิ. มหาวิภงฺค. ๑/๓๓๔. ขุ. ชา. ติก. ๒๗/๑๐๐.
अरूलाई प्रिय छ भनी थाहा भएको कुरा माग्नु हुँदैन।
วิ. มหาวิภงฺค. ๑/๓๓๔. ขุ. ชา. ติก. ๒๗/๑๐๐.
ราชวรรค — หมวดพระราชา ๗ บท
राजा राष्ट्रको लक्षण (प्रतिष्ठा) हुन्।
สํ. ส. ๑๕/๕๗.
राजा प्रजाका प्रमुख हुन्।
วิ. มหา. ๕/๑๒๔. ม. ม. ๑๓/๕๕๖. ขุ. ส. ๒๕/๔๔๖.
राजा धार्मिक भए सबै प्रजा सुखी हुन्छन्।
องฺ. จตุตก. ๒๑/๙๙. ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๕๒.
रिसाउनेलाई रिसले जवाफ नदिने राजाको प्रजाले पूजा गर्छन्।
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๘๗.
युद्ध-वेशमा राजा शोभायमान हुन्छन्।
สํ. นิ. ๑๖/๓๓๑. ขุ. ธ. ๒๕/๖๗.
गोत्रलाई महत्त्व दिने मानिसहरूमा राजा श्रेष्ठ हुन्।
ที. ปาฏิ. ๑๑/๑๐๗. ม. ม. ๑๓/๓๒. สํ. ส. ๑๕/๒๒๕. สํ. นิ. ๑๖/๓๓๑.
राजाले बुबाले छोरालाई जोगाएझैँ प्रजालाई सधैँ रक्षा गरून्।
นัย-ส. ส.
วาจาวรรค — หมวดวาจา ๑๓ บท
वाणी मनजस्तै हुन्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๓๘.
सुन्दर वाणी बोल्नुले लाभ सिद्ध गर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.
नराम्रो वाणी बोल्नेले सन्ताप पाउँछ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.
क्रोधीको वाणी कठोर हुन्छ।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๗๓.
झूट बोल्ने नरकमा जान्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๕.
शुद्धि वाणीबाट थाहा हुन्छ।
นัย-ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๘.
सुन्दर वाणी बोल्नुपर्छ।
สํ. ส. ๑๕/๖๐.
मीठो र हितकारी वाणी बोल्नुपर्छ।
ขุ. ชา. เตรส. ๒๗/๓๕๐.
आफूलाई कष्ट नदिने वाणी मात्र बोल्नुपर्छ।
สํ. ส. ๑๕/๒๗๘. ขุ. สุ. ๒๕/๔๑๑.
प्रिय वाणी मात्र बोल्नुपर्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๐.
कहिल्यै अप्रिय वाणी बोल्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๐.
राम्रो कुरा पनि बेमौसम बोल्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๘๐. ขุ. สุ. ๒๕/๕๒๓. ขุ. มหา. ๒๙/๖๒๒.
नराम्रो वाणी कहिल्यै बोल्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. ๒๗/๒๘.
วิริยวรรค — หมวดเพียร ๑๒ บท
उद्यमीले समयमा आएको लाभ गुमाउँदैन।
ขุ. ชา. ฉกฺก. ๒๗/๑๙๕.
मानिसले वीर्य (उद्यम) ले दुःख पार गर्छ।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๖๑.
काम भएको र त्यसलाई मेहनत गरी उपयुक्त ढंगले गर्नेले धन पाउँछ।
สํ. ส. ๑๕/๓๑๖. ขุ. สุ. ๒๕/๓๖๑.
अल्छी नगर्नेले हृदयको शान्ति पाउन सक्छ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑.
वाक्क भएर काम गर्नेको प्रयोजन राम्ररी सिद्ध हुँदैन।
ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๓๓.
नवाक्किई काम गर्नेको प्रयोजन राम्ररी सिद्ध हुन्छ।
ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๓๓.
ढिलो भइसकेको काममा प्रयत्न गर्नेले विपत्तिमा डुब्छ।
ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๓๔.
‘भोलि’ भनेर टार्नेले अवनति गर्छ; ‘पर्सि’ भन्नेले झन् बढी।
ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๖๖.
आजै प्रयत्न गर्नुपर्छ।
ม. อุป. ๑๔/๓๔๘. ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๖๕.
पुरुषले प्रयोजन सिद्ध नहुन्जेल प्रयत्न गर्नुपर्छ।
สํ. ส. ๑๕/๓๓๐.
अप्रमत्त व्यक्तिले दृढतापूर्वक प्रयत्न गर्नुपर्छ।
นัย- ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๗๘.
जहाँ जसरी लाभ पाइन्छ, त्यहाँ त्यसरी नै प्रयत्न गर।
องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๗๐. ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๘๐.
เวรวรรค — หมวดเวร ๔ บท
वैर बाँध्नेको वैर शान्त हुँदैन।
นัย- ม. อุป. ๑๔/๒๙๗. นัย- ขุ. ธ. ๒๕/๑๕. นัย- ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๘๒.
वैर नबाँध्नेको वैर शान्त हुन्छ।
นัย-ม. อุป. ๑๔/๒๙๗. นัย-ขุ. ธ. ๒๕/๑๕. นัย-ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๘๒.
वैर अवैरले शान्त हुन्छ।
วิ. มหา. ๕/๓๓๖. ม. อุป. ๑๔/๒๙๗. ขุ. ธ. ๒๕/๑๕. ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๘๒.
यस संसारमा वैर वैरले कहिल्यै शान्त हुँदैन।
วิ. มหา. ๕/๓๓๖. ม. อุป. ๑๔/๒๙๗. ขุ. ธ. ๒๕/๑๕. ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๘๒.
สัจจวรรค — หมวดความสัตย์ ๕ บท
सत्य नै सबै रसभन्दा श्रेष्ठ छ।
สํ. ส. ๑๕/๕๘. ขุ. ชา. ๒๕/๓๖๐.
सत्य वचन नै अमर वाणी हो।
สํ. ส. ๑๕/๒๗๘. ขุ. เถร. ๒๖/๔๓๔.
मानिसले सत्यले कीर्ति (यश) पाउँछ।
สํ. ส. ๑๕/๓๑๖. ขุ. สุ. ๒๕/๓๖๑.
सत्पुरुष अर्थयुक्त र धर्मयुक्त सत्यमा स्थित छन्।
สํ. ส. ๑๕/๒๗๘. ขุ. สุ. ๒๕/๔๑๒. ขุ. เถร. ๒๖/๔๓๔.
सत्यको रक्षा गरिरहनुपर्छ।
ม. อุป. ๑๔/๔๓๖.
สติวรรค — หมวดสติ ๖ บท
स्मृति नै संसारमा जागरणको धर्म हो।
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
स्मृति सर्वत्र वाञ्छनीय छ।
ว. ว.
स्मृतिमान् व्यक्ति सधैँ उन्नति गर्छ।
สํ. ส. ๑๕/๓๐๖.
स्मृतिमान् व्यक्तिले सुख पाउँछ।
สํ. ส. ๑๕/๓๐๖.
स्मृतिमान् व्यक्ति दिनहुँ श्रेष्ठ हुँदै जान्छ।
สํ. ส. ๑๕/๓๐๖.
रक्षकले स्मृतिपूर्वक रक्षा गरोस्।
ส. ส.
สัทธาวรรค — หมวดศรัทธา ๕ บท
श्रद्धाले पाथेय (अर्थात् कुशल) सञ्चय गर्छ।
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
सुस्थिर श्रद्धाले लाभ सिद्ध गर्छ।
สํ. ส. ๑๕/๕๐.
सुस्थिर श्रद्धाले सुख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
श्रद्धा यस संसारमा मानिसको श्रेष्ठ धन हो।
สํ. สํ. ๑๕/๕๘. ขุ. สุ. ๒๕/๓๖๐.
श्रद्धा मानिसको दोस्रो (साथी) हो।
สํ. ส. ๑๕/๓๕, ๕๒.
สันตุฏฐิวรรค — หมวดสันโดษ ๕ บท
सन्तोष परम धन हो।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
जे पाइन्छ त्यसैमा सन्तोष गर्नुले सुख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
जसलाई धर्म प्रकट र दृष्ट छ, त्यस्तो सन्तुष्ट व्यक्तिको एकान्तले सुख ल्याउँछ।
วิ. มหา. ๔/๖. ขุ. อุ. ๒๕/๘๖.
जे पाइन्छ, त्यसैमा सन्तुष्ट रहनुपर्छ।
วิ. ภิ. ๓/๙๖. ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๔.
आफ्नो लाभको तिरस्कार गर्नु हुँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๕.
สมณวรรค — หมวดสมณะ ๘ บท
यस शासनको श्रमण संसारमा कसैको शत्रु हुँदैन।
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
अरूलाई मार्ने वा सताउने प्रव्रजित श्रमण होइन।
ที. มหา. ๑๐/๕๗. ขุ. ธ. ๒๕/๔๐.
असंयमी प्रव्रजित राम्रो होइन।
ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๔๖.
दम र सत्यरहित व्यक्ति काषाय वस्त्र लगाउन योग्य छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๖. ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๘๓. ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๐.
दम र सत्ययुक्त व्यक्ति नै काषाय वस्त्र लगाउन योग्य छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๖. ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๘๓. ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๐.
ऋषिहरूको ध्वजा सुभाषित हो।
สํ. นิ. ๑๖/๓๒๖. องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๖๖. ขุ. ชา. อสีติ. ๒๘/๑๕๒.
श्रमण राम्रो श्रमण हुनुपर्छ।
วิ. มหาวิภงฺค. ๑/๒๙๘.
श्रमण श्रमणभावमा रहोस्।
ส. ส.
สามัคคีวรรค — หมวดสามัคคี ๓ บท
सङ्घको समग्रीले सुख उत्पन्न गर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๑. ขุ. อิติ. ๒๕/๒๓๘. องฺ. ทสก. ๒๔/๘๐.
समग्र (एकमत) मानिसहरूको प्रयत्नले सुख उत्पन्न गर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๑.
समूहका रूपमा जनहरूको समग्रीले उन्नति सिद्ध गर्छ।
ส. ส.
สีลวรรค — หมวดศีล ๘ บท
शीलले वृद्धावस्थासम्म हित सिद्ध गर्छ।
สํ. ส. ๑๕/๕๐.
शीलले वृद्धावस्थासम्म सुख दिन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
भनिन्छ, शील नै कल्याण हो।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.
शील संसारमा सर्वोत्तम हो।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.
शील सँगै बस्दा थाहा हुन्छ।
นัย-ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๘.
सर्वत्र संयम राम्रो हो।
สํ. ส. ๑๕/๑๐๖. ขุ. ธ. ๒๕/๖๔.
सावधान रहँदा वैर उत्पन्न हुँदैन।
ที. มหา. ๑๐/๑๕๙. ขุ. อุ. ๒๕/๒๑๕.
ज्ञानीले शीलको रक्षा गर्नुपर्छ।
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๘๒.
สุขวรรค — หมวดสุข ๑๐ บท
दुःखको कारण छोडेर मानिस सर्वत्र सुखी हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
अहिंसा संसारमा सुख हो।
วิ. มหา. ๔/๖. ขุ. อุ. ๒๕/๘๖.
संस्कारहरूको शमन सुख हो।
สํ. ส. ๑๕/๘. ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๑.
शान्तिभन्दा ठूलो (अरू) सुख छैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
निर्वाण परम सुख हो।
ม. ม. ๑๓/๒๘๑. ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
बुद्धहरूको उत्पत्तिले सुख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๑.
सद्धर्मको देशनाले सुख ल्याउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๑.
मूर्खहरूलाई नदेख्दा सधैँ सुख हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
मैत्रीको राम्ररी भावना गर्ने सुखले सुत्छ र उठ्छ।
ว. ว.
हित बुझ्न नसक्नेको हित गर्दा सुख मिल्दैन।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๕.
เสวนาวรรค — หมวดคบหา ๒๔ บท
विश्वासका कारण भय पछि आउँछ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
धेरै लामो समय सँगै बस्दा प्रिय जन पनि वाक्क हुन्छन्।
ขุ. ชา. เตรส. ๒๗/๓๔๗.
जोसँग संगत गर्छ, त्यस्तै हुन्छ।
ว. ว.
शत्रुहरूबीच एक-दुई रात बस्नु पनि दुःख हो।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๔.
मूर्खहरूसँग बस्नु शत्रुसँग बसेझैँ सधैँ दुःख दिन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
ज्ञानीहरूसँग बस्नु आफन्तसँग भेटेझैँ सुख दिन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
सत्पुरुषको समागमले सुख ल्याउँछ।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๕.
हीनहरूको संगत गर्ने हीन हुन्छ।
องฺ. ติก. ๒๐/๑๕๘.
मूर्खहरूको समागमले दुःख ल्याउँछ।
ขุ. ชา. นวก. ๒๗/๒๖๕.
दुर्जनहरूको समागम पटक्कै राम्रो होइन।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๖๑.
सज्जनहरूको समागम उन्नति हो।
ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๕.
दुर्जनको संगत नगर्नेले एकान्त सुख पाउँछ।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๖.
मूर्खहरूसँग घुम्नेले लामो समय शोक गर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
जहाँ शत्रु छन्, त्यहाँ पण्डित बस्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๔.
शत्रुसँग सावधान रहनु, मित्रमाथि पनि भरोसा नगर्नु।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๗.
अपरिचितमाथि भरोसा नगर्नु, परिचितमाथि पनि भरोसा नगर्नु।
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๐.
मूर्खहरूको संगत गर्दा विनाश मात्र हुन्छ।
นัย. ขุ. ชา. นวก. ๒๗/๒๖๕.
पापीमाथि भरोसा गर्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๙๐.
बडबड गर्नेमाथि भरोसा गर्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๙๐.
आफ्नो स्वार्थ मात्र हेर्नेमाथि भरोसा गर्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๙๐.
शान्त भएको ढोँग गर्नेमाथि भरोसा गर्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๙๐.
विचारहीनहरूको संगत गर्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๘๔.
दुर्जनसँग घनिष्ठता गर्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๕.
शत्रुजस्तो मूर्खको संगत कहिल्यै नगर।
ขุ. ชา. นวก. ๒๗/๒๖๕.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก