พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นเอก · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๓ · ๒๑๘ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส · นักธรรมชั้นเอก
บาลี (อักษรไทย)
นิทฺทํ ตนฺทึ สเห ถีนํปมาเทน น สํวเส
อติมาเน น ติฏฺเฐยฺยนิพฺพานมนโส นโร.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Niddaṃ tandiṃ sahe thīnaṃPamādena na saṃvase
Atimāne na tiṭṭheyyaNibbānamanaso naro.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘.
คำแปล : คนที่นึกถึงพระนิพพาน พึงครอบงำความหลับ ความเกียจคร้าน ความท้อแท้, ไม่พึงอยู่ด้วยความประมาท ไม่พึงตั้งอยู่ในความทะนงตัว.
日本語 : 涅槃に心を向ける者は、眠気と怠惰と倦怠に打ち勝ち、放逸に住さず、高慢に立ってはならない。
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยคนที่นึกถึงพระนิพพาน พึงครอบงำความหลับ ความเกียจคร้าน ความท้อแท้, ไม่พึงอยู่ด้วยความประมาท ไม่พึงตั้งอยู่ในความทะนงตัว.
EnglishOne whose mind is set on Nibbāna should overcome sleep, sloth and torpor; he should not dwell in heedlessness nor take his stand in arrogance.
IndonesiaOrang yang batinnya tertuju pada Nibbāna hendaknya mengatasi kantuk, kemalasan, dan kelesuan; janganlah ia berdiam dalam kelengahan, jangan pula berdiri dalam keangkuhan.
中文心向涅槃者，应克服睡眠、懒惰与昏沉；不应住于放逸，不应立于骄慢。
DeutschWer den Sinn auf das Nibbāna gerichtet hat, überwinde Schlaf, Trägheit und Mattigkeit; er verweile nicht in Nachlässigkeit und beharre nicht im Hochmut.
DanskDen, hvis sind er rettet mod nibbāna, bør overvinde søvn, dovenskab og sløvhed; han bør ikke dvæle i forsømmelighed og ikke stå fast i hovmod.
हिन्दीजिसका मन निर्वाण में लगा है, वह निद्रा, तन्द्रा और थकावट को जीत ले; प्रमाद में न रहे, अतिमान में न टिके।
日本語涅槃に心を向ける者は、眠気と怠惰と倦怠に打ち勝ち、放逸に住さず、高慢に立ってはならない。
नेपालीमन निर्वाणमा लागेकाले निद्रा, अल्छी र थकाइ जितोस्; प्रमादमा नबसोस्, अतिमानमा नअडियोस्।
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อนิจฺจา อทฺธุวา กามา พหุทุกฺขา มหาวิสา / อโยคุโฬว สนฺตตฺโต อฆมูลา ทุกฺขปฺผลา.
諸々の欲は無常で、堅固でなく、苦多く、毒多く、焼けた鉄の塊のようで、悩みの根であり、苦を果とする。
ขุ. เถรี. ๒๖/๕๐๓.
อวิชฺชาย นิวุโต โลโก เววิจฺฉา ( ปมาทา ) นปฺปกาสติ / ชปฺปาภิเลปนํ พฺรูมิ ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ.
世は無明に覆われて現れず、物惜しみ（と放逸）のゆえに。わたしは欲を世の塗料と説き、苦をその大いなる恐れと説く。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๐. ขุ. จู. ๓๐/๙.
อิจฺฉาย พชฺฌตี โลโก อิจฺฉาวินยาย มุจฺจติ / อิจฺฉาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
世は欲に縛られており、欲を除くことによって解き放たれる。欲を捨てることによって、あらゆる束縛を断ったと言われる。
สํ. ส. ๑๕/๕๖.
อิจฺฉา นรํ ปริกสฺสติ อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา / อิจฺฉาพทฺธา ปุถู สตฺตา ปาเสน สกุณี ยถา.
欲は人を引きずってゆく。欲は世において捨てがたい。多くの生きものは、罠にかかった雌鳥のように欲に縛られている。
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
อุเปกฺขโก สทา สโต น โลเก มญฺญตี สมํ / น วิเสสี น นีเจยฺโย ตสฺส โน สนฺติ อุสฺสทา.
捨をもち、つねに念があり、世において自らを他と等しいとも、勝れているとも、劣っているとも思わない者――その人は膨れ上がる煩悩（慢）のない者と言われる。
ขุ. มหา. ๒๙/๒๗๙. ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๑.
อุจฺฉินฺนภวตณฺหสฺส สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน / วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร นตฺถิ ตสฺส ปุนพฺภโว.
有への渇愛を根こそぎにし、心が静まり、輪廻を尽くした比丘には、もはや再有はない。
ขุ. อุ. ๒๕/๑๔๓.
เอตมาทีนวํ ญตฺวา ตณฺหา ทุกฺขสฺส สมฺภวํ / วีตตณฺโห อนาทาโน สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช.
比丘は、渇愛が苦の生ずる処であるという過患をこのように知って、渇愛を離れ、執着なく、あらゆる威儀において念をもつべきである。
ขุ. สุ. ๒๕/๔๗๘. ขุ. จู. ๓๐/๓๒๐.
กามา หิ จิตฺรา มธุรา มโนรมา / วิรูปรูเปน มเถนฺติ จิตฺตํ / อาทีนวํ กามคุเณสุ ทิสฺวา / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
諸々の欲は華やかで甘く心地よく、さまざまな姿で心をかき乱す。欲の過患を見て、犀の角のように独り歩むべきである。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๔.
โกธํ ชเห วิปฺปชเหยฺย มานํ / สญฺโญชนํ สพฺพมติกฺกเมยฺย / ตํ นามรูปสฺมิมสชฺชมานํ / อกิญฺจนํ นานุปตนฺติ สงฺคา.
怒りを捨て、慢を離れ、あらゆる束縛を超えよ。名色に執着せず、何ものも持たない者に、（なぜなら）執着はついて来ないからである。
สํ. ส. ๑๕/๓๕๐.
โกธํ ชเห วิปฺปชเหยฺย มานํ / สญฺโญชนํ สพฺพมติกฺกเมยฺย / ตนฺนามรูปสฺมึ อสชฺชมานํ / อกิญฺจนํ นานุปตนฺติ ทุกฺขา.
怒りを捨て、慢を離れ、あらゆる束縛を超えよ。名色に執着せず、何ものも持たない者に、（なぜなら）苦はついて来ないからである。
ขุ. ธ . ๒๕/๔๔.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขา น ปริมุจฺจติ.
渇愛が人を生じさせ、その心はあちこちに走り回る。生きものはなおさまよい続け、それゆえ苦から解き放たれない。
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ.
渇愛が人を生じさせ、その心はあちこちに走り回る。生きものはなおさまよい続け、それゆえ苦がその大いなる恐れである。
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ กมฺมํ ตสฺส ปรายนํ.
渇愛が人を生じさせ、その心はあちこちに走り回る。生きものはなおさまよい続け、それゆえ業がなおその先導となる。
สํ. ส. ๑๕/๕๒.
ตณฺหาย อุฑฺฑิโต โลโก ชราย ปริวาริโต / มจฺจุนา ปิหิโต โลโก ทุกฺเข โลโก ปติฏฺฐิโต.
世は渇愛によって築かれ、老いに囲まれ、死に閉ざされている。ゆえに世は苦のうちにある。
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
นนฺทิสมฺพนฺธโน โลโก วิตกฺกสฺส วิจารณํ / ตณฺหาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
世は喜びを束縛とし、思いをさまよいとする。渇愛を捨てることによって、あらゆる束縛を断ったと言われる。
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
นิราสตฺตี อนาคเต อตีตํ นานุโสจติ / วิเวกทสฺสี ผสฺเสสุ ทิฏฺฐีสุ จ น นิยฺยติ.
まだ来ていないものを思わない者は、過ぎ去ったものを憂えない。あらゆる触において遠離を見る者は、諸々の見解に引きずられない。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๐. ขุ. มหา. ๒๙/๒๖๔,๒๖๒.
ปุราณํ นาภินนฺเทยฺย นเว ขนฺติมกุพฺพเย / หิยฺยมาเน น โสเจยฺย อากาสํ น สิโต สิยา.
古いものを楽しまず、新しいものを喜ぶな。それが衰え去るとき憂えず、渇愛に依らないように。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘.
มจฺจุนาพฺภาหโต โลโก ชราย ปริวาริโต / ตณฺหาสลฺเลน โอติณฺโณ อิจฺฉาธูปายิโต สทา.
生きものの世界は死に打ち倒され、老いに囲まれ、渇愛の矢に貫かれ、つねに欲求にくすぶっている。
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
มานุเปตา อยํ ปชา มานคนฺถา มานวินิพฺพทฺธา / ทิฏฺฐีสุ พฺยารมฺภกตา สํสารํ นาติวตฺตติ.
この生きものたちは慢をもち、慢を束縛とし、慢に縛られ、見解によって競い合い、輪廻を超えることができない。
ขุ. อุ. ๒๕/๑๙๓.
มูฬฺโห อตฺถํ น ชานาติ มูฬฺโห ธมฺมํ น ปสฺสติ / อนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โมโห สหเต นรํ.
愚かな者は道理を知らず、愚かな者は法を見ない。愚かさが人を征するとき、そのとき闇が生じる。
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๖. ขุ. มหา. ๒๙/๑๘.
ยสฺส นตฺถิ อิทํ เมติ ปเรสํ วาปิ กิญฺจนํ / มมตฺตํ โส อสํวินฺทํ นตฺถิ เมติ น โสจติ.
「これは我がもの、これは他人のもの」という気遣いのない者は、何ものも我がものとせず、「我がものはない」と憂えることもない。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๓๔.
โยธ กาเม อจฺจตริ สงฺคํ โลเก ทุรจฺจยํ / น โส โสจติ นาชฺเฌติ ฉินฺนโสโต อพนฺธโน.
世において諸々の欲と、世において超えがたい執着を超えた者――渇愛の流れを断ち、束縛なく――その人は憂えることも喜ぶこともないと言われる。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๒๗.
โย เว อวิทฺวา อุปธึ กโรติ / ปุนปฺปุนํ ทุกฺขมุเปติ มนฺโท / ตสฺมา ปชานํ อุปธึ น กยิรา / ทุกฺขสฺส ชาติปฺปภวานุปสฺสี.
知らずに依り所をつくる者は愚者であり、くり返し苦に至る。ゆえに苦の生ずる処を見る知者は、依り所をつくるべきではない。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๔. ขุ. จู. ๓๐/๘๐,๘๑
ลุทฺโธ อตฺถํ น ชานาติ ลุทฺโธ ธมฺมํ น ปสฺสติ / อนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โลโภ สหเต นรํ.
貪る者は道理を知らず、貪る者は法を見ない。貪りが人を征するとき、そのとき闇が生じる。
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๕. ขุ. มหา. ๒๙/๑๗.
วนํ ฉินฺทถ มา รุกฺขํ วนโต ชายตี ภยํ / เฉตฺวา วนญฺจ วนถญฺจ นิพฺพนา โหถ ภิกฺขโว.
（煩悩の）林を切れ、木を切るな。林から恐れが生じる。比丘たちよ、林と下草を切り払って、林なき者となれ。
ขุ. ธ. ๒๕/๕๒.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก