พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นโท · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๒ · ๒๐๑ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๒๙ บท
ปุคคลวรรค — หมวดบุคคล
ปุคคลวรรค — หมวดบุคคล · นักธรรมชั้นโท
บาลี (อักษรไทย)
เอวํ กิจฺฉาภโต โปโสปิตุ อปริจารโก
ปิตริ มิจฺฉา จริตฺวานนิรยํ โส อุปปชฺชติ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Evaṃ kicchābhato posoPitu aparicārako
Pitari micchā caritvānaNirayaṃ so upapajjati.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ชา. สตฺตติ. ๒๘/๖๖.
คำแปล : ผู้ที่ (มารดา) บิดาเลี้ยงมาโดยยากอย่างนี้ ไม่บำรุง (มารดา) บิดา ประพฤติผิดใน (มารดา) บิดา ย่อมเข้าถึงนรก.
नेपाली : (आमा-) बुबाले यति कष्टले हुर्काएको भए पनि (आमा-) बुबाको पालन नगर्ने र उहाँहरूप्रति अपराध गर्ने नरकमा जान्छ।
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยผู้ที่ (มารดา) บิดาเลี้ยงมาโดยยากอย่างนี้ ไม่บำรุง (มารดา) บิดา ประพฤติผิดใน (มารดา) บิดา ย่อมเข้าถึงนรก.
EnglishOne who, raised with such difficulty by his (mother and) father, does not support them and wrongs them, goes to hell.
IndonesiaOrang yang, setelah dibesarkan dengan susah payah oleh (ibu dan) ayahnya, tidak menyokong mereka dan berbuat salah kepada mereka, menuju neraka.
中文被(母)父如此辛苦养育,却不奉养(母)父、亏待(母)父者,堕入地狱。
DeutschWer, von (Mutter und) Vater so mühsam aufgezogen, sie nicht versorgt und sich an ihnen vergeht, gelangt zur Hölle.
DanskDen, der, opfostret med sådan møje af (mor og) far, ikke forsørger dem og forgår sig mod dem, går til helvede.
हिन्दीजिसे (माता-) पिता ने इतने कष्ट से पाला, वह यदि (माता-) पिता का भरण-पोषण नहीं करता और उनके प्रति अपराध करता है, तो नरक में जाता है।
日本語(母と)父にこれほど苦労して育てられながら、(母と)父を養わず、(母と)父に背く者は、地獄に至る。
नेपाली(आमा-) बुबाले यति कष्टले हुर्काएको भए पनि (आमा-) बुबाको पालन नगर्ने र उहाँहरूप्रति अपराध गर्ने नरकमा जान्छ।

คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อจฺจยํ เทสยนฺตีนํ โย เจ น ปฏิคณฺหติ / โกปนฺตโร โทสครุ ส เวรํ ปฏิมุจฺจติ.
कसैले क्षमा माग्दा रिसाएर, अति क्रुद्ध भई स्वीकार नगर्ने वैर पाल्ने कहलाउँछ।
สํ. ส. ๑๕/๓๔.
อปฺปกา เต มนุสฺเสสุ เย ชนา ปารคามิโน / อถายํ อิตรา ปชา ตีรเมวานุธาวติ.
मानिसहरूमा पारि (निर्वाण) पुग्ने थोरै छन्; बाँकी मानिसहरू यसै किनारमा दौडिरहन्छन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๖.
อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ เอกคฺคํ สุสมาหิตํ / สติ กายคตา ตฺยตฺถุ นิพฺพิทาพหุโล ภว.
अशुभ संज्ञाले चित्तलाई दृढ र स्थिर बनाऊ; कायमा स्मृति राख; (सबै संस्कारमा) धेरै निर्वेद राख।
สํ. ส. ๑๕/๒๗๗.
อหึสกา เย มุนโย นิจฺจํ กาเยน สํวุตา / เต ยนฺติ อจฺจุตํ ฐานํ ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจเร.
जो मुनि अहिंसक र सधैँ कायले संयत छन्, तिनीहरू अच्युत स्थानमा जान्छन्, जहाँ पुगेर शोक गर्दैनन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๔๕.
เอวํ พุทฺธํ สรนฺตานํ ธมฺมํ สงฺฆญฺจ ภิกฺขโว / ภยํ วา ฉมฺภิตตฺตํ วา โลมหํโส น เหสฺสติ.
भिक्षुहरू! यसरी बुद्ध, धर्म र सङ्घको अनुस्मरण गर्दा भय, कम्पन र रोमाञ्च हुनेछैन।
สํ. ส. ๑๕/๓๒๓.
เอวํ มนฺทสฺส โปสสฺส พาลสฺส อวิชานโต / สารมฺภา ชายเต โกโธ โสปิ เตเนว ฑยฺหติ.
अज्ञानी मूर्खमा होडका कारण क्रोध उत्पन्न हुन्छ; र त्यही क्रोधले ऊ जल्छ।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๘๐.
โอโนทโร โย สหเต ชิฆจฺฉํ / ทนฺโต ตปสฺสี มิตปานโภชโน / อาหารเหตุ น กโรติ ปาปํ / ตํ เว นรํ สมณมาหุ โลเก.
पेट खाली रहेर भोक सहने, दान्त, वीर्यवान्, खानपानमा मितव्ययी र भोजनका लागि पाप नगर्नेलाई संसारमा श्रमण भनिन्छ।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๗๔.
กาเม คิทฺธา กามรตา กาเมสุ อธิมุจฺฉิตา / นรา ปาปานิ กตฺวาน อุปปชฺชนฺติ ทุคฺคตึ.
काममा आसक्त, काममा रमाउने, काममा डुबेको र पाप गर्ने मानिस दुर्गतिमा पुग्छ।
ขุ. ชา สฏฺฐิ. ๒๘/๓๓.
คาเม วา ยทิวารญฺเญ นินฺเน วา ยทิวา ถเล / ยตฺถ อรหนฺโต วิหรนฺติ ตํ ภูมิรามเณยฺยกํ.
अर्हन्तहरू जहाँ बस्छन् — गाउँ होस् वा जङ्गल, तल्लो भूमि होस् वा माथिल्लो — त्यो ठाउँ रमणीय हुन्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๘.
โจทิตา เทวทูเตหิ เย ปมชฺชนฺติ มาณวา / เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ หีนกายูปคา นรา.
देवदूतको चेतावनी पाएर पनि प्रमादी रहनेहरू हीन शरीर पाएर लामो समय शोक गर्छन्।
ม. อุป. ๑๔/๓๔๖.
โจโร ยถา สนฺธิมุเข คหีโต / สกมฺมุนา หญฺญติ ปาปธมฺโม / เอวํ ปชา เปจฺจ ปรมฺหิ โลเก / สกมฺมุนา หญฺญติ ปาปธมฺโม.
रङ्गेहात समातिएको दुष्ट चोर आफ्नो कर्मले दुःख पाएझैँ, दुष्ट मानिसहरू मरेपछि परलोकमा आफ्नो कर्मले दुःख पाउँछन्।
ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๙.
ชาติถทฺโธ ธนถทฺโธ โคตฺตถทฺโธ จ โย นโร / สญฺญาตึ อติมญฺเญติ ตํ ปราภวโต มุขํ.
जाति, धन र कुलको घमण्ड गरेर आफ्ना आफन्तलाई तिरस्कार गर्ने — त्यही उसको पतनको कारण हो।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๗.
ตํ พฺรูมิ อุปสนฺโตติ กาเมสุ อนเปกฺขินํ / คนฺถา ตสฺส น วิชฺชนฺติ อตาริ โส วิสตฺติกํ.
काममा कुनै मोह नभएकोलाई म ‘शान्त’ भन्छु; उसका बन्धन छैनन्, त्यसैले उसले तृष्णाको उथलपुथल पार गरेको छ।
ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๑. ขุ. มหา. ๒๙/๒๙๕,๒๙๗.
เตชวาปิ หิ นโร วิจกฺขโณ / สกฺกโต พหุชนสฺส ปูชิโต / นารีนํ วสงฺคโต น ภาสติ / ราหุนา อุปหโตว จนฺทิมา.
तेजस्वी, तीक्ष्ण प्रज्ञा भएको, धेरैले पूजेको भए पनि स्त्रीको वशमा परेपछि राहुले ग्रसेको चन्द्रमाझैँ चम्किँदैन।
ขุ. ชา อสีติ. ๒๘/๑๒๗.
ทูเร สนฺโต ปกาเสนฺติ หิมวนฺโตว ปพฺพโต / อสนฺเตตฺถ น ทิสฺสนฺติ รตฺตึ ขิตฺตา ยถา สรา.
सत्पुरुष हिमालय पर्वतझैँ टाढाबाटै देखिन्छन्; असत्पुरुष यहीँ बसेका भए पनि रातमा हानेका बाणझैँ देखिँदैनन्।
ขุ. ธ. ๒๕/๕๕.
ธีโร โภเค อธิคมฺม สงฺคณฺหาติ จ ญาตเก / เตน โส กิตฺตึ ปปฺโปติ เปจฺจ สคฺเค ปโมทติ.
ज्ञानीले धन पाएर आफन्तहरूको सहयोग गर्छ; त्यस सहयोगले उसले कीर्ति पाउँछ र मरेपछि स्वर्गमा रमाउँछ।
ขุ. ชา. ฉกฺก. ๒๗/๒๐๕.
น ปณฺฑิตา อตฺตสุขสฺส เหตุ / ปาปานิ กมฺมานิ สมาจรนฺติ / ทุกฺเขน ผุฏฺฐา ขลิตาปิ สนฺตา / ฉนฺทา จ โทสา น ชหนฺติ ธมฺมํ.
पण्डितहरू आफ्नो सुखका लागि पापकर्म गर्दैनन्; सत्पुरुष दुःखले छोइए र चुके पनि छन्द वा द्वेषका कारण धर्म छोड्दैनन्।
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๑๔๖๗/๒๙๗.
น เว อนตฺถกุสเลน อตฺถจริยา สุขาวหา / หาเปติ อตฺถํ ทุมฺเมโธ กปิ อารามิโก ยถา.
हितमा अकुशल भई हित गर्दा सुख मिल्दैन; मन्दबुद्धिले बगैँचा कुर्ने बाँदरझैँ हित बिगार्छ।
ขุ. ชา เอก. ๒๗/๑๕.
น หิ สพฺเพสุ ฐาเนสุ ปุริโส โหติ ปณฺฑิโต / อิตฺถีปิ ปณฺฑิตา โหติ ตตฺถ ตตฺถ วิจกฺขณา.
पुरुष सबैतिर पण्डित हुन्छ भन्ने छैन; स्त्री पनि त्यस-त्यस विषयमा तीक्ष्ण प्रज्ञा भएकी पण्डित हुन सक्छिन्।
ขุ. ชา. อฏฺฐก. ๒๗/๒๔๑.
นินฺทาย นปฺปเวเธยฺย / น อุณฺณเมยฺย ปสํสิโต ภิกฺขุ / โลกํ สห มจฺฉริเยน / โกธํ เปสุณิยญฺจ ปนูเทยฺย.
भिक्षु निन्दाले विचलित नहोस्, प्रशंसा पाएर नफुलोस्; लोभसँगै कञ्जुसीपन, क्रोध र चुक्ली हटाओस्।
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๖. ขุ. มหา. ๒๙/๔๖๔,๔๖๖.
ปณฺฑิโต จ วิยตฺโต จ วิภาวี จ วิจกฺขโณ / ขิปฺปํ โมเจสิ อตฺตานํ มา ภายิตฺถาคมิสฺสติ.
कारण र अकारण स्पष्ट देखाउने र प्रत्यक्ष फल पहिल्यै देख्ने चतुर र तीक्ष्णबुद्धिले तुरुन्तै आफूलाई (दुःखबाट) छुटाउँछ — नडराऊ, ऊ फर्किआउनेछ।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๔๔.
ปณฺฑิโตติ สมญฺญาโต เอกจริยํ อธิฏฺฐิโต / อถาปิ เมถุเน ยุตฺโต มนฺโทว ปริกิสฺสติ.
अविवाहित (ब्रह्मचारी) रहने सङ्कल्प गर्नेलाई पण्डित भनी चिनिन्छ; तर मैथुनमा लागेको मूर्ख मलिन हुन्छ।
ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๔. ขุ. มหา. ๒๙/๑๘๖.
ปหาย ปญฺจาวรณานิ เจตโส / อุปกฺกิเลเส พฺยปนุชฺช สพฺเพ / อนิสฺสิโต เฉตฺวา สิเนหโทสํ / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
पाँच नीवरण र सबै उपक्लेश हटाएको, राग र द्वेष काटेको, तृष्णा र दृष्टिले आश्रय लिन नसक्ने चतुरले गैँडाको सिङझैँ एक्लै विचरण गरोस्।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๘. ขุ. จู. ๓๐/๔๑๐.
ปุตฺตา มตฺถิ ธนมตฺถิ อิติ พาโล วิหญฺญติ / อตฺตา หิ อตฺตโน นตฺถิ กุโต ปุตฺตา กุโต ธนํ.
‘मेरा छोरा छन्, मेरो धन छ’ — भन्दै मूर्ख सन्तप्त हुन्छ; आफू नै आफ्नो होइन भने छोरा कहाँबाट, धन कहाँबाट?
ขุ. ธ. ๒๕/๒๓.
พฺรหฺมาติ มาตาปิตโร ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร / อาหุเนยฺยา จ ปุตฺตานํ ปชาย อนุกมฺปกา.
आमाबुबा ब्रह्मा भनिएका छन्, पूर्वाचार्य हुन्, सन्तानका आदरणीय हुन् र सन्तानमाथि अनुग्रह गर्ने हुन्।
ขุ. ชา. สตฺตติ. ๒๗/๖๖.
มธุวา มญฺญตี พาโล ยาว ปาปํ น ปจฺจติ, / ยทา จ ปจฺจตี ปาปํ อถ พาโล ทุกฺขํ นิคจฺฉติ.
पापले फल नदिउन्जेल मूर्खले त्यसलाई मीठो ठान्छ; तर पापले फल दिँदा मूर्खले दुःख पाउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๔.
ยํ อุสฺสุกฺกา สงฺฆรนฺติ อลกฺขิกา พหุํ ธนํ / สิปฺปวนฺโต อสิปฺปา วา ลกฺขิกา ตานิ ภุญฺชเร.
भाग्यहीनले सीप भए पनि नभए पनि प्रयत्न गरेर थुप्रै धन जम्मा गर्छ, तर भाग्यमानीले त्यो धन भोग गर्छ।
ขุ. ชา. ติก. ๒๗/๑๑๗.
ยํ ยํ ชนปทํ ยาติ นิคเม ราชธานิโย / สพฺพตฺถ ปูชิโต โหติ โย มิตฺตานํ น ทุพฺภติ.
मित्र-द्रोह नगर्ने जुनसुकै राष्ट्र, गाउँ वा राजधानीमा गए पनि सर्वत्र पूजित हुन्छ।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๕๔.
ยโต จ โหติ ปาปิจฺโฉ อหิริโก อนาทโร / ตโต ปาปํ ปสวติ อปายํ เตน คจฺฉติ.
पापेच्छु व्यक्ति निर्लज्ज र अनादरशील हुन्छ; त्यसै कारण पाप गर्छ र त्यसै कारण अपायमा जान्छ।
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๕๖.
ยมฺหา ธมฺมํ วิชาเนยฺย สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ / สกฺกจฺจํ นํ นมสฺเสยฺย อคฺคิหุตฺตํว พฺราหฺมโณ.
जसबाट सम्यक्सम्बुद्धले उपदेश गर्नुभएको धर्मको ज्ञान पाइयो, उसलाई आदरपूर्वक नमस्कार गर, जसरी ब्राह्मणले अग्निपूजा गर्छ।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๘.
ยสฺส ปาปํ กตํ กมฺมํ กุสเลน ปหียติ / โสมํ โลกํ ปภาเสติ อพฺภา มุตฺโตว จนฺทิมา.
पापकर्म गरे पनि सत्कर्मले त्यसलाई छोड्नेले बादलबाट मुक्त चन्द्रमाझैँ यस लोकलाई उज्यालो पार्छ।
ม. ม. ๑๒/๔๘๗.
ยสฺส รุกฺขสฺส ฉายาย นิสีเทยฺย สเยยฺย วา / น ตสฺส สาขํ ภญฺเชยฺย มิตฺตทุพฺโภ หิ ปาปโก.
जुन रूखको छायामा बसियो वा सुतियो, त्यसको हाँगा भाँच्नु हुँदैन; किनकि मित्र-द्रोही नीच हुन्छ।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๒๖.
เย จ ธมฺมสฺส กุสลา โปราณสฺส ทิสํปติ / จาริตฺเตน จ สมฺปนฺนา น เต คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึ.
प्राचीन रीतिरिवाजमा कुशल र असल परम्पराले युक्त मानिसहरू दुर्गतिमा जाँदैनन्।
ขุ. ชา. สตฺตติ. ๒๘/๖๓.
เย น กาหนฺติ โอวาทํ นรา พุทฺเธน เทสิตํ / พฺยสนํ เต คมิสฺสนฺติ รกฺขสีหิว วาณิชา.
ज्ञानीहरूले दिएको उपदेशअनुसार नगर्ने त्यसरी नै नष्ट हुनेछ, जसरी व्यापारीहरू समुद्री डाँकुका कारण नष्ट भए।
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๗๑.
โย จตฺตานํ สมุกฺกํเส ปเร จ อวชานติ / นิหีโน เสน มาเนน ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.
आफ्नो प्रशंसा र अरूको तिरस्कार गर्ने आफ्नो अभिमानका कारण नीच हो — उसलाई नीच जान।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๕๑.
โย จ สีลญฺจ ปญฺญญฺจ สุตญฺจตฺตนิ ปสฺสติ / อุภินฺนมตฺถํ จรติ อตฺตโน จ ปรสฺส จ.
आफूमा शील, प्रज्ञा र श्रुत देख्नेले आफ्नो र अरूको दुवैको हित गर्छ।
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๑.
โย จ เมตฺตํ ภาวยติ อปฺปมาณํ ปฏิสฺสโต / ตนู สํโยชนา โหนฺติ ปสฺสโต อุปธิกฺขยํ.
सधैँ स्मृतिमान् भई अप्रमाण मैत्रीको भावना गर्ने र उपधिको क्षय देख्नेका संयोजन क्षीण हुन्छन्।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๕๒.
โย ทนฺธกาเล ตรติ ตรณีเย จ ทนฺธเย / อโยนิโส สํวิธาเนน พาโล ทุกฺขํ นิคจฺฉติ.
ढिलो गर्नुपर्ने बेला हतार गर्ने र हतार गर्नुपर्ने बेला ढिलो गर्ने मूर्ख हो; अनुचित व्यवस्थापनका कारण ऊ दुःख पाउँछ।
ขุ. เถร. ๒๖/๓๑๓.
โย ทนฺธกาเล ทนฺเธติ ตรณีเย จ ตารเย / โยนิโส สํวิธาเนน สุขํ ปปฺโปติ ปณฺฑิโต.
ढिलो गर्नुपर्ने बेला ढिलो र हतार गर्नुपर्ने बेला हतार गर्ने चतुर हो; उचित व्यवस्थापनका कारण ऊ सुख पाउँछ।
ขุ. เถร. ๒๖/๓๑๓.
โย น หนฺติ น ฆาเตติ น ชินาติ น ชาปเย / เมตฺตํโส สพฺพภูตานํ เวรนฺตสฺส น เกนจิ.
आफैँ नमार्ने, नमराउने, आफैँ नजित्ने, नजिताउने — उसलाई सबै प्राणीप्रति मैत्रीयुक्त र कसैसँग वैर नराख्ने भनिन्छ।
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๕๒.
โย มาตรํ ปิตรํ วา มจฺโจ ธมฺเมน โปสติ / อิเธว นํ ปสํสนฺติ เปจฺจ สคฺเค ปโมทติ.
धर्मपूर्वक आमाबुबाको पालनपोषण गर्नेको पण्डितहरू यस लोकमा प्रशंसा गर्छन् र मरेपछि ऊ स्वर्गमा रमाउँछ।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๙๖.
โย เว กตญฺญู กตเวที ธีโร / กลฺยาณมิตฺโต ทฬฺหภตฺติ จ โหติ / ทุกฺขิตสฺส สกฺกจฺจ กโรติ กิจฺจํ / ตถาวิธํ สปฺปุริสํ วทนฺติ.
कृतज्ञ-कृतवेदी, कल्याणमित्रसँग घनिष्ठ र दुःखमा परेको मित्रको काम स्वेच्छाले गर्ने ज्ञानी — त्यस्तो व्यक्तिलाई सत्पुरुष भनिन्छ।
ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๔๑.
โย หเว อิณมาทาย จุชฺชมาโน ปลายติ / น หิ เต อิณมตฺถีติ ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.
ऋण लिएर खाइसकेपछि ‘तिम्रो कुनै ऋण छैन’ भन्दै भाग्ने — उसलाई नीच जान।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๐.
โย โหติ พฺยตฺโต จ วิสารโท จ / พหุสฺสุโต ธมฺมธโร จ โหติ / ธมฺมสฺส โหติ อนุธมฺมจารี / ส ตาทิโส วุจฺจติ สงฺฆโสภโณ.
चतुर, निर्भीक, बहुश्रुत, धर्मधर र धर्मअनुसार धर्मको आचरण गर्ने — त्यस्तो व्यक्तिलाई सङ्घको शोभा बढाउने भनिन्छ।
องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๑๐.
ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ / สนฺทาลยิตฺวาน สํโยชนานิ / อสนฺตสํ ชีวิตสงฺขยมฺหิ / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
राग, द्वेष र मोह त्यागेको, संयोजन तोडेको र जीवनको अन्त्यसँग नडराउने पण्डितले गैँडाको सिङझैँ एक्लै विचरण गरोस्।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๙. ขุ. จู. ๓๐/๔๒๖, ๔๒๗.
สเจ อินฺทฺริยสมฺปนฺโน สนฺโต สนฺติปเท รโต / ธาเรติ อนฺติมํ เทหํ เชตฺวา มารํ สวาหนํ.
इन्द्रियमा सम्पूर्ण, शान्त र शान्तिको मार्गमा रमाउने छ भने, उसलाई वाहनसहित मारलाई जित्ने र अन्तिम शरीर धारण गर्ने भनिन्छ।
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๗๑.
สเจ ภายถ ทุกฺขสฺส สเจ โว ทุกฺขมปฺปิยํ / มา กตฺถ ปาปกํ กมฺมํ อาวี วา ยทิ วา รโห.
यदि तिमी दुःखसँग डराउँछौ, यदि तिमीलाई दुःख प्रिय छैन भने, खुला वा गोप्य कतै पनि पापकर्म नगर।
ขุ. อุ. ๒๕/๑๕๐.
สพฺพา ทิสา อนุปริคมฺม เจตสา / เนวชฺฌคา ปิยตรมตฺตนา กฺวจิ / เอวํ ปิโย ปุถุ อตฺตา ปเรสํ / ตสฺมา น หึเส ปรํ อตฺตกาโม.
मनले सबै दिशामा खोज्दा मैले कतै पनि आफूभन्दा प्रिय कोही पाइनँ; अरूलाई पनि आफू त्यसरी नै प्रिय छ — त्यसैले आफूलाई माया गर्नेले अरूलाई नसताओस्।
สํ. ส. ๑๕/๑๐๙.
สลาภํ นาติมญฺเญยฺย นาญฺเญสํ ปิหยญฺจเร / อญฺเญสํ ปิหยํ ภิกฺขุ สมาธึ นาธิคจฺฉติ.
आफ्नो लाभको तिरस्कार नगर, अरूको लाभको इच्छा लिएर नघुम; अरूको लाभ चाहने भिक्षुले समाधि पाउँदैन।
ขุ. ธ. ๒๕/๖๕.
สาติเยสุ อนสฺสาวี อติมาเน จ โน ยุโต / สณฺโห จ ปฏิภาณวา น สทฺโธ น วิรชฺชติ.
प्रिय आलम्बनमा उन्मत्त नहुने, तिरस्कारमा नलाग्ने, सूक्ष्म र तीक्ष्ण — ऊ सजिलै विश्वास गर्दैन र वाक्क पनि हुँदैन।
ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๑. ขุ. มหา. ๒๙/๒๗๙,๒๘๔.
สารตฺตา กามโภเคสุ คิทฺธา กาเมสุ มุจฺฉิตา / อติสารํ น พุชฺฌนฺติ มจฺฉา ขิปฺปํว โอฑฺฑิตํ.
काम-भोगमा आसक्त, काममा रमाउने र मग्न हुनेले आफू चिप्लिरहेको थाहा पाउँदैन, जसरी माछा थापेको ढडियामा थाहै नपाई पस्छ।
สํ. ส. ๑๕/๑๐๘.
สุปิเนน ยถาปิ สงฺคตํ / ปฏิพุทฺโธ ปุริโส น ปสฺสติ / เอวมฺปิ ปิยายิตํ ชนํ / เปตํ กาลกตํ น ปสฺสติ.
जागेको मानिसले सपनामा भेटेका कुरा नदेखेझैँ, बाँचेकाले मरेका प्रियजन देख्दैन।
ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๒. ขุ. มหา. ๒๙/๑๕๑,๑๕๒.
เสหิ ทาเรหิ อสนฺตุฏฺโฐ เวสิยาสุ ปทุสฺสติ / ทุสฺสติ ปรทาเรสุ ตํ ปราภวโต มุขํ.
आफ्नी पत्नीसँग सन्तुष्ट नभई वेश्यामा रमाउने र अरूकी पत्नीमा अपराध गर्ने — त्यो पतनको कारण हो।
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๘.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก