พุทธศาสนสุภาษิต นักธรรมชั้นเอก

อนิจฺจา อทฺธุวา กามา พหุทุกฺขา มหาวิสา / อโยคุโฬว สนฺตตฺโต อฆมูลา ทุกฺขปฺผลา.

诸欲无常、不坚固，多苦多毒，如炽热的铁丸，是苦恼的根源，以苦为果。

ขุ. เถรี. ๒๖/๕๐๓.

อวิชฺชาย นิวุโต โลโก เววิจฺฉา ( ปมาทา ) นปฺปกาสติ / ชปฺปาภิเลปนํ พฺรูมิ ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ.

世间为无明所覆而不显现，由于悭吝（与放逸）；我说欲求是世间的涂饰，苦是世间的大怖畏。

ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๐. ขุ. จู. ๓๐/๙.

อิจฺฉาย พชฺฌตี โลโก อิจฺฉาวินยาย มุจฺจติ / อิจฺฉาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.

世间为欲求所缚，除去欲求则得解脱；舍离欲求，可谓斩断一切系缚。

สํ. ส. ๑๕/๕๖.

อิจฺฉา นรํ ปริกสฺสติ อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา / อิจฺฉาพทฺธา ปุถู สตฺตา ปาเสน สกุณี ยถา.

欲求牵引众人，欲求在世间难舍；众多众生为欲求所缚，如雌鸟为网所缠。

สํ. ส. ๑๕/๖๑.

อุเปกฺขโก สทา สโต น โลเก มญฺญตี สมํ / น วิเสสี น นีเจยฺโย ตสฺส โน สนฺติ อุสฺสทา.

舍而常具念，于世不自谓与人等、胜、劣者——此人可谓无增上之烦恼（慢）。

ขุ. มหา. ๒๙/๒๗๙. ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๑.

อุจฺฉินฺนภวตณฺหสฺส สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน / วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร นตฺถิ ตสฺส ปุนพฺภโว.

已拔除有爱、心寂静、尽轮回的比丘，不复有后有。

ขุ. อุ. ๒๕/๑๔๓.

เอตมาทีนวํ ญตฺวา ตณฺหา ทุกฺขสฺส สมฺภวํ / วีตตณฺโห อนาทาโน สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช.

比丘如是知过患——渴爱是苦的生处——当离渴爱，无所执取，于一切威仪中具念。

ขุ. สุ. ๒๕/๔๗๘. ขุ. จู. ๓๐/๓๒๐.

กามา หิ จิตฺรา มธุรา มโนรมา / วิรูปรูเปน มเถนฺติ จิตฺตํ / อาทีนวํ กามคุเณสุ ทิสฺวา / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

诸欲绚丽、甘美而可意，以种种形相扰乱心；见欲之过患，当独行如犀牛角。

ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๔.

โกธํ ชเห วิปฺปชเหยฺย มานํ / สญฺโญชนํ สพฺพมติกฺกเมยฺย / ตํ นามรูปสฺมิมสชฺชมานํ / อกิญฺจนํ นานุปตนฺติ สงฺคา.

应舍忿怒，弃我慢，超越一切结缚；（因为）诸缚着不随逐不着名色、无所有者。

สํ. ส. ๑๕/๓๕๐.

โกธํ ชเห วิปฺปชเหยฺย มานํ / สญฺโญชนํ สพฺพมติกฺกเมยฺย / ตนฺนามรูปสฺมึ อสชฺชมานํ / อกิญฺจนํ นานุปตนฺติ ทุกฺขา.

应舍忿怒，弃我慢，超越一切结缚；（因为）诸苦不随逐不着名色、无所有者。

ขุ. ธ . ๒๕/๔๔.

ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขา น ปริมุจฺจติ.

渴爱使人受生，其心奔驰不定；众生仍在流转，故不得脱离苦。

สํ. ส. ๑๕/๕๑.

ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ.

渴爱使人受生，其心奔驰不定；众生仍在流转，故苦为其大怖畏。

สํ. ส. ๑๕/๕๑.

ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ กมฺมํ ตสฺส ปรายนํ.

渴爱使人受生，其心奔驰不定；众生仍在流转，故业仍为其先导。

สํ. ส. ๑๕/๕๒.

ตณฺหาย อุฑฺฑิโต โลโก ชราย ปริวาริโต / มจฺจุนา ปิหิโต โลโก ทุกฺเข โลโก ปติฏฺฐิโต.

世间为渴爱所造，为老所围，为死所闭，故住于苦中。

สํ. ส. ๑๕/๕๕.

นนฺทิสมฺพนฺธโน โลโก วิตกฺกสฺส วิจารณํ / ตณฺหาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.

世间以喜乐为系缚，以寻思为游行；舍离渴爱，可谓斩断一切系缚。

สํ. ส. ๑๕/๕๕.

นิทฺทํ ตนฺทึ สเห ถีนํ ปมาเทน น สํวเส / อติมาเน น ติฏฺเฐยฺย นิพฺพานมนโส นโร.

心向涅槃者，应克服睡眠、懒惰与昏沉；不应住于放逸，不应立于骄慢。

ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘.

นิราสตฺตี อนาคเต อตีตํ นานุโสจติ / วิเวกทสฺสี ผสฺเสสุ ทิฏฺฐีสุ จ น นิยฺยติ.

不思虑未来者，不忧愁过去；于诸触中见远离者，不为诸见所牵引。

ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๐. ขุ. มหา. ๒๙/๒๖๔,๒๖๒.

ปุราณํ นาภินนฺเทยฺย นเว ขนฺติมกุพฺพเย / หิยฺยมาเน น โสเจยฺย อากาสํ น สิโต สิยา.

不应喜乐于旧，不应欢喜于新；彼物衰灭时，不应忧愁，不应依于渴爱。

ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘.

มจฺจุนาพฺภาหโต โลโก ชราย ปริวาริโต / ตณฺหาสลฺเลน โอติณฺโณ อิจฺฉาธูปายิโต สทา.

众生世间为死所摧，为老所围，为渴爱之箭所刺，时时为欲求所炙。

สํ. ส. ๑๕/๕๕.

มานุเปตา อยํ ปชา มานคนฺถา มานวินิพฺพทฺธา / ทิฏฺฐีสุ พฺยารมฺภกตา สํสารํ นาติวตฺตติ.

此众生具足我慢，以慢为系缚，为慢所缚，因诸见而争胜，不能超越轮回。

ขุ. อุ. ๒๕/๑๙๓.

มูฬฺโห อตฺถํ น ชานาติ มูฬฺโห ธมฺมํ น ปสฺสติ / อนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โมโห สหเต นรํ.

愚痴者不知义，愚痴者不见法；愚痴征服人时，黑暗便随之而至。

ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๖. ขุ. มหา. ๒๙/๑๘.

ยสฺส นตฺถิ อิทํ เมติ ปเรสํ วาปิ กิญฺจนํ / มมตฺตํ โส อสํวินฺทํ นตฺถิ เมติ น โสจติ.

不牵挂“此为我所有，此为他人所有”者，不执为己有，故不忧“我无所有”。

ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๓๔.

โยธ กาเม อจฺจตริ สงฺคํ โลเก ทุรจฺจยํ / น โส โสจติ นาชฺเฌติ ฉินฺนโสโต อพนฺธโน.

超越世间之欲与世间难越之缠缚者，已断渴爱之流，无有系缚，可谓不忧不喜。

ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๒๗.

โย เว อวิทฺวา อุปธึ กโรติ / ปุนปฺปุนํ ทุกฺขมุเปติ มนฺโท / ตสฺมา ปชานํ อุปธึ น กยิรา / ทุกฺขสฺส ชาติปฺปภวานุปสฺสี.

不知而造作依着者是愚人，屡屡陷于苦；故知者见苦之生处，不应造作依着。

ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๔. ขุ. จู. ๓๐/๘๐,๘๑

ลุทฺโธ อตฺถํ น ชานาติ ลุทฺโธ ธมฺมํ น ปสฺสติ / อนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โลโภ สหเต นรํ.

贪者不知义，贪者不见法；贪征服人时，黑暗便随之而至。

ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๕. ขุ. มหา. ๒๙/๑๗.

วนํ ฉินฺทถ มา รุกฺขํ วนโต ชายตี ภยํ / เฉตฺวา วนญฺจ วนถญฺจ นิพฺพนา โหถ ภิกฺขโว.

当砍伐（烦恼之）林，莫砍树木；怖畏从林而生。诸比丘！砍尽林与林中丛莽，成为无林者。

ขุ. ธ. ๒๕/๕๒.