พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นโท · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๒ · ๒๐๑ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๒๙ บท
จิตตวรรค — หมวดจิต
จิตตวรรค — หมวดจิต · นักธรรมชั้นโท
บาลี (อักษรไทย)
ผนฺทนํ จปลํ จิตฺตํทุรกฺขํ ทุนฺนิวารยํ
อุชุํ กโรติ เมธาวีอุสุกาโรว เตชนํ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Phandanaṃ capalaṃ cittaṃDurakkhaṃ dunnivārayaṃ
Ujuṃ karoti medhāvīUsukārova tejanaṃ.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
คำแปล : คนมีปัญญาทำจิตที่ดิ้นรน กวัดแกว่ง รักษายาก ห้ามยาก ให้ตรงได้ เหมือนช่างศร ทำลูกศรให้ตรงได้ฉะนั้น.
Indonesia : Orang bijak meluruskan batin yang gelisah, goyah, sulit dijaga dan sulit dikendalikan, sebagaimana pembuat panah meluruskan anak panah.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยคนมีปัญญาทำจิตที่ดิ้นรน กวัดแกว่ง รักษายาก ห้ามยาก ให้ตรงได้ เหมือนช่างศร ทำลูกศรให้ตรงได้ฉะนั้น.
EnglishThe wise straighten the mind, which is restless, wavering, hard to guard and hard to restrain, as a fletcher straightens an arrow.
IndonesiaOrang bijak meluruskan batin yang gelisah, goyah, sulit dijaga dan sulit dikendalikan, sebagaimana pembuat panah meluruskan anak panah.
中文智者调直躁动、摇摆、难护、难禁之心，如造箭者调直箭矢。
DeutschDer Weise macht den Geist, der unruhig, flatterhaft, schwer zu behüten und schwer zu zügeln ist, gerade wie ein Pfeilmacher einen Pfeil.
DanskDen vise retter sindet, som er uroligt, flakkende, svært at vogte og svært at tøjle, ud, som en pilemager retter en pil.
हिन्दीप्रज्ञावान चंचल, डाँवाडोल, दुरक्ष्य और दुर्निवार्य चित्त को सीधा करता है, जैसे बाण बनाने वाला बाण को सीधा करता है।
日本語智慧ある人は、そわそわし、揺れ動き、守りがたく、抑えがたい心を、矢作りが矢をまっすぐにするようにまっすぐにする。
नेपालीप्रज्ञावान्ले चञ्चल, डगमगाउने, रक्षा गर्न गाह्रो, रोक्न गाह्रो चित्तलाई सोझो पार्छ, जसरी बाण बनाउनेले बाण सोझो पार्छ।
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อนวฏฺฐิตจิตฺตสฺส สทฺธมฺมํ อวิชานโต / ปริปฺลวปสาทสฺส ปญฺญา น ปริปูรติ.
Bagi orang yang batinnya goyah, yang tidak mengetahui Dhamma sejati, yang keyakinannya mengambang, kebijaksanaan tidak menjadi sempurna.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๐.
อปฺปมาณํ หิตํ จิตฺตํ ปริปุณฺณํ สุภาวิตํ / ยํ ปมาณกตํ กมฺมํ น ตํ ตตฺราวสิสฺสติ.
Batin yang penuh kebajikan, yang telah dikembangkan dengan baik dan sempurna, adalah tak terukur; perbuatan apa pun yang dilakukan secara terbatas, perbuatan itu tidak akan tersisa dalam batin itu.
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๙.
อานาปานสฺสติ ยสฺส อปริปุณฺณา อภาวิตา / กาโยปิ อิญฺชิโต โหติ จิตฺตมฺปิ โหติ อิญฺชิตํ.
Orang yang belum mengembangkan perhatian pada napas masuk dan keluar dengan sempurna — tubuh maupun batinnya gemetar.
ขุ. ปฏิ. ๓๑/๒๕๐.
อานาปานสฺสติ ยสฺส ปริปุณฺณา สุภาวิตา / กาโยปิ อนิญฺชิโต โหติ จิตฺตมฺปิ โหติ อนิญฺชิตํ.
Orang yang telah mengembangkan perhatian pada napas masuk dan keluar dengan baik dan sempurna — tubuh maupun batinnya tidak gemetar.
ขุ. ปฏิ. ๓๑/๒๕๐.
ทิโส ทิสํ ยํ ตํ กยิรา เวรี วา ปน เวรินํ / มิจฺฉาปณิหิตํ จิตฺตํ ปาปิโย นํ ตโต กเร.
Pencuri dapat mencelakai pencuri, musuh mencelakai musuh; tetapi batin yang salah arah mendatangkan kerugian yang jauh lebih besar.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๐.
ทูรงฺคมํ เอกจรํ อสรีรํ คุหาสยํ / เย จิตฺตํ สญฺญเมสฺสนฺติ โมกฺขนฺติ มารพนฺธนา.
Siapa pun yang mengendalikan batin yang mengembara jauh, berkelana sendirian, tanpa wujud, dan berdiam di dalam gua (tubuh) — ia akan terbebas dari belenggu Māra.
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙,๒๐.
น ตํ มาตา ปิตา กยิรา อญฺเญ วาปิ จ ญาตกา / สมฺมาปณิหิตํ จิตฺตํ เสยฺยโส นํ ตโต กเร.
Ibu, ayah, atau sanak saudara lainnya tidak dapat melakukan hal itu; tetapi batin yang diarahkan dengan baik memberi kebaikan yang lebih besar lagi.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๐.
ยถา อคารํ ทุจฺฉนฺนํ วุฏฺฐี สมติวิชฺฌติ / เอวํ อภาวิตํ จิตฺตํ ราโค สมติวิชฺฌติ.
Sebagaimana hujan merembes ke dalam rumah yang beratap buruk, demikian pula nafsu merembes ke dalam batin yang tidak dikembangkan.
ขุ. ธ. ๒๕/๑๖.
โย จ สทฺทปฺปริตฺตาสี วเน วาตมิโค ยถา / ลหุจิตฺโตติ ตํ อาหุ นาสฺส สมฺปชฺชเต วตํ.
Orang yang terkejut oleh suara, seperti rusa di hutan — ia disebut ‘orang yang berbatin ringan’; laku tapanya tidak berhasil.
สํ. ส. ๑๕/๒๙๖.
วาริโชว ถเล ขิตฺโต โอกโมกตอุพฺภโต / ปริผนฺทติทํ จิตฺตํ มารเธยฺยํ ปหาตเว.
Batin ini, yang ditarik dari tempat bersandarnya pada kenikmatan indria untuk meninggalkan wilayah Māra, menggelepar bagaikan ikan yang diangkat dari air dan dilempar ke daratan.
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
สญฺญาย วิปริเยสา จิตฺตนฺเต ปริฑยฺหติ / นิมิตฺตํ ปริวชฺเชหิ สุภํ ราคูปสํหิตํ.
Batinmu tersiksa karena salah tangkap; hindarilah tanda menawan yang terkait dengan nafsu.
สํ. ส. ๑๕/๒๗๗.
เสโล ยถา เอกฆโน วาเตน น สมีรติ / เอวํ นินฺทาปสํสาสุ น สมิญฺชนฺติ ปณฺฑิตา.
Sebagaimana gunung batu yang padat tidak tergoyahkan oleh angin, demikian pula orang bijak tidak goyah oleh celaan maupun pujian.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๕.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก