พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นเอก · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๓ · ๒๑๘ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส · นักธรรมชั้นเอก
บาลี (อักษรไทย)
กามา หิ จิตฺรา มธุรา มโนรมา
วิรูปรูเปน มเถนฺติ จิตฺตํ
อาทีนวํ กามคุเณสุ ทิสฺวา
เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Kāmā hi citrā madhurā manoramā
Virūparūpena mathenti cittaṃ
Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā
Eko care khaggavisāṇakappo.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๔.
คำแปล : กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้ว เที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.
Indonesia : Kenikmatan indria yang beraneka warna, manis, dan menyenangkan, menindas batin dalam berbagai bentuknya; setelah melihat bahaya dalam kenikmatan indria, hendaknya mengembara sendirian bagaikan cula badak.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยกามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้ว เที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.
EnglishSensual pleasures, colourful, sweet and delightful, oppress the mind in their various forms; seeing the danger in sensual pleasures, one should wander alone like a rhinoceros horn.
IndonesiaKenikmatan indria yang beraneka warna, manis, dan menyenangkan, menindas batin dalam berbagai bentuknya; setelah melihat bahaya dalam kenikmatan indria, hendaknya mengembara sendirian bagaikan cula badak.
中文诸欲绚丽、甘美而可意，以种种形相扰乱心；见欲之过患，当独行如犀牛角。
DeutschDie Sinnenfreuden, bunt, süß und entzückend, bedrängen den Geist in mancherlei Gestalt; wer die Gefahr in den Sinnenfreuden sieht, wandere allein wie das Horn des Nashorns.
DanskSanselysterne, brogede, søde og henrivende, plager sindet i mangehånde skikkelser; den, der ser faren i sanselysterne, bør vandre alene som næsehornets horn.
हिन्दीकाम विचित्र, मधुर और मनोरम हैं, नाना रूपों में चित्त को मथते हैं; कामगुणों में दोष देखकर गैंडे के सींग की तरह अकेला विचरे।
日本語諸々の欲は華やかで甘く心地よく、さまざまな姿で心をかき乱す。欲の過患を見て、犀の角のように独り歩むべきである。
नेपालीकामहरू विचित्र, मीठा र मनोरम छन्, नाना रूपमा चित्त मथ्छन्; कामगुणमा दोष देखेर गैँडाको सिङझैँ एक्लै विचरण गर।
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อนิจฺจา อทฺธุวา กามา พหุทุกฺขา มหาวิสา / อโยคุโฬว สนฺตตฺโต อฆมูลา ทุกฺขปฺผลา.
Kenikmatan indria tidak kekal, tidak tetap, penuh penderitaan, penuh racun, bagaikan bola besi yang membara; ia adalah akar kesengsaraan dan berbuah penderitaan.
ขุ. เถรี. ๒๖/๕๐๓.
อวิชฺชาย นิวุโต โลโก เววิจฺฉา ( ปมาทา ) นปฺปกาสติ / ชปฺปาภิเลปนํ พฺรูมิ ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ.
Dunia diselubungi ketidaktahuan dan tidak tampak, karena kekikiran (dan kelengahan); Kunyatakan keinginan sebagai pelapis dunia, dan penderitaan sebagai bahaya besarnya.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๐. ขุ. จู. ๓๐/๙.
อิจฺฉาย พชฺฌตี โลโก อิจฺฉาวินยาย มุจฺจติ / อิจฺฉาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
Dunia terikat oleh keinginan; ia terlepas dengan menyingkirkan keinginan; dengan meninggalkan keinginan, seseorang dikatakan memutus segala ikatan.
สํ. ส. ๑๕/๕๖.
อิจฺฉา นรํ ปริกสฺสติ อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา / อิจฺฉาพทฺธา ปุถู สตฺตา ปาเสน สกุณี ยถา.
Keinginan menyeret manusia; keinginan sulit dilepaskan di dunia; banyak makhluk terikat oleh keinginan, bagaikan burung betina yang terjerat jaring.
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
อุเปกฺขโก สทา สโต น โลเก มญฺญตี สมํ / น วิเสสี น นีเจยฺโย ตสฺส โน สนฺติ อุสฺสทา.
Orang yang berpikiran seimbang dan senantiasa penuh perhatian, yang tidak menganggap dirinya setara, lebih tinggi, atau lebih rendah dari orang lain di dunia — ia dikatakan tidak memiliki kekotoran batin yang menggembung (kesombongan).
ขุ. มหา. ๒๙/๒๗๙. ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๑.
อุจฺฉินฺนภวตณฺหสฺส สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน / วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร นตฺถิ ตสฺส ปุนพฺภโว.
Seorang bhikkhu yang telah mencabut nafsu akan penjelmaan, yang batinnya damai, yang telah mengakhiri lingkaran kelahiran kembali, tidak akan menjelma lagi.
ขุ. อุ. ๒๕/๑๔๓.
เอตมาทีนวํ ญตฺวา ตณฺหา ทุกฺขสฺส สมฺภวํ / วีตตณฺโห อนาทาโน สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช.
Seorang bhikkhu, setelah mengetahui bahaya demikian — bahwa nafsu keinginan adalah sumber penderitaan — hendaknya bebas dari nafsu keinginan, tanpa kelekatan, dan penuh perhatian dalam setiap sikap tubuh.
ขุ. สุ. ๒๕/๔๗๘. ขุ. จู. ๓๐/๓๒๐.
โกธํ ชเห วิปฺปชเหยฺย มานํ / สญฺโญชนํ สพฺพมติกฺกเมยฺย / ตํ นามรูปสฺมิมสชฺชมานํ / อกิญฺจนํ นานุปตนฺติ สงฺคา.
Hendaknya melepaskan kemarahan, meninggalkan kesombongan, dan melampaui segala belenggu; (karena) kelekatan tidak mengikuti orang yang tidak melekat pada nama dan rupa dan tidak memiliki apa-apa.
สํ. ส. ๑๕/๓๕๐.
โกธํ ชเห วิปฺปชเหยฺย มานํ / สญฺโญชนํ สพฺพมติกฺกเมยฺย / ตนฺนามรูปสฺมึ อสชฺชมานํ / อกิญฺจนํ นานุปตนฺติ ทุกฺขา.
Hendaknya melepaskan kemarahan, meninggalkan kesombongan, dan melampaui segala belenggu; (karena) penderitaan tidak mengikuti orang yang tidak melekat pada nama dan rupa dan tidak memiliki apa-apa.
ขุ. ธ . ๒๕/๔๔.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขา น ปริมุจฺจติ.
Nafsu keinginan melahirkan manusia; batinnya berlarian ke sana kemari; makhluk itu terus mengembara, sehingga tidak terbebas dari penderitaan.
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ.
Nafsu keinginan melahirkan manusia; batinnya berlarian ke sana kemari; makhluk itu terus mengembara, sehingga penderitaan menjadi bahaya besarnya.
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ กมฺมํ ตสฺส ปรายนํ.
Nafsu keinginan melahirkan manusia; batinnya berlarian ke sana kemari; makhluk itu terus mengembara, sehingga kamma masih memimpinnya.
สํ. ส. ๑๕/๕๒.
ตณฺหาย อุฑฺฑิโต โลโก ชราย ปริวาริโต / มจฺจุนา ปิหิโต โลโก ทุกฺเข โลโก ปติฏฺฐิโต.
Dunia dibangun oleh nafsu keinginan, dikepung usia tua, dan dikurung kematian; demikianlah ia berdiri dalam penderitaan.
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
นนฺทิสมฺพนฺธโน โลโก วิตกฺกสฺส วิจารณํ / ตณฺหาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
Dunia memiliki kesenangan sebagai ikatannya dan pikiran sebagai pengembaraannya; dengan meninggalkan nafsu keinginan seseorang dikatakan memutus segala ikatan.
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
นิทฺทํ ตนฺทึ สเห ถีนํ ปมาเทน น สํวเส / อติมาเน น ติฏฺเฐยฺย นิพฺพานมนโส นโร.
Orang yang batinnya tertuju pada Nibbāna hendaknya mengatasi kantuk, kemalasan, dan kelesuan; janganlah ia berdiam dalam kelengahan, jangan pula berdiri dalam keangkuhan.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘.
นิราสตฺตี อนาคเต อตีตํ นานุโสจติ / วิเวกทสฺสี ผสฺเสสุ ทิฏฺฐีสุ จ น นิยฺยติ.
Orang yang tidak merenungkan apa yang belum tiba, tidak bersedih atas apa yang telah berlalu; orang yang melihat kesunyian dalam segala kontak, tidak terseret oleh pandangan-pandangan.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๐. ขุ. มหา. ๒๙/๒๖๔,๒๖๒.
ปุราณํ นาภินนฺเทยฺย นเว ขนฺติมกุพฺพเย / หิยฺยมาเน น โสเจยฺย อากาสํ น สิโต สิยา.
Janganlah bersenang dengan yang lama, jangan pula bergembira dengan yang baru; ketika sesuatu lenyap, janganlah bersedih, jangan pula bergantung pada nafsu keinginan.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘.
มจฺจุนาพฺภาหโต โลโก ชราย ปริวาริโต / ตณฺหาสลฺเลน โอติณฺโณ อิจฺฉาธูปายิโต สทา.
Dunia makhluk hidup ditumbangkan oleh Kematian, dikepung usia tua, tertusuk anak panah nafsu keinginan, dan senantiasa membara oleh keinginan.
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
มานุเปตา อยํ ปชา มานคนฺถา มานวินิพฺพทฺธา / ทิฏฺฐีสุ พฺยารมฺภกตา สํสารํ นาติวตฺตติ.
Kaum makhluk ini dirasuki kesombongan, terbelenggu kesombongan, terikat erat oleh kesombongan; bersaing karena pandangan, mereka tidak dapat melampaui lingkaran kelahiran kembali.
ขุ. อุ. ๒๕/๑๙๓.
มูฬฺโห อตฺถํ น ชานาติ มูฬฺโห ธมฺมํ น ปสฺสติ / อนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โมโห สหเต นรํ.
Orang yang terdelusi tidak mengetahui makna; orang yang terdelusi tidak melihat Dhamma; ketika kebodohan batin menguasai seseorang, saat itulah kegelapan meliputi.
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๖. ขุ. มหา. ๒๙/๑๘.
ยสฺส นตฺถิ อิทํ เมติ ปเรสํ วาปิ กิญฺจนํ / มมตฺตํ โส อสํวินฺทํ นตฺถิ เมติ น โสจติ.
Siapa pun yang tidak memiliki kekhawatiran ‘ini milikku, ini milik orang lain’ — karena tidak menganggap apa pun sebagai miliknya, ia tidak bersedih bahwa ‘aku tidak memiliki apa-apa’.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๓๔.
โยธ กาเม อจฺจตริ สงฺคํ โลเก ทุรจฺจยํ / น โส โสจติ นาชฺเฌติ ฉินฺนโสโต อพนฺธโน.
Siapa pun yang telah melampaui kenikmatan indria di dunia dan jeratan yang sulit dilampaui — setelah memutus arus nafsu keinginan, ia tidak memiliki ikatan; ia dikatakan tidak bersedih dan tidak bersukacita.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๒๗.
โย เว อวิทฺวา อุปธึ กโรติ / ปุนปฺปุนํ ทุกฺขมุเปติ มนฺโท / ตสฺมา ปชานํ อุปธึ น กยิรา / ทุกฺขสฺส ชาติปฺปภวานุปสฺสี.
Siapa pun yang, karena tidak mengetahui, membangun dasar-dasar penjelmaan adalah orang bodoh yang berulang kali mengalami penderitaan; karena itu orang yang memahami, yang melihat sumber penderitaan, hendaknya tidak membangun dasar-dasar penjelmaan.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๔. ขุ. จู. ๓๐/๘๐,๘๑
ลุทฺโธ อตฺถํ น ชานาติ ลุทฺโธ ธมฺมํ น ปสฺสติ / อนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โลโภ สหเต นรํ.
Orang yang serakah tidak mengetahui makna; orang yang serakah tidak melihat Dhamma; ketika keserakahan menguasai seseorang, saat itulah kegelapan meliputi.
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๕. ขุ. มหา. ๒๙/๑๗.
วนํ ฉินฺทถ มา รุกฺขํ วนโต ชายตี ภยํ / เฉตฺวา วนญฺจ วนถญฺจ นิพฺพนา โหถ ภิกฺขโว.
Tebanglah hutan (kekotoran batin), bukan pepohonan; dari hutan timbullah bahaya. Para bhikkhu! Setelah menebang hutan dan semak-semaknya, jadilah orang yang tanpa hutan.
ขุ. ธ. ๒๕/๕๒.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก