ข้ามไปเนื้อหาหลัก
ธรรมศึกษาออนไลน์ฝึกสอบ · เรียนรู้ · ไม่ต้องสมัคร

พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นเอก · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๓ · ๒๑๘ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๐ บท
จิตตวรรค — หมวดจิต
จิตตวรรค — หมวดจิต · นักธรรมชั้นเอก
บาลี (อักษรไทย)
ภิกฺขุ สิยา ฌายิ วิมุตฺตจิตฺโต
อากงฺเข เว หทยสฺสานุปตฺตึ
โลกสฺส ญตฺวา อุทยพฺพยญฺจ
สุเจตโส อนิสฺสิโต ตทานิสํโส.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Bhikkhu siyā jhāyi vimuttacitto
Ākaṅkhe ve hadayassānupattiṃ
Lokassa ñatvā udayabbayañca
Sucetaso anissito tadānisaṃso.
คัมภีร์ที่มา : สํ. ส. ๑๔/๗๓.
คำแปล : ภิกษุเพ่งพินิจ มีจิตหลุดพ้น รู้ความเกิดและความเสื่อมแห่งโลกแล้ว มีใจดี ไม่ถูกกิเลสอาศัย มีธรรมนั้นเป็นอานิสงส์ พึงหวังความบริสุทธิ์แห่งใจได้.
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อนวสฺสุตจิตฺตสฺส อนนฺวาหตเจตโส / ปุญฺญปาปปหีนสฺส นตฺถิ ชาครโต ภยํ.
ผู้มีจิตอันไม่ชุ่มด้วยราคะ มีใจอันโทสะไม่กระทบแล้ว มีบุญ และบาปอันละได้แล้ว ตื่นอยู่ ย่อมไม่มีภัย.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๐.
กุมฺภูปมํ กายมิมํ วิทิตฺวา / นครูปมํ จิตฺตมิทํ ถเกตฺวา / โยเธถ มารํ ปญฺญาวุเธน / ชิตญฺจ รกฺเข อนิเวสโน สิยา.
บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๐.
จิตฺเตน นียติ โลโก จิตฺเตน ปริกสฺสติ / จิตฺตสฺส เอกธมฺมสฺส สพฺเพว วสมนฺวคู.
โลกถูกจิตนำไป ถูกจิตชักไป, สัตว์ทั้งปวงไปสู่อำนาจแห่งจิตอย่างเดียว.
สํ. ส. ๑๕/๕๔.
ตณฺหาธิปนฺนา วตฺตสีลพทฺธา / ลูขํ ตปํ วสฺสสตํ จรนฺตา / จิตฺตญฺจ เนสํ น สมฺมา วิมุตฺตํ / หีนตฺตรูปา น ปารงฺคมา เต.
ผู้ถูกตัณหาครอบงำ ถูกศีลพรตผูกมัด ประพฤติตบะอันเศร้าหมองตั้งร้อยปี, จิตของเขาก็หลุดพ้นด้วยดีไม่ได้. เขามีตนเลวจะถึงฝั่งไม่ได้.
สํ. ส. ๑๕/๔๐
ทุนฺนิคฺคหสฺส ลหุโน ยตฺถ กามนิปาติโน / จิตฺตสฺส ทมโถ สาธุ จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ.
การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี, ( เพราะว่า ) จิตที่ฝึกแล้ว นำสุขมาให้.
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
ปทุฏฺฐจิตฺตสฺส น ผาติ โหติ / น จาปิ นํ เทวตา ปูชยนฺติ / โย ภาตรํ เปตฺติกํ สาปเตยฺยํ / อวญฺจยี ทุกฺกฏกมฺมการี.
ผู้ใดทำกรรมชั่ว ล่อลวงเอาทรัพย์สมบัติพี่น้องพ่อแม่ ผู้นั้นมีจิต ชั่วร้าย ย่อมไม่มีความเจริญ แม้เทวดาก็ไม่บูชาเขา.
ขุ. ชา. ติก. ๒๗/๑๒๐.
โย อลีเนน จิตฺเตน อลีนมนโส นโร / ภาเวติ กุสลํ ธมฺมํ โยคกฺเขมสฺส ปตฺติยา / ปาปุเณ อนุปุพฺเพน สพฺพสํโยชนกฺขยํ.
คนใดมีจิตไม่ท้อถอย มีใจไม่หดหู่ บำเพ็ญกุศลธรรม เพื่อบรรลุธรรม ที่เกษมจากโยคะ พึงบรรลุธรรมเป็นที่สิ้นสังโยชน์ทั้งปวงได้.
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๘.
สุทุทฺทสํ สุนิปุณํ ยตฺถ กามนิปาตินํ / จิตฺตํ รกฺเขถ เมธาวี จิตฺตํ คุตฺตํ สุขาวหํ.
ผู้มีปัญญา พึงรักษาจิตที่เห็นได้ยากนัก ละเอียดนัก มักตกไป ในอารมณ์ที่น่าใคร่, ( เพราะว่า ) จิตที่คุ้มครองแล้ว นำสุขมาให้.
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก