พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นเอก · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๓ · ๒๑๘ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
ธัมมวรรค — หมวดธรรม
ธัมมวรรค — หมวดธรรม · นักธรรมชั้นเอก
บาลี (อักษรไทย)
อตฺถงฺคตสฺส น ปมาณมตฺถิ
เยน นํ วชฺชุ ตํ ตสฺส นตฺถิ
สพฺเพสุ ธมฺเมสุ สมูหเตสุ
สมูหตา วาทปถาปิ สพฺเพ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi
Yena naṃ vajju taṃ tassa natthi
Sabbesu dhammesu samūhatesu
Samūhatā vādapathāpi sabbe.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ส. ๒๕/๕๓๙. ขุ. จู. ๓๐/๑๓๙.
คำแปล : ท่านผู้ดับไป ( คือปรินิพพาน ) แล้ว ไม่มีประมาณ, จะพึง กล่าวถึงท่านนั้นด้วยเหตุใด เหตุนั้นของท่านก็ไม่มี, เมื่อธรรมทั้งปวง ( มีขันธ์เป็นต้น ) ถูกเพิกถอนแล้ว แม้คลองแห่งถ้อยคำที่จะพูดถึง ( ว่าผู้นั้นเป็นอะไร ) ก็เป็นอันถูกเพิกถอนเสียทั้งหมด.
日本語 : 滅した（般涅槃した）者には量るものがない。その人を語る手がかりは、その人にはもはや存在しない。あらゆる法（蘊など）が取り除かれたとき、（その人が何であるかを語る）あらゆる言葉の道も取り除かれる。
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยท่านผู้ดับไป ( คือปรินิพพาน ) แล้ว ไม่มีประมาณ, จะพึง กล่าวถึงท่านนั้นด้วยเหตุใด เหตุนั้นของท่านก็ไม่มี, เมื่อธรรมทั้งปวง ( มีขันธ์เป็นต้น ) ถูกเพิกถอนแล้ว แม้คลองแห่งถ้อยคำที่จะพูดถึง ( ว่าผู้นั้นเป็นอะไร ) ก็เป็นอันถูกเพิกถอนเสียทั้งหมด.
EnglishFor one who has gone out (attained final Nibbāna) there is no measure; that by which one might speak of him no longer exists for him. When all phenomena (the aggregates and so on) have been removed, all ways of speaking (of what he is) are removed as well.
IndonesiaBagi orang yang telah padam (mencapai parinibbāna) tiada ukuran; apa yang dapat dipakai untuk membicarakannya tidak lagi ada padanya. Bila semua fenomena (gugusan kehidupan dan sebagainya) telah dicabut, segala jalan perkataan (tentang apa dia) pun tercabut seluruhnya.
中文已入灭（般涅槃）者无可衡量；用以言说他的依据，于他已不复存在。当一切法（如诸蕴等）皆被拔除时，一切言说之道（说他是什么）也全然被拔除了。
DeutschFür den Erloschenen (der das Parinibbāna erreicht hat) gibt es kein Maß; das, womit man von ihm reden könnte, ist für ihn nicht mehr da. Sind alle Dinge (die Daseinsgruppen usw.) aufgehoben, so sind auch alle Wege der Rede (was er sei) aufgehoben.
DanskFor den, der er udslukt (har nået parinibbāna), findes intet mål; det, hvormed man kunne tale om ham, findes ikke mere for ham. Når alle fænomener (aggregaterne osv.) er ophævet, er også alle måder at tale om ham på ophævet.
हिन्दीजो बुझ गया (परिनिर्वाण को प्राप्त हुआ), उसका कोई प्रमाण नहीं; जिससे उसका वर्णन किया जा सके, वह उसके पास नहीं रहा। जब सब धर्म (स्कन्ध आदि) उखाड़ दिए गए, तब (वह क्या है, यह कहने के) सब वचन-मार्ग भी उखड़ गए।
日本語滅した（般涅槃した）者には量るものがない。その人を語る手がかりは、その人にはもはや存在しない。あらゆる法（蘊など）が取り除かれたとき、（その人が何であるかを語る）あらゆる言葉の道も取り除かれる。
नेपालीनिभेको (परिनिर्वाण प्राप्त गरेको) व्यक्तिको कुनै प्रमाण छैन; जसले उसको वर्णन गर्न सकिन्थ्यो, त्यो उससँग रहेन। सबै धर्म (स्कन्ध आदि) उखेलिएपछि (ऊ के हो भन्ने) सबै वचन-मार्ग पनि उखेलिन्छन्।
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อาทานตณฺหํ วินเยถ สพฺพํ / อุทฺธํ อโธ ติริยํ วาปิ มชฺเฌ / ยํ ยํ หิ โลกสฺมึ อุปาทิยนฺติ / เตเนว มาโร อนฺเวติ ชนฺตุํ.
上に、下に、横に、中間に――執着の因となるあらゆる渇愛を除け。人が世においてなにかに執着すれば、まさにそれによって魔がその人を追うからである。
ขุ. ส. ๒๕/๕๔๖. ขุ. จู. ๓๐/๒๐๒.
อุจฺฉินฺท สิเนหมตฺตโน / กุมุทํ สารทิกํว ปาณินา / สนฺติมคฺคเมว พฺรูหย / นิพฺพานํ สุคเตน เทสิตํ.
秋の白蓮を手で摘み取るように、自己への愛執を断ち切れ。寂静の道のみを増し、善逝の説かれた涅槃に至れ。
ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.
โอวเทยฺยานุสาเสยฺย อสพฺภา จ นิวารเย / สตํ หิ โส ปิโย โหติ อสตํ โหติ อปฺปิโย.
人は互いに諭し、教え、不善から遠ざけるべきである。そのような人は善人に愛され、悪人には愛されない。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๕.
กาเมสุ พฺรหฺมจริยวา วีตตณฺโห สทา สโต / สงฺขาย นิพฺพุโต ภิกฺขุ ตสฺส โน สนฺติ อิญฺชิตา.
欲に過患を見て梵行を修し、渇愛を離れ、つねに念があり、よく考察して寂滅した比丘には、動揺がない。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๑. ขุ. จู. ๓๐/๓๕.
ขตฺติโย จ อธมฺมฏฺโฐ เวสฺโส จาธมฺมนิสฺสิโต / เต ปริจฺจชฺชุโภ โลเก อุปปชฺชนฺติ ทุคฺคตึ.
法に住しない王族と、法によらない庶民――この二者はこの世を去った後、悪趣に至る。
ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๗๕.
คตทฺธิโน วิโสกสฺส วิปฺปมุตฺตสฺส สพฺพธิ / สพฺพคนฺถปฺปหีนสฺส ปริฬาโห น วิชฺชติ.
旅路を終え、憂いを離れ、あらゆる点で解脱し、すべての繋縛を捨てた者には、熱悩がない。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๗.
จเช ธนํ องฺควรสฺส เหตุ / องฺคํ จเช ชีวิตํ รกฺขมาโน / องฺคํ ธนํ ชีวิตญฺจาปิ สพฺพํ / จเช นโร ธมฺมมนุสฺสรนฺโต.
肢体を守るためには財を捨て、命を守るためには肢体を捨てよ。そして法を思うときは、肢体も財も命さえも、すべてを捨てよ。
ขุ. ชา. อสีติ. ๒๘/๑๔๗.
ฉนฺทชาโต อนกฺขาเต มนสา จ ผุฏฺโฐ สิยา / กาเม จ อปฏิพทฺธจิตฺโต อุทฺธํโสโตติ วุจฺจติ.
言い表せないもの（涅槃）を願い、心がそれに満たされ、欲に縛られない者は、「上流に向かう者」と呼ばれる。
ขุ. ธ. ๒๕/๔๔.
ชิฆจฺฉา ปรมา โรคา สงฺขารา ปรมา ทุกฺขา / เอตํ ญตฺวา ยถาภูตํ นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ.
飢えは最大の病、諸行は最大の苦である。これを如実に知って寂滅を得ることは、最上の楽である。
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
ชีรนฺติ เว ราชรถา สุจิตฺตา / อโถ สรีรมฺปิ ชรํ อุเปติ / สตญฺจ ธมฺโม น ชรํ อุเปติ / สนฺโต หเว สพฺภิ ปเวทยนฺติ.
美しい王の車も朽ち、身体もまた老いに至る。しかし善人の法は老いることがない。善人は善人とのみそれを知る。
สํ. ส. ๑๕/๑๐๒.
เต ฌายิโน สาตติกา นิจฺจํ ทฬฺหปรกฺกมา / ผุสนฺติ ธีรา นิพฺพานํ โยคกฺเขมํ อนุตฺตรํ.
禅定し、たゆまず、つねに堅く精進する賢者たちは、無上の安穏である涅槃に触れる。
ขุ. ธ . ๒๕/๑๘.
ทุกฺขเมว หิ สมฺโภติ ทุกฺขํ ติฏฺฐติ เวติ จ / นาญฺญตฺร ทุกฺขา สมฺโภติ นาญฺญตฺร ทุกฺขา นิรุชฺฌติ.
ただ苦のみが生じ、苦が住し、また滅する。苦のほかに生じるものはなく、苦のほかに滅するものはない。
สํ. ส. ๑๕/๑๙๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๓๖.
ธมฺโม ปโถ มหาราช อธมฺโม ปน อุปฺปโถ / อธมฺโม นิรยํ เนติ ธมฺโม ปาเปติ สุคตึ.
大王よ、法は（歩むべき）道であり、非法は（歩むべきでない）邪道である。非法は地獄へ導き、法は天界へ至らせる。
ขุ. ชา. สฏฺฐิ. ๒๘/๓๙.
นนฺทิสญฺโญชโน โลโก วิตกฺกสฺส วิจารณา / ตณฺหาย วิปฺปหาเนน นิพฺพานํ อิติ วุจฺจติ.
世は喜びに縛られ、思いによってさまよう。渇愛を捨てることによって、それが涅槃と呼ばれる。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๔๗. ขุ. จู ๓๐/๒๑๖,๒๑๗.
นาญฺญตฺร โพชฺฌาตปสา นาญฺญตฺร อินฺทฺริยสํวรา / นาญฺญตฺร สพฺพนิสฺสคฺคา โสตฺถึ ปสฺสามิ ปาณินํ.
わたし（如来）は、智慧と精進と諸根の防護とすべてを捨てることのほかに、生きものの安穏を見ない。
สํ. ส. ๑๕/๗๕.
ปญฺจกฺขนฺธา ปริญฺญาตา ติฏฺฐนฺติ ฉินฺนมูลกา / ทุกฺขกฺขโย อนุปฺปตฺโต นตฺถิทานิ ปุนพฺภโว.
遍知された五蘊は根を断たれて立っている。苦の滅尽に達し、いまやもはや再有はない。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๓๔.
ปตฺตา เต นิพฺพานํ เย ยุตฺตา ทสพลสฺส ปาวจเน / อปฺโปสฺสุกฺกา ฆเฏนฺติ ชาติมรณปฺปหานาย.
十力尊の法と律に励み、世事に煩わされず、生と死を捨てるために精進する者――その人は涅槃に達する。
ขุ. เถรี. ๒๖/๕๐๒.
พหุสฺสุตํ อุปาเสยฺย สุตญฺจ น วินาสเย / ตํ มูลํ พฺรหฺมจริยสฺส ตสฺมา ธมฺมธโร สิยา.
多く学んだ人に近づき、聞いたことを衰えさせてはならない。聞くことは梵行の根本である。ゆえに法を保つ者となれ。
ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๖.
มคฺคานฏฺฐงฺคิโก เสฏฺโฐ สจฺจานํ จตุโร ปทา / วิราโค เสฏฺโฐ ธมฺมานํ ทิปทานญฺจ จกฺขุมา.
諸々の道のうち八正道が最上であり、諸々の真理のうち四つの句が最上であり、諸々の法のうち離欲が最上であり、二足の者のうち眼ある仏陀が最上である。
ขุ. ธ. ๒๕/๕๑.
ยตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ อเสสํ อุปรุชฺฌติ / วิญฺญาณสฺส นิโรเธน เอตฺเถตํ อุปรุชฺฌติ.
名と色が余すところなく滅するところ――そこにおいて、識の滅によって、この名と色は滅する。
ขุ. สุง ๒๕/๕๓๑. ขุ. จู. ๓๐/๒๑.
ยมฺหิ สจฺจญฺจ ธมฺโม จ อหึสา สญฺญโม ทโม / เอตทริยา เสวนฺติ เอตํ โลเก อนามตํ.
真実、法、不害、自制、調御のある人――聖者はそのような人と交わる。それこそ世における不死の法である。
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๘.
ยานิ โสตานิ โลกสฺมึ สติ เตสํ นิวารณํ / โสตานํ สํวรํ พฺรูมิ ปญฺญาเยเต ปิธิยฺยเร.
世にあるもろもろの流れ、念がそれをせき止める。念こそ流れの防護であるとわたしは説く。それらの流れは智慧によって閉ざされる。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๐. ขุ. จู. ๓๐/๑๖,๒๐.
เย สนฺตจิตฺตา นิปกา สติมนฺโต จ ฌายิโน / สมฺมา ธมฺมํ วิปสฺสนฺติ กาเมสุ อนเปกฺขิโน.
心が静まり、身を守る智慧があり、念があり、禅定し、欲に未練のない人々は、法を正しく見る。
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๖๐.
โย จ ปปญฺจํ หิตฺวาน นิปฺปปญฺจปเท รโต / อาราธยิ โส นิพฺพานํ โยคกฺเขมํ อนุตฺตรํ.
遅滞をもたらす戯論を捨て、戯論なき境地を喜ぶ者――その人は無上の安穏である涅槃に達する。
องฺ. ฉกฺก. ๒๒/๓๒๙.
สกํ หิ ธมฺมํ ปริปุณฺณมาหุ / อญฺญสฺส ธมฺมํ ปน หีนมาหุ / เอวมฺปิ วิคฺคยฺห วิวาทยนฺติ / สกํ สกํ สมฺมติมาหุ สจฺจํ.
ある沙門・婆羅門は自らの法を完全であると言い、他者の法を劣っている（欠けている）と言う。彼らはそれゆえに争い論じ合う。各々が自らの取り決めを真理と称するからである。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๑. ขุ. มหา. ๒๙/๓๘๓.
สมฺมปฺปธานสมฺปนฺโน สติปฏฺฐานโคจโร / วิมุตฺติกุสุมสญฺฉนฺโน ปรินิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว.
正勤を具え、念処を行境とし、解脱の花に覆われ、漏のない者――その人は般涅槃するであろう。
ขุ. เถร. ๒๖/๒๘๒.
สุสุขํ วต นิพฺพานํ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ / อโสกํ วิรชํ เขมํ ยตฺถ ทุกฺขํ นิรุชฺฌติ.
正等覚者の説かれた涅槃はまことに楽である。憂いなく、塵なく、安穏で、苦の滅する処である。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.
โสรจฺจํ อวิหึสา จ ปาทา นาคสฺส เต ทุเว / สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ จรณา นาคสฺส เต ปเร.
柔和と不害は象の後ろ足であり、念と正知はその前足である。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๖๘.
หีนํ ธมฺมํ น เสเวยฺย ปมาเทน น สํวเส / มิจฺฉาทิฏฺฐึ น เสเวยฺย น สิยา โลกวฑฺฒโน.
劣った法に親しまず、放逸に住まず、邪見に親しまず、世の重荷となってはならない。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗.
หีเนน พฺรหฺมจริเยน ขตฺติเย อุปปชฺชติ / มชฺฌิเมน จ เทวตฺตํ อุตฺตเมน วิสุชฺฌติ.
劣った梵行によって王族に生まれ、中程度の梵行によって神となり、最上の梵行によって清浄となる。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๙๙.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก