พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
นักธรรมชั้นโท · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๒ · ๒๐๑ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๒๙ บท
ปกิณณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด ๑๗ บท
อกฺโกจฺฉิ มํ อวธิ มํ อชินิ มํ อหาสิ เม / เย จ ตํ อุปนยฺหนฺติ เวรํ เตสํ น สมฺมติ.
‘उसले मलाई गाली गर्‍यो, पिट्यो, जित्यो, मेरो लुट्यो’ — यस्तो वैर बाँध्नेको वैर शान्त हुँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๕.
อกฺโกจฺฉิ มํ อวธิ มํ อชินิ มํ อหาสิ เม / เย จ ตํ นูปนยฺหนฺติ เวรํ เตสูปสมฺมติ.
‘उसले मलाई गाली गर्‍यो, पिट्यो, जित्यो, मेरो लुट्यो’ — यस्तो वैर नबाँध्नेको वैर शान्त हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๕.
อจฺจิ ยถา วาตเวเคน ขิตฺตํ / อตฺถํ ปเลติ น อุเปติ สงฺขํ / เอวํ มุนี นามกายา วิมุตฺโต / อตฺถํ ปเลติ น อุเปติ สงฺขํ.
हावाको वेगले निभेको ज्वाला निभेर गन्तीमा नआएझैँ, नाम-कायबाट मुक्त मुनि निभेर गन्तीमा आउँदैन।
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๙. ขุ. จู. ๓๐/๑๓๖.
อินฺทฺริยานิ มนุสฺสานํ หิตาย อหิตาย จ / อรกฺขิตานิ อหิตาย รกฺขิตานิ หิตาย จ.
मानिसका इन्द्रियहरू हित र अहित दुवैका लागि हुन्: रक्षा नगरिँदा अहितकर, रक्षा गरिँदा हितकर।
ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๒.
ตสฺมา หิ ปณฺฑิโต โปโส สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน / โลภสฺส น วสํ คจฺเฉ หเนยฺย ทิสกํ มนํ.
आफ्नो हित देख्ने पण्डित लोभको वशमा नपरोस्; लोभी मन हटाओस्।
ขุ. ชา. ปกิณฺณก. ๒๗/๓๙๖.
นกฺขตฺตํ ปฏิมาเนนฺตํ อตฺโถ พาลํ อุปจฺจคา / อตฺโถ อตฺถสฺส นกฺขตฺตํ กึ กริสฺสนฺติ ตารกา.
साइत हेरिरहने मूर्खबाट लाभ बितेर गयो; प्रयोजन नै प्रयोजनको साइत हो, ताराहरूले के गर्न सक्छन्?
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๖.
น สาธุ พลวา พาโล สาหสํ วินฺทเต ธนํ / กนฺทนฺตเมตํ ทุมฺเมธํ กฑฺฒนฺติ นิรยํ ภุสํ.
बलियो मूर्खले हतारमा धन खोज्नु राम्रो होइन; नरकपालले विलाप गर्ने त्यस मन्दबुद्धि मूर्खलाई भयानक नरकमा घिसार्छन्।
ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๒๕.
ปญฺจ กามคุณา โลเก มโนฉฏฺฐา ปเวทิตา / เอตฺถ ฉนฺทํ วิราเชตฺวา เอวํ ทุกฺขา ปมุจฺจติ.
संसारका पाँच कामगुण, मन छैटौँ — यिनको निरूपण गरिएको छ; यिनमा इच्छा हटाएर मानिस यसरी दुःखबाट मुक्त हुन्छ।
สํ. ส. ๑๕/๒๓.
ปรทุกฺขูปธาเนน โย อตฺตโน สุขมิจฺฉติ / เวรสํสคฺคสํสฏฺโฐ เวรา โส น ปริมุจฺจติ.
अरूलाई दुःख दिएर आफ्नो सुख खोज्ने वैरमा अल्झिन्छ र वैरबाट मुक्त हुँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.
ปริตฺตํ ทารุมารุยฺห ยถา สีเท มหณฺณเว / เอวํ กุสีตมาคมฺม สาธุชีวีปิ สีทติ.
सानो दाउराको भरमा तैरने समुद्रमा डुबेझैँ, अल्छीपनको भर पर्ने धनी पनि डुब्छ।
ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.
พลํ จนฺโท พลํ สุริโย พลํ สมณพฺราหฺมณา / พลํ เวลา สมุทฺทสฺส พลาติพลมิตฺถิโย.
चन्द्रमा, सूर्य, श्रमण-ब्राह्मण र समुद्र-तट सबैको आ-आफ्नो शक्ति छ; तर स्त्रीको शक्ति (ती) शक्तिभन्दा बढी छ।
ขุ. ชา. นวก. ๒๗/๒๖๑.
พหูนํ วต อตฺถาย อุปฺปชฺชนฺติ ตถาคตา / อิตฺถีนํ ปุริสานญฺจ เย เต สาสนการกา.
तथागत धेरै जनको हितका लागि उत्पन्न हुनुहुन्छ — उपदेश पालन गर्ने स्त्री र पुरुषका लागि।
ขุ. เถร. ๒๖/๔๓๗.
ยตฺถ โปสํ น ชานนฺติ ชาติยา วินเยน วา / น ตตฺถ มานํ กยิราถ วสํ อญฺญาตเก ชเน.
 คำอธิบาย
जहाँ मानिसहरूलाई जन्म वा रीतिरिवाजले चिनिएको छैन, त्यहाँ अपरिचितहरूबीच बस्दा अभिमान गर्नु हुँदैन।
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๓๑.
เย จ กาหนฺติ โอวาทํ นรา พุทฺเธน เทสิตํ / โสตฺถึ ปารํ คมิสฺสนฺติ วลาเหเนว วาณิชา.
ज्ञानीहरूले दिएको उपदेशअनुसार गर्ने क्षेम तटमा पुग्छ, जसरी व्यापारीहरू वलाहक घोडाका कारण क्षेम तटमा पुगे।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๗๑.
เย วุฑฺฒมปจายนฺติ นรา ธมฺมสฺส โกวิทา / ทิฏฺเฐ ธมฺเม จ ปาสํสา สมฺปราโย จ สุคฺคติ.
रीतिरिवाज जान्नेले वृद्धजनको सम्मान गर्छ; यस जन्ममा उसको प्रशंसा हुन्छ र अर्को जन्ममा सुगति पाउँछ।
ขุ. ชา เอก. ๒๗/๑๒.
รูปา สทฺทา คนฺธา รสา ผสฺสา ธมฺมา จ เกวลา / เอตํ โลกามิสํ โฆรํ เอตฺถ โลโก วิมุจฺฉิโต.
रूप, शब्द, गन्ध, रस, स्पर्श र धर्म — यी सबै भयानक लोकामिष हुन्; प्राणी-लोक यी आलम्बनमा डुबेको छ।
สํ. ส. ๑๕/๑๖๖.
วิเทสวาสํ วสโต ชาตเวทสเมนปิ / ขมิตพฺพํ สปญฺเญน อปิ ทาสสฺส ตชฺชิตํ.
आगोझैँ चम्किने प्रज्ञा भए पनि, विदेशमा बस्दा दासको धम्की पनि सहनुपर्छ।
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๓๑.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก