พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นโท · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๒ · ๒๐๑ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๒๙ บท
ปุคคลวรรค — หมวดบุคคล
ปุคคลวรรค — หมวดบุคคล · นักธรรมชั้นโท
บาลี (อักษรไทย)
ยสฺส ปาปํ กตํ กมฺมํกุสเลน ปหียติ
โสมํ โลกํ ปภาเสติอพฺภา มุตฺโตว จนฺทิมา.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Yassa pāpaṃ kataṃ kammaṃKusalena pahīyati
Somaṃ lokaṃ pabhāsetiAbbhā muttova candimā.
คัมภีร์ที่มา : ม. ม. ๑๒/๔๘๗.
คำแปล : ผู้ใดทำกรรมชั่วแล้ว ละเสียได้ด้วยกรรมดี ผู้นั้นย่อมยังโลกนี้ ให้สว่าง เหมือนพระจันทร์พ้นจากเมฆหมอกฉะนั้น.
中文 : 曾作恶而以善业舍离之者，照亮此世，如月出云翳。
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยผู้ใดทำกรรมชั่วแล้ว ละเสียได้ด้วยกรรมดี ผู้นั้นย่อมยังโลกนี้ ให้สว่าง เหมือนพระจันทร์พ้นจากเมฆหมอกฉะนั้น.
EnglishWhoever has done evil but abandons it by doing good illuminates this world like the moon freed from clouds.
IndonesiaSiapa pun yang telah berbuat jahat namun meninggalkannya dengan berbuat baik, menerangi dunia ini bagaikan bulan yang terbebas dari awan.
中文曾作恶而以善业舍离之者，照亮此世，如月出云翳。
DeutschWer Böses getan hat, es aber durch Gutes ablegt, erhellt diese Welt wie der Mond, der aus den Wolken tritt.
DanskDen, der har gjort ondt, men lægger det bort ved at gøre godt, oplyser denne verden som månen, der træder frem af skyerne.
हिन्दीजिसने पापकर्म किया, पर उसे सत्कर्म से छोड़ दिया, वह इस लोक को बादलों से मुक्त चन्द्रमा की तरह प्रकाशित करता है।
日本語悪業をなしても善業によってそれを捨てた者は、雲を離れた月のようにこの世を照らす。
नेपालीपापकर्म गरे पनि सत्कर्मले त्यसलाई छोड्नेले बादलबाट मुक्त चन्द्रमाझैँ यस लोकलाई उज्यालो पार्छ।
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อจฺจยํ เทสยนฺตีนํ โย เจ น ปฏิคณฺหติ / โกปนฺตโร โทสครุ ส เวรํ ปฏิมุจฺจติ.
当他人请求原谅时，若心怀愤懑、盛怒而不肯接受，此人可谓怀藏怨恨。
สํ. ส. ๑๕/๓๔.
อปฺปกา เต มนุสฺเสสุ เย ชนา ปารคามิโน / อถายํ อิตรา ปชา ตีรเมวานุธาวติ.
人类之中，到达彼岸（涅槃）者稀少；其余众生只在此岸奔走。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๖.
อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ เอกคฺคํ สุสมาหิตํ / สติ กายคตา ตฺยตฺถุ นิพฺพิทาพหุโล ภว.
以不净想训练心使其坚定安住；于身具念；对（一切诸行）多生厌离。
สํ. ส. ๑๕/๒๗๗.
อหึสกา เย มุนโย นิจฺจํ กาเยน สํวุตา / เต ยนฺติ อจฺจุตํ ฐานํ ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจเร.
不害、常调御其身的牟尼们，往赴不死之处，到彼处后不复忧愁。
ขุ. ธ. ๒๕/๔๕.
เอวํ กิจฺฉาภโต โปโส ปิตุ อปริจารโก / ปิตริ มิจฺฉา จริตฺวาน นิรยํ โส อุปปชฺชติ.
被（母）父如此辛苦养育，却不奉养（母）父、亏待（母）父者，堕入地狱。
ขุ. ชา. สตฺตติ. ๒๘/๖๖.
เอวํ พุทฺธํ สรนฺตานํ ธมฺมํ สงฺฆญฺจ ภิกฺขโว / ภยํ วา ฉมฺภิตตฺตํ วา โลมหํโส น เหสฺสติ.
诸比丘！当如是忆念佛、法、僧时，将无恐惧、无战栗、无毛骨悚然。
สํ. ส. ๑๕/๓๒๓.
เอวํ มนฺทสฺส โปสสฺส พาลสฺส อวิชานโต / สารมฺภา ชายเต โกโธ โสปิ เตเนว ฑยฺหติ.
无知的愚人因争胜而生忿怒，并为此忿怒所焚烧。
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๘๐.
โอโนทโร โย สหเต ชิฆจฺฉํ / ทนฺโต ตปสฺสี มิตปานโภชโน / อาหารเหตุ น กโรติ ปาปํ / ตํ เว นรํ สมณมาหุ โลเก.
腹空能忍饥、自制精进、饮食知量、不为食而作恶者，世间称之为沙门。
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๗๔.
กาเม คิทฺธา กามรตา กาเมสุ อธิมุจฺฉิตา / นรา ปาปานิ กตฺวาน อุปปชฺชนฺติ ทุคฺคตึ.
贪着欲乐、乐于欲乐、沉溺欲乐而作诸恶者，堕入恶趣。
ขุ. ชา สฏฺฐิ. ๒๘/๓๓.
คาเม วา ยทิวารญฺเญ นินฺเน วา ยทิวา ถเล / ยตฺถ อรหนฺโต วิหรนฺติ ตํ ภูมิรามเณยฺยกํ.
阿罗汉所住之处，无论村落或森林、低地或高地，皆是可乐之地。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๘.
โจทิตา เทวทูเตหิ เย ปมชฺชนฺติ มาณวา / เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ หีนกายูปคา นรา.
虽经天使警诫仍放逸者，堕入下劣之身，长久忧愁。
ม. อุป. ๑๔/๓๔๖.
โจโร ยถา สนฺธิมุเข คหีโต / สกมฺมุนา หญฺญติ ปาปธมฺโม / เอวํ ปชา เปจฺจ ปรมฺหิ โลเก / สกมฺมุนา หญฺญติ ปาปธมฺโม.
如作恶的盗贼被当场擒获，因己业而受苦；作恶之人死后，亦于来世因己业而受苦。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๙.
ชาติถทฺโธ ธนถทฺโธ โคตฺตถทฺโธ จ โย นโร / สญฺญาตึ อติมญฺเญติ ตํ ปราภวโต มุขํ.
以出身自傲、以财富自傲、以家族自傲而轻视自己亲族者，此即其衰败之因。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๗.
ตํ พฺรูมิ อุปสนฺโตติ กาเมสุ อนเปกฺขินํ / คนฺถา ตสฺส น วิชฺชนฺติ อตาริ โส วิสตฺติกํ.
于诸欲无所顾恋者，我称之为“寂静者”；他没有系缚，故已渡过渴爱的纷扰。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๑. ขุ. มหา. ๒๙/๒๙๕,๒๙๗.
เตชวาปิ หิ นโร วิจกฺขโณ / สกฺกโต พหุชนสฺส ปูชิโต / นารีนํ วสงฺคโต น ภาสติ / ราหุนา อุปหโตว จนฺทิมา.
纵有威德、智慧敏锐、为众人所敬奉，一旦落入女人的掌控，便不再光耀，如月为罗睺所蔽。
ขุ. ชา อสีติ. ๒๘/๑๒๗.
ทูเร สนฺโต ปกาเสนฺติ หิมวนฺโตว ปพฺพโต / อสนฺเตตฺถ น ทิสฺสนฺติ รตฺตึ ขิตฺตา ยถา สรา.
善人于远处可见，如雪山一般；恶人即使就坐于此亦不显现，如夜间射出的箭。
ขุ. ธ. ๒๕/๕๕.
ธีโร โภเค อธิคมฺม สงฺคณฺหาติ จ ญาตเก / เตน โส กิตฺตึ ปปฺโปติ เปจฺจ สคฺเค ปโมทติ.
有智慧者得财而周济亲族，因此得享荣誉，命终之后欢喜于天界。
ขุ. ชา. ฉกฺก. ๒๗/๒๐๕.
น ปณฺฑิตา อตฺตสุขสฺส เหตุ / ปาปานิ กมฺมานิ สมาจรนฺติ / ทุกฺเขน ผุฏฺฐา ขลิตาปิ สนฺตา / ฉนฺทา จ โทสา น ชหนฺติ ธมฺมํ.
智者不为自身之乐而作恶；善人虽为苦所触、偶有失足，亦不因贪欲或嗔恨而舍法。
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๑๔๖๗/๒๙๗.
น เว อนตฺถกุสเลน อตฺถจริยา สุขาวหา / หาเปติ อตฺถํ ทุมฺเมโธ กปิ อารามิโก ยถา.
不善知利益而谋利，毫无快乐可言；劣慧者荒废利益，如看守园子的猴子。
ขุ. ชา เอก. ๒๗/๑๕.
น หิ สพฺเพสุ ฐาเนสุ ปุริโส โหติ ปณฺฑิโต / อิตฺถีปิ ปณฺฑิตา โหติ ตตฺถ ตตฺถ วิจกฺขณา.
并非处处唯男子为智者；女子亦可成为智者，在各种事上具有敏锐的智慧。
ขุ. ชา. อฏฺฐก. ๒๗/๒๔๑.
นินฺทาย นปฺปเวเธยฺย / น อุณฺณเมยฺย ปสํสิโต ภิกฺขุ / โลกํ สห มจฺฉริเยน / โกธํ เปสุณิยญฺจ ปนูเทยฺย.
比丘不应因毁而动摇，不应因誉而自满；应遣除贪与悭吝、忿怒与两舌。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๖. ขุ. มหา. ๒๙/๔๖๔,๔๖๖.
ปณฺฑิโต จ วิยตฺโต จ วิภาวี จ วิจกฺขโณ / ขิปฺปํ โมเจสิ อตฺตานํ มา ภายิตฺถาคมิสฺสติ.
聪慧敏锐者，能明辨是因非因，预见明显之果，能顿时自拔（于苦）——莫怕，他必能归来。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๔๔.
ปณฺฑิโตติ สมญฺญาโต เอกจริยํ อธิฏฺฐิโต / อถาปิ เมถุเน ยุตฺโต มนฺโทว ปริกิสฺสติ.
立志独身而住者，人知其为智者；愚人耽于淫欲，则染污不净。
ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๔. ขุ. มหา. ๒๙/๑๘๖.
ปหาย ปญฺจาวรณานิ เจตโส / อุปกฺกิเลเส พฺยปนุชฺช สพฺเพ / อนิสฺสิโต เฉตฺวา สิเนหโทสํ / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
智者除去五盖与一切随烦恼，断除爱与憎，不为渴爱与邪见所依，当独行如犀牛角。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๘. ขุ. จู. ๓๐/๔๑๐.
ปุตฺตา มตฺถิ ธนมตฺถิ อิติ พาโล วิหญฺญติ / อตฺตา หิ อตฺตโน นตฺถิ กุโต ปุตฺตา กุโต ธนํ.
“我有子，我有财”——愚人因此苦恼；其实连自身尚且非己所有，何况子与财？
ขุ. ธ. ๒๕/๒๓.
พฺรหฺมาติ มาตาปิตโร ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร / อาหุเนยฺยา จ ปุตฺตานํ ปชาย อนุกมฺปกา.
父母，据说是梵天、先师，是子女应尊敬的对象，也是子女的施惠者。
ขุ. ชา. สตฺตติ. ๒๗/๖๖.
มธุวา มญฺญตี พาโล ยาว ปาปํ น ปจฺจติ, / ยทา จ ปจฺจตี ปาปํ อถ พาโล ทุกฺขํ นิคจฺฉติ.
恶业未熟时，愚人以为甘甜；恶业成熟时，愚人便遭受痛苦。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๔.
ยํ อุสฺสุกฺกา สงฺฆรนฺติ อลกฺขิกา พหุํ ธนํ / สิปฺปวนฺโต อสิปฺปา วา ลกฺขิกา ตานิ ภุญฺชเร.
无福之人不论有无技艺，辛勤积聚大量财物；而有福之人却享用这些财物。
ขุ. ชา. ติก. ๒๗/๑๑๗.
ยํ ยํ ชนปทํ ยาติ นิคเม ราชธานิโย / สพฺพตฺถ ปูชิโต โหติ โย มิตฺตานํ น ทุพฺภติ.
不背叛朋友者，无论前往何国、何村、何都，处处受人敬重。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๕๔.
ยโต จ โหติ ปาปิจฺโฉ อหิริโก อนาทโร / ตโต ปาปํ ปสวติ อปายํ เตน คจฺฉติ.
怀恶欲者无惭无愧、不顾他人，因此造恶，因此堕于恶道。
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๕๖.
ยมฺหา ธมฺมํ วิชาเนยฺย สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ / สกฺกจฺจํ นํ นมสฺเสยฺย อคฺคิหุตฺตํว พฺราหฺมโณ.
从何人处了知正等觉者所说之法，便应恭敬礼敬彼人，如婆罗门尊奉祭火。
ขุ. ธ. ๒๕/๖๘.
ยสฺส รุกฺขสฺส ฉายาย นิสีเทยฺย สเยยฺย วา / น ตสฺส สาขํ ภญฺเชยฺย มิตฺตทุพฺโภ หิ ปาปโก.
曾于其荫下坐卧之树，不应折其枝；因为背叛朋友者，是卑劣之人。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๒๖.
เย จ ธมฺมสฺส กุสลา โปราณสฺส ทิสํปติ / จาริตฺเตน จ สมฺปนฺนา น เต คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึ.
通晓古风、具足良好传统者，不堕恶趣。
ขุ. ชา. สตฺตติ. ๒๘/๖๓.
เย น กาหนฺติ โอวาทํ นรา พุทฺเธน เทสิตํ / พฺยสนํ เต คมิสฺสนฺติ รกฺขสีหิว วาณิชา.
不依智者所示教诫而行者，将遭毁灭，如商人因海盗而遭毁灭。
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๗๑.
โย จตฺตานํ สมุกฺกํเส ปเร จ อวชานติ / นิหีโน เสน มาเนน ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.
自我抬高而轻蔑他人者，因其自慢而卑劣——当知此人是卑劣之人。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๕๑.
โย จ สีลญฺจ ปญฺญญฺจ สุตญฺจตฺตนิ ปสฺสติ / อุภินฺนมตฺถํ จรติ อตฺตโน จ ปรสฺส จ.
自见有戒、有慧、有闻者，能行自他两方之利益。
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๑.
โย จ เมตฺตํ ภาวยติ อปฺปมาณํ ปฏิสฺสโต / ตนู สํโยชนา โหนฺติ ปสฺสโต อุปธิกฺขยํ.
常具正念、修习无量慈心、见依着之尽者，其结缚渐薄。
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๕๒.
โย ทนฺธกาเล ตรติ ตรณีเย จ ทนฺธเย / อโยนิโส สํวิธาเนน พาโล ทุกฺขํ นิคจฺฉติ.
应缓时急、应急时缓者，是愚人；因处置不当而受苦。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๑๓.
โย ทนฺธกาเล ทนฺเธติ ตรณีเย จ ตารเย / โยนิโส สํวิธาเนน สุขํ ปปฺโปติ ปณฺฑิโต.
应缓时缓、应急时急者，是智者；因处置得当而得乐。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๑๓.
โย น หนฺติ น ฆาเตติ น ชินาติ น ชาปเย / เมตฺตํโส สพฺพภูตานํ เวรนฺตสฺส น เกนจิ.
不自杀亦不教他杀，不自胜亦不教他胜者，可谓对一切众生有慈心，与任何人无怨。
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๕๒.
โย มาตรํ ปิตรํ วา มจฺโจ ธมฺเมน โปสติ / อิเธว นํ ปสํสนฺติ เปจฺจ สคฺเค ปโมทติ.
如法奉养父母者，今世为智者所赞，命终之后欢喜于天界。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๙๖.
โย เว กตญฺญู กตเวที ธีโร / กลฺยาณมิตฺโต ทฬฺหภตฺติ จ โหติ / ทุกฺขิตสฺส สกฺกจฺจ กโรติ กิจฺจํ / ตถาวิธํ สปฺปุริสํ วทนฺติ.
知恩报恩、与善友亲近、乐于帮助落难之友的智者，被称为善人。
ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๔๑.
โย หเว อิณมาทาย จุชฺชมาโน ปลายติ / น หิ เต อิณมตฺถีติ ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.
借债消费之后逃匿，并否认“我不欠你”者——当知此人是卑劣之人。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๐.
โย โหติ พฺยตฺโต จ วิสารโท จ / พหุสฺสุโต ธมฺมธโร จ โหติ / ธมฺมสฺส โหติ อนุธมฺมจารี / ส ตาทิโส วุจฺจติ สงฺฆโสภโณ.
有智慧、勇敢、多闻、持法并如法而行者，被称为庄严僧团之人。
องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๑๐.
ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ / สนฺทาลยิตฺวาน สํโยชนานิ / อสนฺตสํ ชีวิตสงฺขยมฺหิ / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
智者舍离贪、嗔、痴，破除结缚，于命终不惊惧，当独行如犀牛角。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๙. ขุ. จู. ๓๐/๔๒๖, ๔๒๗.
สเจ อินฺทฺริยสมฺปนฺโน สนฺโต สนฺติปเท รโต / ธาเรติ อนฺติมํ เทหํ เชตฺวา มารํ สวาหนํ.
若诸根圆满、寂静而乐于寂静之道，便可谓已战胜魔王及其坐骑，持最后之身。
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๗๑.
สเจ ภายถ ทุกฺขสฺส สเจ โว ทุกฺขมปฺปิยํ / มา กตฺถ ปาปกํ กมฺมํ อาวี วา ยทิ วา รโห.
若你畏惧痛苦，若你不喜痛苦，便莫作恶业，无论明处或暗处。
ขุ. อุ. ๒๕/๑๕๐.
สพฺพา ทิสา อนุปริคมฺม เจตสา / เนวชฺฌคา ปิยตรมตฺตนา กฺวจิ / เอวํ ปิโย ปุถุ อตฺตา ปเรสํ / ตสฺมา น หึเส ปรํ อตฺตกาโม.
我以心遍寻四方，未见何处有比自己更可爱者；他人亦如是爱其自身，故爱己者不应伤害他人。
สํ. ส. ๑๕/๑๐๙.
สลาภํ นาติมญฺเญยฺย นาญฺเญสํ ปิหยญฺจเร / อญฺเญสํ ปิหยํ ภิกฺขุ สมาธึ นาธิคจฺฉติ.
不应轻视自己所得，不应四处希求他人所得；希求他人所得的比丘，不得定。
ขุ. ธ. ๒๕/๖๕.
สาติเยสุ อนสฺสาวี อติมาเน จ โน ยุโต / สณฺโห จ ปฏิภาณวา น สทฺโธ น วิรชฺชติ.
不放纵于所悦之境、不轻慢他人、细密敏锐者，不轻信，亦不厌离。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๑. ขุ. มหา. ๒๙/๒๗๙,๒๘๔.
สารตฺตา กามโภเคสุ คิทฺธา กาเมสุ มุจฺฉิตา / อติสารํ น พุชฺฌนฺติ มจฺฉา ขิปฺปํว โอฑฺฑิตํ.
耽于享受欲乐、乐着沉溺其中者，不觉自己正在失足，如鱼奔入所设之笼而不自知。
สํ. ส. ๑๕/๑๐๘.
สุปิเนน ยถาปิ สงฺคตํ / ปฏิพุทฺโธ ปุริโส น ปสฺสติ / เอวมฺปิ ปิยายิตํ ชนํ / เปตํ กาลกตํ น ปสฺสติ.
如醒来者不复见梦中所遇之境，生者亦不复见已逝的所爱之人。
ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๒. ขุ. มหา. ๒๙/๑๕๑,๑๕๒.
เสหิ ทาเรหิ อสนฺตุฏฺโฐ เวสิยาสุ ปทุสฺสติ / ทุสฺสติ ปรทาเรสุ ตํ ปราภวโต มุขํ.
不满足于自己的妻子，却流连娼妓、侵犯他人之妻者——此为衰败之因。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๘.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก