พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นโท · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๒ · ๒๐๑ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๒๙ บท
กัมมวรรค — หมวดกรรม
กัมมวรรค — หมวดกรรม · นักธรรมชั้นโท
บาลี (อักษรไทย)
โย ปุพฺเพ กรณียานิปจฺฉา โส กาตุมิจฺฉติ
วรุณกฏฺฐํ ภญฺโชวส ปจฺฉา อนุตปฺปติ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Yo pubbe karaṇīyāniPacchā so kātumicchati
Varuṇakaṭṭhaṃ bhañjovaSa pacchā anutappati.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๓.
คำแปล : ผู้ใด ปรารถนาทำกิจที่ควรทำก่อน ในภายหลัง ผู้นั้น ย่อมเดือดร้อน ในภายหลัง ดุจมาณพ (ผู้ประมาทแล้วรีบ) หักไม้กุ่ม ฉะนั้น.
नेपाली : पहिले गर्नुपर्ने काम पछि गर्न चाहनेले पछि पछुताउँछ, वरुण रूखको हाँगा भाँच्ने युवकझैँ।
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยผู้ใด ปรารถนาทำกิจที่ควรทำก่อน ในภายหลัง ผู้นั้น ย่อมเดือดร้อน ในภายหลัง ดุจมาณพ (ผู้ประมาทแล้วรีบ) หักไม้กุ่ม ฉะนั้น.
EnglishOne who wishes to do later what should be done first will regret it afterwards, like the youth who broke the varuna branch.
IndonesiaOrang yang ingin melakukan belakangan apa yang seharusnya dilakukan lebih dulu, akan menyesal di kemudian hari, seperti pemuda yang mematahkan ranting pohon varuna.
中文本应先做之事却想留待以后再做的人,日后必然懊悔,如同那折断瓦鲁那树枝的少年。
DeutschWer erst später tun will, was zuerst zu tun wäre, den reut es hernach – wie den Jüngling, der den Varuṇa-Zweig brach.
DanskDen, der vil gøre senere, hvad der burde gøres først, fortryder det siden – som den unge mand, der brækkede varuṇa-grenen.
हिन्दीजो पहले किए जाने योग्य काम को बाद में करना चाहता है, वह बाद में पछताता है, जैसे वरुण वृक्ष की डाली तोड़ने वाला युवक।
日本語先になすべきことを後にしようとする者は、後になって悔いる。ヴァルナの枝を折った若者のように。
नेपालीपहिले गर्नुपर्ने काम पछि गर्न चाहनेले पछि पछुताउँछ, वरुण रूखको हाँगा भाँच्ने युवकझैँ।

คำอธิบาย
यो व्याख्या बौद्ध सूक्तिको व्याख्याको एउटा उदाहरण मात्र हो, उत्तर-कुञ्जी होइन। विद्यार्थीहरूले यसलाई प्रारम्भिक मार्गदर्शनका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। विस्तृत बुझाइका लागि त्रिपिटक र अन्य ग्रन्थहरू पनि अध्ययन गर्नुहोस्।
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

सूक्ति "यो पुब्बे करणीयानि पच्छा सो कातुमिच्छति, वरुणकट्ठं भञ्जोव स पच्छा अनुतप्पति" को अर्थ हो "जसले पहिले गर्नुपर्ने काम पछि गर्न चाहन्छ, ऊ पछि दुःख पाउँछ, वरुण रुखका हाँगा भाँच्ने युवकजस्तै।" यो सूक्तिले कामको क्रम मिलाउन र उचित समयमा काम थाल्न सिकाउँछ, टालटुल नगर्न, किनकि महत्त्वपूर्ण कामलाई अन्तिम घडीसम्म छाडियो भने हतारमा गर्दा गल्ती हुन सक्छ र त्यसपछि दुःख आइपर्छ।

वरुण जातकको अट्ठकथामा कथा छ कि युवक अर्थात् जवान केटाहरूको एउटा समूह जङ्गलमा दाउरा खोज्न गयो। एउटा युवकले वरुण रुख देखेर त्यसलाई सुकेको रुख ठान्यो, र पहिले आराम गरेर पछि दाउरा भाँच्छु भनी सोच्यो। साथीहरूले उठाएपछि ऊ हतारमा रुखमा चढेर हाँगा भाँच्न थाल्यो, र एउटा हाँगा उछिट्टिएर आँखामा लाग्दा ऊ घाइते भयो। उसले काँचो दाउरा ल्याएर साथीहरूको दाउरामाथि राख्यो। भोलिपल्ट बिहान भात पकाउनेले त्यही काँचो दाउरा लिएर प्रयोग गर्‍यो, तर अबेरसम्म आगो बाल्न सकेन, जसले गर्दा पूरै समूह तोकिएको समयमा यात्रा गर्न सकेन। यो कथाले देखाउँछ कि टालटुल गरेर पछि हतारमा काम गर्नाले आफूलाई र अरूलाई दुवैलाई हानि पुर्‍याउन सक्छ।

हरेक कामको आफ्नै क्रम र उचित समय हुन्छ। केही काम पहिले सक्नुपर्छ, तब मात्र अर्को काम सुरु गर्न सकिन्छ। पहिल्यै तयारी गर्दा सोच्ने, जाँच्ने र गल्ती सुधार्ने समय मिल्छ, तर समय सकिन लागेसम्म छाडियो भने काम सक्न मात्र सकिन्छ, ध्यानपूर्वक जाँच्ने अवसर हुँदैन। त्यसैले केही दुःख टालटुल गर्नाले र समयमै तयारी नगर्नाले आउँछन्, जबकि चाँडै काम थालेर ती समस्या घटाउन सकिन्थ्यो।

दैनिक जीवनमा, बुझाउने अघिल्लो रातसम्म प्रतिवेदन छाड्ने विद्यार्थीले निद्रा त्याग्नुपर्ने र जाँचेर सुधार्ने समय नपाउन सक्छ। अन्तिम दिनमा मात्र भर्नाका कागजात तयार गर्नेले कागजात अपुग भएको थाहा पायो भने समयमै सुधार्न नसक्न सक्छ। छाना चुहिन्छ भन्ने थाहा भएर पनि नबनाउनेको सामान पानी पर्दा बिग्रन सक्छ। तर योजना बनाएर पहिल्यैदेखि बिस्तारै काम गर्नेले सावधानीपूर्वक काम गर्ने र अनपेक्षित समस्याको राम्ररी सामना गर्ने अवसर पाउँछ।

त्यसैले हामीले कुन कुरा महत्त्वपूर्ण छ, कुन जरुरी छ र कुन पहिले गर्नुपर्छ भनी कामको क्रम मिलाउने अभ्यास गर्नुपर्छ, अनि नियमित रूपमा काम गर्न समय छुट्याउनुपर्छ। काम ठूलो छ भने बिस्तारै भाग-भाग गरेर गर्नुपर्छ, सबै एकैपटक हतारमा गर्नुपर्ने अवस्थासम्म पर्खनु हुँदैन। बाधा आइपर्दा तुरुन्तै समाधान गर्नुपर्छ वा सल्लाह माग्नुपर्छ। समयअनुसार कर्तव्य पूरा गर्नाले आफ्नो र सामूहिक दुवैको दुःख घटाउँछ, जस्तो सूक्तिले भन्छ: "जसले पहिले गर्नुपर्ने काम पछि गर्न चाहन्छ, ऊ पछि दुःख पाउँछ, वरुण रुखका हाँगा भाँच्ने युवकजस्तै।"

« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อติสีตํ อติอุณฺหํ อติสายมิทํ อหุ / อิติ วิสฺสฏฺฐกมฺมนฺเต อตฺถา อจฺเจนฺติ มาณเว.
‘धेरै जाडो छ, धेरै गर्मी छ, धेरै ढिलो भयो’ भन्दै काम छोड्नेबाट सबै लाभ बितेर जान्छन्।
ที. ปาฏิ. ๑๑/๑๙๙.
อถ ปาปานิ กมฺมานิ กรํ พาโล น พุชฺฌติ / เสหิ กมฺเมหิ ทุมฺเมโธ อคฺคิทฑฺโฒว ตปฺปติ.
मन्दबुद्धि मूर्खले पाप गर्दा थाहा पाउँदैन; ऊ आफ्नै कर्मले आगोमा जलेझैँ सन्तप्त हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๓.
ยาทิสํ วปเต พีชํ ตาทิสํ ลภเต ผลํ / กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ.
जस्तो बीउ रोप्यो, त्यस्तै फल पाइन्छ; राम्रो गर्नेले राम्रो, नराम्रो गर्नेले नराम्रो पाउँछ।
สํ. ส. ๑๕/๓๓๓.
โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ นาวพุชฺฌติ / อตฺถา ตสฺส ปลุชฺชนฺติ เย โหนฺติ อภิปตฺถิตา.
अरूले पहिले गरिदिएको उपकार र हित नचिन्नेको चाहेका प्रयोजनहरू नष्ट हुन्छन्।
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๘.
โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ มนุพุชฺฌติ / อตฺถา ตสฺส ปวฑฺฒนฺติ เย โหนฺติ อภิปตฺถิตา.
अरूले पहिले गरिदिएको उपकार र हित चिन्नेको चाहेका प्रयोजनहरू बढ्छन्।
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๘.
สเจ ปุพฺเพกตเหตุ สุขทุกฺขํ นิคจฺฉติ / โปราณกํ กตํ ปาปํ ตเมโส มุญฺจเต อิณํ.
पहिले गरेका पुण्य-पापका कारण सुख-दुःख भोग्दा, ऋण तिरेझैँ पुरानो पापबाट मुक्त भइन्छ।
ขุ. ชา. ปญฺญาส. ๒๘/๒๕.
สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน วิหึสติ / อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ.
सबै प्राणी सुख चाहन्छन्। आफ्नो सुख खोज्दै दण्डले अरूलाई पीडा दिने मरेपछि सुख पाउँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๒.
สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน น หึสติ / อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส ลภเต สุขํ.
सबै प्राणी सुख चाहन्छन्। आफ्नो सुख खोज्दा पनि दण्डले अरूलाई पीडा नदिने मरेपछि सुख पाउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๒.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก