พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นโท · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๒ · ๒๐๑ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๒๙ บท
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา · นักธรรมชั้นโท
บาลี (อักษรไทย)
ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธอนตฺถํ จรติ อตฺตโน
อตฺตโน จ ปเรสญฺจหึสาย ปฏิปชฺชติ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Yasaṃ laddhāna dummedhoAnatthaṃ carati attano
Attano ca paresañcaHiṃsāya paṭipajjati.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๐.
คำแปล : คนมีปัญญาทราม ได้ยศแล้ว ย่อมประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ แก่ตน ย่อมปฏิบัติเพื่อเบียดเบียนทั้งตนและผู้อื่น.
नेपाली : मन्दबुद्धि मानिसले यश पाएपछि आफ्नो अहित गर्छ र आफू र अरूलाई पीडा दिने बाटो हिँड्छ।
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยคนมีปัญญาทราม ได้ยศแล้ว ย่อมประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ แก่ตน ย่อมปฏิบัติเพื่อเบียดเบียนทั้งตนและผู้อื่น.
EnglishA man of poor wisdom, having gained honour, acts to his own detriment and behaves so as to harm both himself and others.
IndonesiaOrang berkebijaksanaan rendah, setelah memperoleh kehormatan, bertindak merugikan dirinya sendiri dan berperilaku mencelakai dirinya maupun orang lain.
中文劣慧之人得到名位后,行不利于己之事,且损害自己与他人。
DeutschEin Mensch von geringer Weisheit, der zu Ansehen gelangt ist, handelt zu seinem eigenen Schaden und so, dass er sich und andere verletzt.
DanskEn mand af ringe visdom, der har vundet ære, handler til skade for sig selv og således, at han skader både sig selv og andre.
हिन्दीमन्दबुद्धि मनुष्य यश पाकर अपने अहित का आचरण करता है और अपने तथा दूसरों को पीड़ा देने की राह चलता है।
日本語智慧の乏しい者は名声を得ると、自らに益のないことを行い、自他を害するように振る舞う。
नेपालीमन्दबुद्धि मानिसले यश पाएपछि आफ्नो अहित गर्छ र आफू र अरूलाई पीडा दिने बाटो हिँड्छ।

คำอธิบาย
यो व्याख्या बौद्ध सूक्तिको व्याख्याको एउटा उदाहरण मात्र हो, उत्तर-कुञ्जी होइन। विद्यार्थीहरूले यसलाई प्रारम्भिक मार्गदर्शनका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। विस्तृत बुझाइका लागि त्रिपिटक र अन्य ग्रन्थहरू पनि अध्ययन गर्नुहोस्।
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

सूक्ति "यसं लद्धान दुम्मेधो अनत्थं चरति अत्तनो, अत्तनो च परेसञ्च हिंसाय पटिपज्जति" को अर्थ हो "मूर्खले यश पाएपछि आफ्नै अहित गर्छ; उसले आफूलाई र अरूलाई हानि पुर्‍याउने आचरण गर्छ।" "यश" को अर्थ यहाँ पद, शक्ति, प्रसिद्धि र अनुयायी हो। यो सूक्तिले चेतावनी दिन्छ कि प्रज्ञाविहीन व्यक्तिको हातमा यश आफूलाई र अरूलाई नष्ट गर्ने साधन बन्छ।

यश र शक्ति अत्यन्त शक्तिशाली औजारजस्तै हुन्। प्रज्ञावान्को हातमा ती जनहितका लागि प्रयोग हुन्छन्; मूर्खको हातमा ती आफ्ना इच्छा पूरा गर्न प्रयोग हुन्छन्, जस्तै शक्तिले अरूलाई दमन गर्नु, अनुचित लाभ खोज्नु, वा यति अहङ्कारी हुनु कि सबै चेतावनी बेवास्ता गर्नु। यस्ता कर्मले अरूलाई सिधै हानि पुर्‍याउँछन् र अन्त्यमा आफैंतिर फर्केर सम्मानको हानि, दण्ड र त्यही यशको हानिको कारण बन्छन्।

यो सूक्तिले सिकाउँछ कि यश पाउनु खुसीको कुरा मात्र होइन, बरु एउटा जिम्मेवारी हो जसलाई धान्न प्रज्ञा र सद्गुण चाहिन्छ। महत्त्वपूर्ण पद ग्रहण गर्नेहरूले आफूलाई तयार पार्नुपर्छ, र पदका लागि मानिस छान्नेहरूले योग्यता वा निकटता मात्र होइन, प्रज्ञा र आचरणमा पनि विचार गर्नुपर्छ।

दैनिक जीवनमा, अधिकारी बनेर मातहतकालाई दुःख दिन शक्ति प्रयोग गर्नेले कार्य-वातावरण बिगार्छ र अन्ततः विरोध भोग्छ। इन्टरनेटमा प्रसिद्ध भएर आफ्नो प्रसिद्धिले ठगी गर्ने उत्पादनको प्रचार गर्नेले आफ्ना अनुयायीलाई हानि पुर्‍याउँछ र विश्वसनीयता गुमाउँछ। कक्षा-नायक बनेर साथीहरूमाथि रवाफ देखाउने विद्यार्थीले सहयोग पाउँदैन। तर विनम्रता र न्यायले पद प्रयोग गर्नेले साँचो सम्मान पाउँछ।

त्यसैले यश वा पद पाउनेले शक्तिको प्रयोगमा प्रज्ञालाई मार्गदर्शक बनाउनुपर्छ, अधिकारभन्दा कर्तव्यमा बढी ध्यान दिनुपर्छ र यशलाई सबैको हितमा प्रयोग गर्नुपर्छ, जस्तो सूक्तिले भन्छ: "मूर्खले यश पाएपछि आफ्नै अहित गर्छ; उसले आफूलाई र अरूलाई हानि पुर्‍याउने आचरण गर्छ।"

« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อปฺปสฺสุตายํ ปุริโส พลิวทฺโทว ชีรติ / มํสานิ ตสฺส วฑฺฒนฺติ ปญฺญา ตสฺส น วฑฺฒติ.
यो अल्पश्रुत मानिस गोरुझैँ बूढो हुन्छ; उसको मासु बढ्छ, तर प्रज्ञा बढ्दैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๕.
ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา / ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ.
धन सकिए पनि प्रज्ञावान् बाँच्न सक्छ; तर प्रज्ञा नभएमा धनी भए पनि बाँच्न सक्दैन।
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.
ปญฺญวา พุทฺธิสมฺปนฺโน วิธานวิธิโกวิโท / กาลญฺญู สมยญฺญู จ ส ราชวสตึ วเส.
प्रज्ञावान्, ज्ञानसम्पन्न, काम मिलाउन सिपालु, काल र अवसर जान्ने मानिस राजसेवामा रहन सक्छ।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๙.
ปญฺญา หิ เสฏฺฐา กุสลา วทนฺติ / นกฺขตฺตราชาริว ตารกานํ / สีลํ สิรี จาปิ สตญฺจ ธมฺโม / อนฺวายิกา ปญฺญวโต ภวนฺติ.
चतुर मानिसहरू भन्छन्, प्रज्ञा नै सर्वश्रेष्ठ हो, जसरी चन्द्रमा ताराहरूभन्दा श्रेष्ठ छ; शील, श्री र सत्पुरुषका धर्म पनि प्रज्ञावान्को पछि लाग्छन्।
ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๔๑.
มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุขํ / จเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ.
सानो सुख त्यागेर ठूलो सुख देखिन्छ भने, प्रज्ञावान्ले ठूलो सुख देखेर सानो सुख त्याग्नुपर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.
ยาวเทว อนตฺถาย ญตฺตํ พาลสฺส ชายติ / หนฺติ พาลสฺส สุกฺกํสํ มุทฺธํ อสฺส วิปาตยํ.
मूर्खमा ज्ञान जन्मन्छ भने केवल विनाशका लागि; त्यसले उसको दिमाग भ्रमित पार्छ र मूर्खको शुभ अंश नष्ट गर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๔.
โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต / เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน.
मन्दबुद्धि र अस्थिर चित्तको मानिस सय वर्ष बाँच्नुभन्दा प्रज्ञावान् ध्यानीको एक दिन बाँच्नु श्रेष्ठ छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก