พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นเอก · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๓ · ๒๑๘ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
อัตตวรรค — หมวดตน
อัตตวรรค — หมวดตน · นักธรรมชั้นเอก
บาลี (อักษรไทย)
ยสฺส อจฺจนฺตทุสฺสีลฺยํมาลุวา สาลมิโวตฺถตํ
กโรติ โส ตถตฺตานํยถา นํ อิจฺฉตี ทิโส.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Yassa accantadussīlyaṃMāluvā sālamivotthataṃ
Karoti so tathattānaṃYathā naṃ icchatī diso.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ธ. ๒๕/๓๗.
คำแปล : ผู้ใดมีความไร้ศีลธรรมครอบคลุม เหมือนย่านทรายคลุมไม้สาละ ผู้นั้นชื่อว่าทำตนเหมือนถูกผู้ร้ายคุมตัว.
नेपाली : मालुवा लहराले सालको रूखलाई ढाकेझैँ पूर्ण दुःशीलताले ढाकिएकोले आफूलाई डाँकुले समातेको जस्तो बनाउँछ।
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยผู้ใดมีความไร้ศีลธรรมครอบคลุม เหมือนย่านทรายคลุมไม้สาละ ผู้นั้นชื่อว่าทำตนเหมือนถูกผู้ร้ายคุมตัว.
EnglishWhoever is enveloped by utter immorality, as a creeper envelops a sal tree, makes himself as one held captive by a bandit.
IndonesiaSiapa pun yang diselimuti kebejatan moral, seperti tumbuhan menjalar menyelimuti pohon sala, menjadikan dirinya seperti orang yang ditawan penjahat.
中文为极度无戒所覆,如蔓藤缠覆沙罗树者,如同使自己落入盗贼之手。
DeutschWer von völliger Sittenlosigkeit überwuchert ist wie ein Salbaum von der Schlingpflanze, der macht sich selbst zu einem, den ein Räuber in Gewahrsam hält.
DanskDen, der er overgroet af fuldstændig umoral, som slyngplanten overgror et sal-træ, gør sig selv til én, en røver holder fanget.
हिन्दीजिस पर पूर्ण दुःशीलता वैसे ही छा गई है जैसे मालुवा लता साल वृक्ष पर, वह अपने को डाकू के हाथों पकड़े हुए के समान बना लेता है।
日本語蔓草がサーラの木を覆うように、まったくの破戒に覆われた者は、自らを盗賊に捕らえられた者のようにする。
नेपालीमालुवा लहराले सालको रूखलाई ढाकेझैँ पूर्ण दुःशीलताले ढाकिएकोले आफूलाई डाँकुले समातेको जस्तो बनाउँछ।

คำอธิบาย
यो व्याख्या बौद्ध सूक्तिको व्याख्याको एउटा उदाहरण मात्र हो, उत्तर-कुञ्जी होइन। विद्यार्थीहरूले यसलाई प्रारम्भिक मार्गदर्शनका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। विस्तृत बुझाइका लागि त्रिपिटक र अन्य ग्रन्थहरू पनि अध्ययन गर्नुहोस्।
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

सूक्ति "यस्स अच्चन्तदुस्सील्यं मालुवा सालमिवोत्थतं करोति सो तथत्तानं यथा नं इच्छती दिसो" को अर्थ हो "जसलाई दुःशीलताले ढाक्छ, जसरी मालुवा लहराले साल रूखलाई ढाक्छ, उसले आफूलाई कुनै अपराधीको कैदमा परेजस्तो बनाउँछ।" यो सूक्तिले दुःशील हुनुको, अर्थात् शील नहुनु र शरीर तथा वाणीको आचरण बिग्रिएको हुनुको दोष देखाउँछ। "अच्चन्तदुस्सील्यं" को अर्थ हो अत्यन्त दुःशीलता, वा व्यक्तिलाई पूरै वशमा पार्ने दुःशीलता। "मालुवा" एउटा लहरा हो, जसले ठूला रूखहरूमा बेरिँदै चढ्छ; बढ्दै जाँदा त्यसले रूखलाई यति ढाक्छ कि अन्त्यमा त्यो रूख भाँचिएर ढल्छ। अन्तिम पङ्क्ति "यथा नं इच्छती दिसो" को शाब्दिक अर्थ हो "जस्तो शत्रुले उसका लागि चाहन्छ"। "दिसो" शब्दको अर्थ हो शत्रु वा नराम्रो चिताउने व्यक्ति। पुस्तकले यसको भावार्थ "कुनै अपराधीको कैदमा परेजस्तो" भनी गरेको छ, ताकि दुःशील व्यक्ति शत्रुले देख्न चाहेको अवस्थामा पर्छ, अर्थात् आफ्नै खराबीले बाँधिएको र स्वतन्त्र नभएको हुन्छ भन्ने चित्र देखियोस्। त्यसैले यस गाथाको मुख्य अर्थ यो हो कि दुःशील व्यक्तिले आफूलाई त्यति नै हानि पुर्‍याउन सक्छ जति शत्रुले पुर्‍याउन सक्थ्यो।

धम्मपद अट्ठकथामा यो गाथा देवदत्तको प्रसङ्गमा भनिएको हो, जो ईर्ष्यालु थियो र जसले धेरै खराब कर्म गरेको थियो। ती खराब कर्महरू थुप्रिँदै गएर अन्त्यमा उसैको विनाश ल्याए। त्यसैले भगवान् बुद्धले उपमा दिनुभयो कि दुःशीलताले त्यस्तो व्यक्तिलाई मालुवा लहराले साल रूखलाई ढाकेजस्तै ढाक्छ। दुःशील व्यक्तिले आफूलाई त्यति नै हानि पुर्‍याउँछ जति शत्रु वा अपराधीले उसलाई गर्न चाहन्छ, र यसका लागि अरू कसैले उसलाई हानि पुर्‍याउनु पर्दैन।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा के हो भने, मालुवा लहराको उपमाले देखाउँछ कि खराबी प्रायः सानो कुराबाट सुरु हुन्छ र बिस्तारै बेरिँदै जान्छ, यहाँसम्म कि त्यसबाट छुट्न गाह्रो हुन्छ। शीलको उल्लङ्घन पनि त्यस्तै हो: त्यो असावधानी वा बानीबाट सुरु हुन्छ, तर छाडिदिए त्यो स्वभाव बन्छ। यो सूक्तिले कहिल्यै भूल गरेकाहरूको निन्दा गर्दैन, किनकि होस आएर फेरि शील पालन गर्नेले त्यो लहरा काट्न सक्छ। धम्मको वर्गीकरणमा शील समाधि र प्रज्ञाको आधार हो, त्यसैले शील अपूर्ण भएको व्यक्तिलाई उच्च धम्ममा अगाडि बढ्न गाह्रो हुन्छ।

दैनिक जीवनमा, साना शिक्षापदहरूको बारम्बार बेवास्ता गर्ने भिक्षु र सामणेरहरू विनयको सम्मान नगर्ने बन्न सक्छन् र प्रव्रजित जीवनबाट च्युत हुन सक्छन्। सानो झूटबाट सुरु गर्ने विद्यार्थीले झूटमाथि झूट बोल्नुपर्ने हुन सक्छ, यहाँसम्म कि कसैले उसलाई विश्वास गर्दैन। कसैले थाहा पाउँदैन भन्ने सोचेर पहिलो पटक बेइमानी गर्ने कर्मचारी यति गहिरो भासिन सक्छ कि उसले आफ्नो जागिर र प्रतिष्ठा दुवै गुमाउँछ। यी सबै हानि आफ्नै कर्मबाट उत्पन्न हुन्छन्।

त्यसैले हामीले शीलको मूल्य बुझेर त्यसको पालन गर्नुपर्छ, सधैं आफ्नो आचरणको जाँच गरिरहनुपर्छ, भूल भएको थाहा पाउनेबित्तिकै तुरुन्तै सुधार्नुपर्छ, गलत दिशाको बानीलाई बढ्न दिनु हुँदैन, र हामीलाई सही मार्गमा रहन सचेत गराउने व्यक्तिहरूसँग सङ्गत गर्नुपर्छ, किनकि दुःशील व्यक्ति थाहै नपाई आफ्नै शत्रु हुन्छ, जस्तो सूक्तिले भन्छ: "जसलाई दुःशीलताले ढाक्छ, जसरी मालुवा लहराले साल रूखलाई ढाक्छ, उसले आफूलाई कुनै अपराधीको कैदमा परेजस्तो बनाउँछ।"

« บทก่อนหน้า
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ โก หิ นาโถ ปโร สิยา / อตฺตนา หิ สุทนฺเตน นาถํ ลภติ ทุลฺลภํ.
आफू नै आफ्नो सहारा हो, अरू को सहारा हुन सक्छ? राम्ररी वशमा राखिएको आफूले मानिसले पाउन गाह्रो आश्रय पाउँछ।
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
นตฺถิ อตฺตสมํ เปมํ นตฺถิ ธญฺญสมํ ธนํ / นตฺถิ ปญฺญาสมา อาภา วุฏฺฐิ เว ปรมา สรา.
आफूप्रतिको समान प्रेम कुनै छैन, अन्न समान धन कुनै छैन, प्रज्ञा समान प्रकाश कुनै छैन; र वर्षा नै सबैभन्दा ठूलो पोखरी हो।
สํ. ส. ๑๕/๙.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก