พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นเอก · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๓ · ๒๑๘ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส · นักธรรมชั้นเอก
บาลี (อักษรไทย)
วนํ ฉินฺทถ มา รุกฺขํวนโต ชายตี ภยํ
เฉตฺวา วนญฺจ วนถญฺจนิพฺพนา โหถ ภิกฺขโว.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Vanaṃ chindatha mā rukkhaṃVanato jāyatī bhayaṃ
Chetvā vanañca vanathañcaNibbanā hotha bhikkhavo.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ธ. ๒๕/๕๒.
คำแปล : ท่านทั้งหลายจงตัดป่า ( กิเลส ) อย่าตัดต้นไม้, ภัยย่อมเกิดจากป่า ภิกษุทั้งหลาย ! พวกท่านจงตัดป่า และสิ่งที่ตั้งอยู่ในป่าแล้ว เป็นผู้ไม่มีป่า เถิด.
English : Cut down the forest (of defilements), not the trees; from the forest arises danger. Monks! Having cut down the forest and the undergrowth, be without a forest.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยท่านทั้งหลายจงตัดป่า ( กิเลส ) อย่าตัดต้นไม้, ภัยย่อมเกิดจากป่า ภิกษุทั้งหลาย ! พวกท่านจงตัดป่า และสิ่งที่ตั้งอยู่ในป่าแล้ว เป็นผู้ไม่มีป่า เถิด.
EnglishCut down the forest (of defilements), not the trees; from the forest arises danger. Monks! Having cut down the forest and the undergrowth, be without a forest.
IndonesiaTebanglah hutan (kekotoran batin), bukan pepohonan; dari hutan timbullah bahaya. Para bhikkhu! Setelah menebang hutan dan semak-semaknya, jadilah orang yang tanpa hutan.
中文当砍伐（烦恼之）林，莫砍树木；怖畏从林而生。诸比丘！砍尽林与林中丛莽，成为无林者。
DeutschFällt den Wald (der Befleckungen), nicht die Bäume; aus dem Wald erwächst Gefahr. Ihr Mönche! Habt ihr den Wald und das Unterholz gefällt, so seid ohne Wald.
DanskFæld skoven (af besmittelser), ikke træerne; fra skoven opstår faren. I munke! Når I har fældet skoven og underskoven, så vær uden skov.
हिन्दी(क्लेश रूपी) वन को काटो, वृक्ष को नहीं; वन से भय उत्पन्न होता है। भिक्षुओ! वन और वन में उगी झाड़ियों को काटकर निर्वन हो जाओ।
日本語（煩悩の）林を切れ、木を切るな。林から恐れが生じる。比丘たちよ、林と下草を切り払って、林なき者となれ。
नेपाली(क्लेश रूपी) वन काट, रूख होइन; वनबाट भय उत्पन्न हुन्छ। भिक्षुहरू! वन र वनका झाडी काटेर निर्वन बन।
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อนิจฺจา อทฺธุวา กามา พหุทุกฺขา มหาวิสา / อโยคุโฬว สนฺตตฺโต อฆมูลา ทุกฺขปฺผลา.
Sensual pleasures are impermanent, unstable, full of suffering, full of poison, like a red-hot lump of iron; they are the root of affliction and have suffering as their fruit.
ขุ. เถรี. ๒๖/๕๐๓.
อวิชฺชาย นิวุโต โลโก เววิจฺฉา ( ปมาทา ) นปฺปกาสติ / ชปฺปาภิเลปนํ พฺรูมิ ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ.
The world is shrouded by ignorance and does not appear, because of stinginess (and heedlessness); I declare desire to be the plaster of the world, and suffering its great danger.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๐. ขุ. จู. ๓๐/๙.
อิจฺฉาย พชฺฌตี โลโก อิจฺฉาวินยาย มุจฺจติ / อิจฺฉาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
The world is bound by desire; it is released by removing desire; by abandoning desire, one is said to cut all bonds.
สํ. ส. ๑๕/๕๖.
อิจฺฉา นรํ ปริกสฺสติ อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา / อิจฺฉาพทฺธา ปุถู สตฺตา ปาเสน สกุณี ยถา.
Desire drags people along; desire is hard to abandon in the world; many beings are bound by desire, like a hen-bird caught in a snare.
สํ. ส. ๑๕/๖๑.
อุเปกฺขโก สทา สโต น โลเก มญฺญตี สมํ / น วิเสสี น นีเจยฺโย ตสฺส โน สนฺติ อุสฺสทา.
One who is equanimous and ever mindful, who does not regard himself as equal, superior or inferior to others in the world — he is said to have no swellings (of conceit).
ขุ. มหา. ๒๙/๒๗๙. ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๑.
อุจฺฉินฺนภวตณฺหสฺส สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน / วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร นตฺถิ ตสฺส ปุนพฺภโว.
A monk who has uprooted the craving for existence, whose mind is at peace, who has ended the round of rebirth, has no further becoming.
ขุ. อุ. ๒๕/๑๔๓.
เอตมาทีนวํ ญตฺวา ตณฺหา ทุกฺขสฺส สมฺภวํ / วีตตณฺโห อนาทาโน สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช.
A monk, knowing the danger thus — that craving is the source of suffering — should be free from craving, without clinging, and mindful in every posture.
ขุ. สุ. ๒๕/๔๗๘. ขุ. จู. ๓๐/๓๒๐.
กามา หิ จิตฺรา มธุรา มโนรมา / วิรูปรูเปน มเถนฺติ จิตฺตํ / อาทีนวํ กามคุเณสุ ทิสฺวา / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
Sensual pleasures, colourful, sweet and delightful, oppress the mind in their various forms; seeing the danger in sensual pleasures, one should wander alone like a rhinoceros horn.
ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๔.
โกธํ ชเห วิปฺปชเหยฺย มานํ / สญฺโญชนํ สพฺพมติกฺกเมยฺย / ตํ นามรูปสฺมิมสชฺชมานํ / อกิญฺจนํ นานุปตนฺติ สงฺคา.
One should abandon anger, give up conceit and go beyond all fetters; (for) attachments do not follow one who is not attached to name and form and has nothing.
สํ. ส. ๑๕/๓๕๐.
โกธํ ชเห วิปฺปชเหยฺย มานํ / สญฺโญชนํ สพฺพมติกฺกเมยฺย / ตนฺนามรูปสฺมึ อสชฺชมานํ / อกิญฺจนํ นานุปตนฺติ ทุกฺขา.
One should abandon anger, give up conceit and go beyond all fetters; (for) sufferings do not follow one who is not attached to name and form and has nothing.
ขุ. ธ . ๒๕/๔๔.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขา น ปริมุจฺจติ.
Craving gives birth to a person; his mind runs to and fro; the being still wanders on, and so is not freed from suffering.
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ.
Craving gives birth to a person; his mind runs to and fro; the being still wanders on, and so suffering is his great danger.
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ กมฺมํ ตสฺส ปรายนํ.
Craving gives birth to a person; his mind runs to and fro; the being still wanders on, and so kamma still goes before him.
สํ. ส. ๑๕/๕๒.
ตณฺหาย อุฑฺฑิโต โลโก ชราย ปริวาริโต / มจฺจุนา ปิหิโต โลโก ทุกฺเข โลโก ปติฏฺฐิโต.
The world is built up by craving, hemmed in by old age and shut in by death; thus it stands in suffering.
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
นนฺทิสมฺพนฺธโน โลโก วิตกฺกสฺส วิจารณํ / ตณฺหาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
The world has delight as its bond and thought as its roaming; by abandoning craving one is said to cut all bonds.
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
นิทฺทํ ตนฺทึ สเห ถีนํ ปมาเทน น สํวเส / อติมาเน น ติฏฺเฐยฺย นิพฺพานมนโส นโร.
One whose mind is set on Nibbāna should overcome sleep, sloth and torpor; he should not dwell in heedlessness nor take his stand in arrogance.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘.
นิราสตฺตี อนาคเต อตีตํ นานุโสจติ / วิเวกทสฺสี ผสฺเสสุ ทิฏฺฐีสุ จ น นิยฺยติ.
One who does not brood over what has not yet come does not grieve over what is past; one who sees seclusion in all contacts is not led astray by views.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๐. ขุ. มหา. ๒๙/๒๖๔,๒๖๒.
ปุราณํ นาภินนฺเทยฺย นเว ขนฺติมกุพฺพเย / หิยฺยมาเน น โสเจยฺย อากาสํ น สิโต สิยา.
One should not delight in the old, nor take pleasure in the new; when something passes away one should not grieve, nor depend on craving.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘.
มจฺจุนาพฺภาหโต โลโก ชราย ปริวาริโต / ตณฺหาสลฺเลน โอติณฺโณ อิจฺฉาธูปายิโต สทา.
The world of beings is struck down by Death, hemmed in by old age, pierced by the arrow of craving, and ever smouldering with desire.
สํ. ส. ๑๕/๕๕.
มานุเปตา อยํ ปชา มานคนฺถา มานวินิพฺพทฺธา / ทิฏฺฐีสุ พฺยารมฺภกตา สํสารํ นาติวตฺตติ.
This race of beings is possessed of conceit, bound by conceit, tied fast by conceit; contending because of views, they cannot pass beyond the round of rebirth.
ขุ. อุ. ๒๕/๑๙๓.
มูฬฺโห อตฺถํ น ชานาติ มูฬฺโห ธมฺมํ น ปสฺสติ / อนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โมโห สหเต นรํ.
The deluded one does not know what is meaningful; the deluded one does not see the Dhamma; when delusion overcomes a person, then darkness prevails.
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๖. ขุ. มหา. ๒๙/๑๘.
ยสฺส นตฺถิ อิทํ เมติ ปเรสํ วาปิ กิญฺจนํ / มมตฺตํ โส อสํวินฺทํ นตฺถิ เมติ น โสจติ.
Whoever has no concern that ‘this is mine, this is another’s’ — not taking anything as his own, he does not grieve that ‘I have nothing’.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๓๔.
โยธ กาเม อจฺจตริ สงฺคํ โลเก ทุรจฺจยํ / น โส โสจติ นาชฺเฌติ ฉินฺนโสโต อพนฺธโน.
Whoever has crossed beyond sensual pleasures in the world and the entanglement so hard to cross — having cut the stream of craving, he has no bond; he is said neither to grieve nor to rejoice.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๒๗.
โย เว อวิทฺวา อุปธึ กโรติ / ปุนปฺปุนํ ทุกฺขมุเปติ มนฺโท / ตสฺมา ปชานํ อุปธึ น กยิรา / ทุกฺขสฺส ชาติปฺปภวานุปสฺสี.
Whoever, not knowing, creates substrates of existence is a fool who meets with suffering again and again; therefore one who understands, seeing the source of suffering, should not create substrates.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๔. ขุ. จู. ๓๐/๘๐,๘๑
ลุทฺโธ อตฺถํ น ชานาติ ลุทฺโธ ธมฺมํ น ปสฺสติ / อนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โลโภ สหเต นรํ.
The greedy one does not know what is meaningful; the greedy one does not see the Dhamma; when greed overcomes a person, then darkness prevails.
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๕. ขุ. มหา. ๒๙/๑๗.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก