พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นเอก · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๓ · ๒๑๘ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส · นักธรรมชั้นเอก
บาลี (อักษรไทย)
โกธํ ชเห วิปฺปชเหยฺย มานํ
สญฺโญชนํ สพฺพมติกฺกเมยฺย
ตํ นามรูปสฺมิมสชฺชมานํ
อกิญฺจนํ นานุปตนฺติ สงฺคา.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ
Saññojanaṃ sabbamatikkameyya
Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ
Akiñcanaṃ nānupatanti saṅgā.
คัมภีร์ที่มา : สํ. ส. ๑๕/๓๕๐.
คำแปล : บุคคลพึงละความโกรธ พึงเลิกถือตัว พึงก้าวล่วงสังโยชน์ทั้งปวง, ( เพราะ ) เครื่องข้องทั้งหลาย ย่อมไม่ติดตามผู้ไม่ข้องในนามรูป ไม่มีกังวลนั้น
Indonesia : Hendaknya melepaskan kemarahan, meninggalkan kesombongan, dan melampaui segala belenggu; (karena) kelekatan tidak mengikuti orang yang tidak melekat pada nama dan rupa dan tidak memiliki apa-apa.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยบุคคลพึงละความโกรธ พึงเลิกถือตัว พึงก้าวล่วงสังโยชน์ทั้งปวง, ( เพราะ ) เครื่องข้องทั้งหลาย ย่อมไม่ติดตามผู้ไม่ข้องในนามรูป ไม่มีกังวลนั้น
EnglishOne should abandon anger, give up conceit and go beyond all fetters; (for) attachments do not follow one who is not attached to name and form and has nothing.
IndonesiaHendaknya melepaskan kemarahan, meninggalkan kesombongan, dan melampaui segala belenggu; (karena) kelekatan tidak mengikuti orang yang tidak melekat pada nama dan rupa dan tidak memiliki apa-apa.
中文应舍忿怒，弃我慢，超越一切结缚；（因为）诸缚着不随逐不着名色、无所有者。
DeutschMan gebe den Zorn auf, lasse den Dünkel und überschreite alle Fesseln; (denn) die Bindungen folgen dem nicht, der an Name und Form nicht haftet und nichts besitzt.
DanskMan bør opgive vreden, aflægge indbildskheden og gå ud over alle lænker; (for) bindingerne følger ikke den, der ikke hænger ved navn og form og intet ejer.
हिन्दीक्रोध छोड़े, मान त्यागे, सब संयोजनों को लाँघ जाए; (क्योंकि) नाम-रूप में अनासक्त, अकिंचन व्यक्ति के पीछे आसक्तियाँ नहीं लगतीं।
日本語怒りを捨て、慢を離れ、あらゆる束縛を超えよ。名色に執着せず、何ものも持たない者に、（なぜなら）執着はついて来ないからである。
नेपालीक्रोध छोड, मान त्याग, सबै संयोजन नाघ; (किनकि) नाम-रूपमा अनासक्त, अकिञ्चन व्यक्तिको पछि आसक्ति लाग्दैनन्।
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อนิจฺจา อทฺธุวา กามา พหุทุกฺขา มหาวิสา / อโยคุโฬว สนฺตตฺโต อฆมูลา ทุกฺขปฺผลา.
Kenikmatan indria tidak kekal, tidak tetap, penuh penderitaan, penuh racun, bagaikan bola besi yang membara; ia adalah akar kesengsaraan dan berbuah penderitaan.
ขุ. เถรี. ๒๖/๕๐๓.
อวิชฺชาย นิวุโต โลโก เววิจฺฉา ( ปมาทา ) นปฺปกาสติ / ชปฺปาภิเลปนํ พฺรูมิ ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ.
Dunia diselubungi ketidaktahuan dan tidak tampak, karena kekikiran (dan kelengahan); Kunyatakan keinginan sebagai pelapis dunia, dan penderitaan sebagai bahaya besarnya.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๐. ขุ. จู. ๓๐/๙.
อิจฺฉาย พชฺฌตี โลโก อิจฺฉาวินยาย มุจฺจติ / อิจฺฉาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
Dunia terikat oleh keinginan; ia terlepas dengan menyingkirkan keinginan; dengan meninggalkan keinginan, seseorang dikatakan memutus segala ikatan.
สํ. ส. ๑๕/๕๖.
อิจฺฉา นรํ ปริกสฺสติ อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา / อิจฺฉาพทฺธา ปุถู สตฺตา ปาเสน สกุณี ยถา.
Keinginan menyeret manusia; keinginan sulit dilepaskan di dunia; banyak makhluk terikat oleh keinginan, bagaikan burung betina yang terjerat jaring.
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
อุเปกฺขโก สทา สโต น โลเก มญฺญตี สมํ / น วิเสสี น นีเจยฺโย ตสฺส โน สนฺติ อุสฺสทา.
Orang yang berpikiran seimbang dan senantiasa penuh perhatian, yang tidak menganggap dirinya setara, lebih tinggi, atau lebih rendah dari orang lain di dunia — ia dikatakan tidak memiliki kekotoran batin yang menggembung (kesombongan).
ขุ. มหา. ๒๙/๒๗๙. ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๑.
อุจฺฉินฺนภวตณฺหสฺส สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน / วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร นตฺถิ ตสฺส ปุนพฺภโว.
Seorang bhikkhu yang telah mencabut nafsu akan penjelmaan, yang batinnya damai, yang telah mengakhiri lingkaran kelahiran kembali, tidak akan menjelma lagi.
ขุ. อุ. ๒๕/๑๔๓.
เอตมาทีนวํ ญตฺวา ตณฺหา ทุกฺขสฺส สมฺภวํ / วีตตณฺโห อนาทาโน สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช.
Seorang bhikkhu, setelah mengetahui bahaya demikian — bahwa nafsu keinginan adalah sumber penderitaan — hendaknya bebas dari nafsu keinginan, tanpa kelekatan, dan penuh perhatian dalam setiap sikap tubuh.
ขุ. สุ. ๒๕/๔๗๘. ขุ. จู. ๓๐/๓๒๐.
กามา หิ จิตฺรา มธุรา มโนรมา / วิรูปรูเปน มเถนฺติ จิตฺตํ / อาทีนวํ กามคุเณสุ ทิสฺวา / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
Kenikmatan indria yang beraneka warna, manis, dan menyenangkan, menindas batin dalam berbagai bentuknya; setelah melihat bahaya dalam kenikmatan indria, hendaknya mengembara sendirian bagaikan cula badak.
ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๔.
โกธํ ชเห วิปฺปชเหยฺย มานํ / สญฺโญชนํ สพฺพมติกฺกเมยฺย / ตนฺนามรูปสฺมึ อสชฺชมานํ / อกิญฺจนํ นานุปตนฺติ ทุกฺขา.
Hendaknya melepaskan kemarahan, meninggalkan kesombongan, dan melampaui segala belenggu; (karena) penderitaan tidak mengikuti orang yang tidak melekat pada nama dan rupa dan tidak memiliki apa-apa.
ขุ. ธ . ๒๕/๔๔.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขา น ปริมุจฺจติ.
Nafsu keinginan melahirkan manusia; batinnya berlarian ke sana kemari; makhluk itu terus mengembara, sehingga tidak terbebas dari penderitaan.
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ.
Nafsu keinginan melahirkan manusia; batinnya berlarian ke sana kemari; makhluk itu terus mengembara, sehingga penderitaan menjadi bahaya besarnya.
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ กมฺมํ ตสฺส ปรายนํ.
Nafsu keinginan melahirkan manusia; batinnya berlarian ke sana kemari; makhluk itu terus mengembara, sehingga kamma masih memimpinnya.
สํ. ส. ๑๕/๕๒.
ตณฺหาย อุฑฺฑิโต โลโก ชราย ปริวาริโต / มจฺจุนา ปิหิโต โลโก ทุกฺเข โลโก ปติฏฺฐิโต.
Dunia dibangun oleh nafsu keinginan, dikepung usia tua, dan dikurung kematian; demikianlah ia berdiri dalam penderitaan.
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
นนฺทิสมฺพนฺธโน โลโก วิตกฺกสฺส วิจารณํ / ตณฺหาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
Dunia memiliki kesenangan sebagai ikatannya dan pikiran sebagai pengembaraannya; dengan meninggalkan nafsu keinginan seseorang dikatakan memutus segala ikatan.
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
นิทฺทํ ตนฺทึ สเห ถีนํ ปมาเทน น สํวเส / อติมาเน น ติฏฺเฐยฺย นิพฺพานมนโส นโร.
Orang yang batinnya tertuju pada Nibbāna hendaknya mengatasi kantuk, kemalasan, dan kelesuan; janganlah ia berdiam dalam kelengahan, jangan pula berdiri dalam keangkuhan.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘.
นิราสตฺตี อนาคเต อตีตํ นานุโสจติ / วิเวกทสฺสี ผสฺเสสุ ทิฏฺฐีสุ จ น นิยฺยติ.
Orang yang tidak merenungkan apa yang belum tiba, tidak bersedih atas apa yang telah berlalu; orang yang melihat kesunyian dalam segala kontak, tidak terseret oleh pandangan-pandangan.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๐. ขุ. มหา. ๒๙/๒๖๔,๒๖๒.
ปุราณํ นาภินนฺเทยฺย นเว ขนฺติมกุพฺพเย / หิยฺยมาเน น โสเจยฺย อากาสํ น สิโต สิยา.
Janganlah bersenang dengan yang lama, jangan pula bergembira dengan yang baru; ketika sesuatu lenyap, janganlah bersedih, jangan pula bergantung pada nafsu keinginan.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘.
มจฺจุนาพฺภาหโต โลโก ชราย ปริวาริโต / ตณฺหาสลฺเลน โอติณฺโณ อิจฺฉาธูปายิโต สทา.
Dunia makhluk hidup ditumbangkan oleh Kematian, dikepung usia tua, tertusuk anak panah nafsu keinginan, dan senantiasa membara oleh keinginan.
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
มานุเปตา อยํ ปชา มานคนฺถา มานวินิพฺพทฺธา / ทิฏฺฐีสุ พฺยารมฺภกตา สํสารํ นาติวตฺตติ.
Kaum makhluk ini dirasuki kesombongan, terbelenggu kesombongan, terikat erat oleh kesombongan; bersaing karena pandangan, mereka tidak dapat melampaui lingkaran kelahiran kembali.
ขุ. อุ. ๒๕/๑๙๓.
มูฬฺโห อตฺถํ น ชานาติ มูฬฺโห ธมฺมํ น ปสฺสติ / อนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โมโห สหเต นรํ.
Orang yang terdelusi tidak mengetahui makna; orang yang terdelusi tidak melihat Dhamma; ketika kebodohan batin menguasai seseorang, saat itulah kegelapan meliputi.
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๖. ขุ. มหา. ๒๙/๑๘.
ยสฺส นตฺถิ อิทํ เมติ ปเรสํ วาปิ กิญฺจนํ / มมตฺตํ โส อสํวินฺทํ นตฺถิ เมติ น โสจติ.
Siapa pun yang tidak memiliki kekhawatiran ‘ini milikku, ini milik orang lain’ — karena tidak menganggap apa pun sebagai miliknya, ia tidak bersedih bahwa ‘aku tidak memiliki apa-apa’.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๓๔.
โยธ กาเม อจฺจตริ สงฺคํ โลเก ทุรจฺจยํ / น โส โสจติ นาชฺเฌติ ฉินฺนโสโต อพนฺธโน.
Siapa pun yang telah melampaui kenikmatan indria di dunia dan jeratan yang sulit dilampaui — setelah memutus arus nafsu keinginan, ia tidak memiliki ikatan; ia dikatakan tidak bersedih dan tidak bersukacita.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๒๗.
โย เว อวิทฺวา อุปธึ กโรติ / ปุนปฺปุนํ ทุกฺขมุเปติ มนฺโท / ตสฺมา ปชานํ อุปธึ น กยิรา / ทุกฺขสฺส ชาติปฺปภวานุปสฺสี.
Siapa pun yang, karena tidak mengetahui, membangun dasar-dasar penjelmaan adalah orang bodoh yang berulang kali mengalami penderitaan; karena itu orang yang memahami, yang melihat sumber penderitaan, hendaknya tidak membangun dasar-dasar penjelmaan.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๔. ขุ. จู. ๓๐/๘๐,๘๑
ลุทฺโธ อตฺถํ น ชานาติ ลุทฺโธ ธมฺมํ น ปสฺสติ / อนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โลโภ สหเต นรํ.
Orang yang serakah tidak mengetahui makna; orang yang serakah tidak melihat Dhamma; ketika keserakahan menguasai seseorang, saat itulah kegelapan meliputi.
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๕. ขุ. มหา. ๒๙/๑๗.
วนํ ฉินฺทถ มา รุกฺขํ วนโต ชายตี ภยํ / เฉตฺวา วนญฺจ วนถญฺจ นิพฺพนา โหถ ภิกฺขโว.
Tebanglah hutan (kekotoran batin), bukan pepohonan; dari hutan timbullah bahaya. Para bhikkhu! Setelah menebang hutan dan semak-semaknya, jadilah orang yang tanpa hutan.
ขุ. ธ. ๒๕/๕๒.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก