พุทธศาสนสุภาษิต นักธรรมชั้นเอก

อจินฺติตมฺปิ ภวติ จินฺติตมฺปิ วินสฺสติ / น หิ จินฺตามยา โภคา อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา.

未曾想到的，可能发生；已经想到的，可能落空；女子或男子的财富，绝非仅凭想望而得。

ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๖๗.

อชฺฌตฺตญฺจ พหิทฺธา จ เวทนํ นาภินนฺทโต / เอวํสตสฺส จรโต วิญฺญาณํ อุปรุชฺฌติ.

不乐着于内外之受，如是具念而行，则识得灭。

ขุ. สุ. ๒๕/๕๔๗. ขุ. จู. ๓๐/๒๑๘.

อชฺฌตฺตเมว อุปสเม / นาญฺญโต ภิกฺขุ สนฺติเมเสยฺย / อชฺฌตฺตํ อุปสนฺตสฺส / นตฺถิ อตฺตา กุโต นิรตฺตา วา.

比丘应寂止内在的烦恼与恶法，不应向他处求寂静；内已寂止者，无有新的执取，何况有所执取而须舍？

ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๔. ขุ. มหา. ๒๙/๔๒๕,๔๒๖.

อปฺปสฺสาทา ทุกฺขา กามา นตฺถิ กามา ปรํ ทุกฺขํ. / เย กาเม ปฏิเสวนฺติ นิรยนฺเต อุปปชฺชเร.

诸欲乐少苦多，没有比欲更大的苦；耽于欲者，堕入地狱。

ขุ. ชา เอกาทสก. ๒๗/๓๑๕.

อพฺยาปชฺโฌ สิยา เอวํ สจฺจวาที จ มาณโว / อสฺมา โลกา ปรํ โลกํ เอวํ เปจฺจ น โสจติ.

如是不害（他人）而说真实语者，从此世去往他世，无有忧愁。

ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๒.

อลโส คิหี กามโภคี น สาธุ / อสญฺญโต ปพฺพชิโต น สาธุ / ราชา น สาธุ อนิสมฺมการี / โย ปณฺฑิโต โกธโน ตํ น สาธุ.

享受欲乐而懒惰的居家者不善；不自制的出家人不善；不加思量而行事的国王不善；易怒的智者亦不善。

ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๔๖.

อสาเร สารมติโน สาเร จาสารทสฺสิโน / เต สารํ นาธิคจฺฉนฺติ มิจฺฉาสงฺกปฺปโคจรา.

以非真实为真实、见真实为非真实者，以邪思惟为行处，不得至于真实。

ขุ. ธ. ๒๕/๑๖.

อตีตํ นานุโสจนฺติ นปฺปชปฺปนฺติ นาคตํ / ปจฺจุปฺปนฺเนน ยาเปนฺติ เตน วณฺโณ ปสีทติ.

不忧过去、不求未来、以现前之物度日者，其容色清朗。

สํ. ส. ๑๕/๗.

อนวฏฺฐิตจิตฺตสฺส ลหุจิตฺตสฺส ทุพฺภิโน / นิจฺจํ อทฺธุวสีลสฺส สุขภาโว น วิชฺชติ.

心不坚定、轻浮、背叛朋友、行为反复无常者，没有快乐。

ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๔๒.

อิตฺถีธุตฺโต สุราธุตฺโต อกฺขธุตฺโต จ โย นโร / ลทฺธํ ลทฺธํ วินาเสติ ตํ ปราภวโต มุขํ.

耽于女色、酗酒、赌博者，将所得财物尽数挥霍；此为败亡之因。

สุ. ขุ. ๒๕/๓๔๗.

อิตฺถี มลํ พฺรหฺมจริยสฺส เอตฺถายํ สชฺชเต ปชา / ตโป จ พฺรหฺมจริยญฺจ ตํ สินานมโนทกํ.

女人是梵行的污垢，此众人执着于女人；苦行与梵行是沐浴，而非水。

สํ. ส. ๑๕/๕๒.

อุปนียติ ชีวิตมปฺปมายุํ / ชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณา / เอตํ ภยํ มรเณ เปกฺขมาโน / โลกามิสํ ปชเห สนฺติเปกฺโข.

此短促之寿为老所牵；众生为老所牵时，无所防护；见此死之怖畏，志求寂静者，当舍世间的诱饵。

สํ. ส. ๑๕/๗๗.

อุปสนฺโต อุปรโต มนฺตภาณี อนุทฺธโต / ธุนาติ ปาปเก ธมฺเม ทุมปตฺตํว มาลุโต.

寂静、离恶、善于言说、不掉举者，能去除恶法，如风吹落树叶。

ขุ. เถร. ๒๖/๒๖๐.

เอวญฺเจ สตฺตา ชาเนยฺยุํ ทุกฺขายํ ชาติสมฺภโว / น ปาโณ ปาณินํ หญฺเญ ปาณฆาตี หิ โสจติ.

若众生如是知“此生此有是苦”，众生便不应杀生；因为杀生者必忧愁。

ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๖.

กาเมสุ นาภิคิชฺเฌยฺย มนสานาวิโล สิยา / กุสโล สพฺพธมฺมานํ สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช.

比丘不应着于诸欲，心应不浊，应善巧于一切法，于一切威仪中具念。

ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๑. ขุ. จู. ๓๐/๒๖.

ตานิ เอตานิ ทิฏฺฐานิ ภวเนตฺติ สมูหตา / อุจฺฉินฺนํ มูลํ ทุกฺขสฺส นตฺถิทานิ ปุนพฺภโว.

已见圣谛，拔除导向有之渴爱，断除苦之根本者，不复有后有。

ที. มหา. ๑๐/๑๐๗.

ทาเนน สมจริยาย สํยเมน ทเมน จ / ยํ กตฺวา สุขิโต โหติ น จ ปจฺฉานุตปฺปติ.

人以布施、平等行、自制与调伏所作之业，因此业而得安乐，其业不会在日后焚烧他。

ขุ. ชา. ปกิณฺณก. ๒๗/๓๙๘.

นิทฺทาสีลี สภาสีลี อนุฏฺฐาตา จ โย นโร / อลโส โกธปญฺญาโณ ตํ ปราภวโต มุขํ.

好睡、好谈、不勤奋、懒惰、暴躁者——此为败亡之因。

ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๖.

ธโช รถสฺส ปญฺญาณํ ธูโม ปญฺญาณมคฺคิโน / ราชา รฏฺฐสฺส ปญฺญาณํ ภตฺตา ปญฺญาณมิตฺถิยา.

旗是车的标识，烟是火的标识，国王是国土的标识，丈夫是女人的标识。

ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๘๖.

ธมฺมาราโม ธมฺมรโต ธมฺมํ อนุวิจินฺตยํ / ธมฺมํ อนุสฺสรํ ภิกฺขุ สทฺธมฺมา น ปริหายติ.

于法喜乐、思惟法、常忆念法的比丘，不退失于正法。

ขุ. ธ. ๒๕/๖๕.

นตฺถิ โลเก รโห นาม ปาปกมฺมํ ปกุพฺพโต / ปสฺสนฺติ วนภูตานิ ตํ พาโล มญฺญเต รโห.

คำอธิบาย

世间没有作恶者的隐秘之处；人们见是森林，愚人却以为是隐秘之地。

ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๓๑.

น มานกามสฺส ทโม อิธตฺถิ / น โมนมตฺถิ อสมาหิตสฺส / เอโก อรญฺเญ วิหรมฺปมตฺโต / น มจฺจุเธยฺยสฺส ตเรยฺย ปารํ.

于此世，好慢者无有调伏；心不定者无有智；放逸者即使独居林中，亦不能渡过死亡之境。

สํ. ส. ๑๕/๖.

น ปเรสํ วิโลมานิ น ปเรสํ กตากตํ / อตฺตโน ว อเวกฺเขยฺย กตานิ อกตานิ จ.

不应听他人的粗恶之言，不应看他人已做与未做之事，应只观察自己已做与未做之事。

ขุ. ธ. ๒๕/๒๑.

ปมาทํ ภยโต ทิสฺวา อปฺปมาทญฺจ เขมโต / ภาเวถฏฺฐงฺคิกํ มคฺคํ เอสา พุทฺธานุสาสนี.

见放逸为怖畏、不放逸为安稳，当修习八支圣道——此为诸佛之教诫。

ขุ. จริยา. ๓๓/๕๙๕.

ปิยานํ อทสฺสนํ ทุกฺขํ อปฺปิยานญฺจ ทสฺสนํ / ตสฺมา ปิยํ น กยิราถ ปิยาปาโย หิ ปาปโก.

不见所爱是苦，见所不爱亦是苦；故不应使任何事物成为所爱，因与所爱别离是不善之事。

ขุ. ธ. ๒๕/๔๓.

มจฺจุนพฺภาหโต โลโก ปริกฺขิตฺโต ชราย จ / หญฺญติ นิจฺจมตฺตาโณ ปตฺตทณฺโฑว ตกฺกโร.

世间为死所摧、为老所围，无人能护，恒受煎熬，如受刑之人必须服刑。

ขุ. เถร. ๒๖/๓๓๕.

ยํ ลภติ น เตน ตุสฺสติ / ยํ ปตฺเถติ ลทฺธํ หีเฬติ / อิจฺฉา หิ อนนฺตโคจรา / วิคติจฺฉานํ นโม กโรม เส.

人得到什么，不以此为足；所欲何物，便轻视已得之物；因为欲求无有穷尽，让我们礼敬离欲之人。

ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๙๔.

ยถาหิ องฺคสมฺภารา โหติ สทฺโท รโถ อิติ / เอวํ ขนฺเธสุ สนฺเตสุ โหติ สตฺโตติ สมฺมติ.

如聚合诸部件而有“车”之名，五蕴存在时亦有“众生”之假名。

สํ. ส. ๑๕/๑๙๘. ขุ. มหา. ๒๙/๕๓๖.

ยถาปิ มูเล อนุปทฺทเว ทฬฺเห / ฉินฺโนปิ รุกฺโข ปุนเรว รูหติ / เอวมฺปิ ตณฺหานุสเย อนูหเต / นิพฺพตฺตติ ทุกฺขมิทํ ปุนปฺปุนํ.

如树根坚固无损，树虽被砍仍复生长；渴爱随眠未除，此苦便屡屡生起。

ขุ. ธ. ๒๕/๖๐.

ยสฺส ราโค จ โทโส จ อวิชฺชา จ วิราชิตา / โส อิมํ สมุทฺทํ สคาหํ สรกฺขสํ / สอุมฺมิภยํ สุทุตฺตรํ อจฺจตริ.

已离贪、嗔、无明者，可谓已渡过这有猛兽、有恶徒、有波涛之险、极难渡越的大海。

สํ. สฬ. ๑๘/๑๙๗.

ยสฺมึ กามา น วสนฺติ ตณฺหา ยสฺส น วิชฺชติ / กถงฺกถา จ โย ติณฺโณ วิโมกฺโข ตสฺส นาปโร.

无有诸欲、无有渴爱、已渡疑惑者，其解脱不复变异。

ขุ. สุ. ๒๕/๕๔๓. ขุ. จู. ๓๐/๑๗๐.

โย ทุกฺขมทฺทกฺขิ ยโตนิทานํ / กาเมสุ โส ชนฺตุ กถํ นเมยฺย / อุปธึ วิทิตฺวาน สงฺโคติ โลเก / ตสฺเสว ชนฺตุ วินยาย สิกฺเข.

因欲所生而受苦者，岂能倾（心）于欲？知依着是世间之缠缚，当学除去依着。

สํ. ส. ๑๕/๑๗๐.

โย เจตํ สหตี ชมฺมึ ตณฺหํ โลเก ทุรจฺจยํ / โสกา ตมฺหา ปปตนฺติ อุทพินฺทุว โปกฺขรา.

克服世间难以克服的卑劣渴爱者，忧愁从他身上脱落，如水滴从莲叶滑落。

ขุ. ธ. ๒๕/๖๐.

รเสสุ เคธํ อกรํ อโลโล / อนญฺญโปสี สปทานจารี / กุเล กุเล อปฺปฏิพทฺธจิตฺโต / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

不贪求，不着于味，不养他人，次第乞食，心不系着于家族，当独行如犀牛角。

ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๔๐๖.

ริตฺตสฺส มุนิโน จรโต กาเมสุ อนเปกฺขิโน / โอฆติณฺณสฺส ปิหยนฺติ กาเมสุ คธิตา ปชา.

以无所有而住、不恋于欲、已渡暴流的牟尼，即使尚着于欲的人们也喜爱他。

ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๔.

วิทฺวา จ โย เวทคู นโร อิธ / ภวาภเว สงฺคมิมํ วิสชฺช / โส วีตตณฺโห อนีโฆ นิราโส / อตาริ โส ชาติชรนฺติ พฺรูมิ.

于此世通达明智、舍离大小有之缠缚者，离渴爱，无有苦，无所希求；我说他已渡越生与老。

ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๖. ขุ. จู. ๓๐/๑๐๔,๑๐๗

วิเวกญฺเญว สิกฺเขถ เอตทริยานมุตฺตมํ / เตน เสฏฺโฐ น มญฺเญถ ส เว นิพฺพานสนฺติเก.

应学习远离，此为圣者的最上功德；不因远离而自以为殊胜者，可谓近于涅槃而行。

ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๔. ขุ. มหา. ๒๙/๑๙๑.

สงฺเกยฺย สงฺกิตพฺพานิ รกฺเขยฺยานาคตํ ภยํ / อนาคตภยา ธีโร อุโภ โลเก อเวกฺขติ.

应疑所当疑之险，应防未至之险；智者因畏惧未来而观照今生与来世。

ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๓๖.

สญฺญํ ปริญฺญา วิตเรยฺย โอฆํ / ปริคฺคเหสุ มุนิ โนปลิตฺโต / อพฺพูฬฺหสลฺโล จรมปฺปมตฺโต / นาสึสติ โลกมิมํ ปรญฺจ.

遍知想已，可渡暴流；不着于所执之物的牟尼，拔箭而行，不放逸，可谓不期望此世与来世。

ขุ. สุ. ๒๕/๔๘๖. ขุ. มหา. ๒๙/๗๑.

สนฺตํ ตสฺส มนํ โหติ สนฺตา วาจา จ กมฺม จ / สมฺมทญฺญา วิมุตฺตสฺส อุปสนฺตสฺส ตาทิโน.

以正智解脱、寂静而安住者，其心寂静，其语与行亦寂静。

ขุ. ธ. ๒๕/๒๘.

สพฺพปาปสฺส อกรณํ กุสลสฺสูปสมฺปทา / สจิตฺตปริโยทปนํ เอตํ พุทฺธานสาสนํ.

诸恶莫作，众善奉行，自净其意——此三者是诸佛的教诫。

ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.

สาธุ ธมฺมรุจี ราชา สาธุ ปญฺญาณวา นโร / สาธุ มิตฺตานมทฺทุพฺโภ ปาปสฺสากรณํ สุขํ.

好国王乐于法，好人有智慧，好朋友不背叛朋友，快乐在于不作恶。

ขุ. ชา. ปญฺญาส. ๒๘/๒๐.