พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นเอก · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๓ · ๒๑๘ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
ธัมมวรรค — หมวดธรรม
ธัมมวรรค — หมวดธรรม · นักธรรมชั้นเอก
บาลี (อักษรไทย)
ธมฺโม ปโถ มหาราชอธมฺโม ปน อุปฺปโถ
อธมฺโม นิรยํ เนติธมฺโม ปาเปติ สุคตึ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Dhammo patho mahārājaAdhammo pana uppatho
Adhammo nirayaṃ netiDhammo pāpeti sugatiṃ.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ชา. สฏฺฐิ. ๒๘/๓๙.
คำแปล : มหาราช ! ธรรมเป็นทาง ( ควรดำเนินตาม ) ส่วนอธรรมนอกลู่ นอกทาง ( ไม่ควรดำเนินตาม ) อธรรมนำไปนรก ธรรมให้ถึงสวรรค์.
Dansk : Store konge! Dhamma er vejen (som bør følges), u-Dhamma er afvejen (som ikke bør følges); u-Dhamma fører til helvede, Dhamma bringer én til himlen.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยมหาราช ! ธรรมเป็นทาง ( ควรดำเนินตาม ) ส่วนอธรรมนอกลู่ นอกทาง ( ไม่ควรดำเนินตาม ) อธรรมนำไปนรก ธรรมให้ถึงสวรรค์.
EnglishGreat king! The Dhamma is the path (to be followed); non-Dhamma is the wrong way (not to be followed). Non-Dhamma leads to hell; the Dhamma brings one to heaven.
IndonesiaWahai Maharaja! Dhamma adalah jalan (yang patut ditempuh); sedangkan adhamma adalah jalan sesat (yang tidak patut ditempuh). Adhamma menuntun ke neraka, Dhamma mengantar ke surga.
中文大王！法是正道（应当遵行），非法是歧途（不应遵行）；非法导向地狱，法则使人得生天界。
DeutschGroßer König! Der Dhamma ist der Weg (dem man folgen soll), das Un-Dhamma der Abweg (dem man nicht folgen soll); das Un-Dhamma führt zur Hölle, der Dhamma bringt zum Himmel.
DanskStore konge! Dhamma er vejen (som bør følges), u-Dhamma er afvejen (som ikke bør følges); u-Dhamma fører til helvede, Dhamma bringer én til himlen.
हिन्दीमहाराज! धर्म मार्ग है (जिस पर चलना चाहिए), अधर्म कुमार्ग है (जिस पर नहीं चलना चाहिए); अधर्म नरक में ले जाता है, धर्म स्वर्ग तक पहुँचाता है।
日本語大王よ、法は（歩むべき）道であり、非法は（歩むべきでない）邪道である。非法は地獄へ導き、法は天界へ至らせる。
नेपालीमहाराज! धर्म (हिँड्नुपर्ने) मार्ग हो, अधर्म (हिँड्नु नहुने) कुमार्ग हो; अधर्मले नरकमा लैजान्छ, धर्मले स्वर्गमा पुर्‍याउँछ।
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อตฺถงฺคตสฺส น ปมาณมตฺถิ / เยน นํ วชฺชุ ตํ ตสฺส นตฺถิ / สพฺเพสุ ธมฺเมสุ สมูหเตสุ / สมูหตา วาทปถาปิ สพฺเพ.
For den, der er udslukt (har nået parinibbāna), findes intet mål; det, hvormed man kunne tale om ham, findes ikke mere for ham. Når alle fænomener (aggregaterne osv.) er ophævet, er også alle måder at tale om ham på ophævet.
ขุ. ส. ๒๕/๕๓๙. ขุ. จู. ๓๐/๑๓๙.
อาทานตณฺหํ วินเยถ สพฺพํ / อุทฺธํ อโธ ติริยํ วาปิ มชฺเฌ / ยํ ยํ หิ โลกสฺมึ อุปาทิยนฺติ / เตเนว มาโร อนฺเวติ ชนฺตุํ.
Man bør fjerne al begær, der klynger sig – oppe, nede, til siden og i midten; for hvad man end klynger sig til i verden, netop derved følger Māra én.
ขุ. ส. ๒๕/๕๔๖. ขุ. จู. ๓๐/๒๐๒.
อุจฺฉินฺท สิเนหมตฺตโน / กุมุทํ สารทิกํว ปาณินา / สนฺติมคฺคเมว พฺรูหย / นิพฺพานํ สุคเตน เทสิตํ.
Skær hengivenheden til dig selv over, som man plukker en efterårslotus med hånden; udvikl alene fredens vej, det nibbāna, som Sugata har forkyndt.
ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.
โอวเทยฺยานุสาเสยฺย อสพฺภา จ นิวารเย / สตํ หิ โส ปิโย โหติ อสตํ โหติ อปฺปิโย.
Man bør formane, belære og holde tilbage fra det usømmelige; for en sådan er de gode kær, men ikke de onde.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๕.
กาเมสุ พฺรหฺมจริยวา วีตตณฺโห สทา สโต / สงฺขาย นิพฺพุโต ภิกฺขุ ตสฺส โน สนฺติ อิญฺชิตา.
En munk, der ser faren i sansenydelserne, lever det hellige liv, fri for begær, altid opmærksom, som har overvejet og er udslukt – i ham findes ingen vaklen.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๑. ขุ. จู. ๓๐/๓๕.
ขตฺติโย จ อธมฺมฏฺโฐ เวสฺโส จาธมฺมนิสฺสิโต / เต ปริจฺจชฺชุโภ โลเก อุปปชฺชนฺติ ทุคฺคตึ.
En hersker, der ikke står i Dhamma, og en borger, der ikke støtter sig til Dhamma – begge går, når de forlader denne verden, til en ond skæbne.
ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๗๕.
คตทฺธิโน วิโสกสฺส วิปฺปมุตฺตสฺส สพฺพธิ / สพฺพคนฺถปฺปหีนสฺส ปริฬาโห น วิชฺชติ.
For den, der har fuldendt rejsen, som er fri for sorg, befriet i enhver henseende, som har opgivet alle bånd – for ham findes ingen brændende pine.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๗.
จเช ธนํ องฺควรสฺส เหตุ / องฺคํ จเช ชีวิตํ รกฺขมาโน / องฺคํ ธนํ ชีวิตญฺจาปิ สพฺพํ / จเช นโร ธมฺมมนุสฺสรนฺโต.
Man bør give rigdom for at redde et lem, give et lem for at redde livet; og med Dhamma i tanke bør man give lem, rigdom og selv livet – alt.
ขุ. ชา. อสีติ. ๒๘/๑๔๗.
ฉนฺทชาโต อนกฺขาเต มนสา จ ผุฏฺโฐ สิยา / กาเม จ อปฏิพทฺธจิตฺโต อุทฺธํโสโตติ วุจฺจติ.
Den, der stræber efter og af hjertet er fyldt af det ubeskrivelige (nibbāna), hvis sind ikke er bundet til sansenydelser – han kaldes »den, der går mod strømmen«.
ขุ. ธ. ๒๕/๔๔.
ชิฆจฺฉา ปรมา โรคา สงฺขารา ปรมา ทุกฺขา / เอตํ ญตฺวา ยถาภูตํ นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ.
Sult er den værste sygdom, de betingede ting er den værste lidelse; den, der har erkendt dette, som det virkelig er, opnår udslukning – den højeste lykke.
ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.
ชีรนฺติ เว ราชรถา สุจิตฺตา / อโถ สรีรมฺปิ ชรํ อุเปติ / สตญฺจ ธมฺโม น ชรํ อุเปติ / สนฺโต หเว สพฺภิ ปเวทยนฺติ.
Prægtige kongevogne slides op, også legemet når alderdommen; men de godes Dhamma ældes ikke – kun de gode kender det blandt de gode.
สํ. ส. ๑๕/๑๐๒.
เต ฌายิโน สาตติกา นิจฺจํ ทฬฺหปรกฺกมา / ผุสนฺติ ธีรา นิพฺพานํ โยคกฺเขมํ อนุตฺตรํ.
De vise, der mediterer, udholdende og altid fast stræbende, når nibbāna – den uovertrufne frihed fra åget.
ขุ. ธ . ๒๕/๑๘.
ทุกฺขเมว หิ สมฺโภติ ทุกฺขํ ติฏฺฐติ เวติ จ / นาญฺญตฺร ทุกฺขา สมฺโภติ นาญฺญตฺร ทุกฺขา นิรุชฺฌติ.
Kun lidelse opstår, lidelse består og forgår; intet andet end lidelse opstår, intet andet end lidelse ophører.
สํ. ส. ๑๕/๑๙๙. ขุ. มหา. ๒๙/๕๓๖.
นนฺทิสญฺโญชโน โลโก วิตกฺกสฺส วิจารณา / ตณฺหาย วิปฺปหาเนน นิพฺพานํ อิติ วุจฺจติ.
Verden er bundet af fornøjelse, gennem tanker strejfer den om; ved opgivelsen af begær tales der om nibbāna.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๔๗. ขุ. จู ๓๐/๒๑๖,๒๑๗.
นาญฺญตฺร โพชฺฌาตปสา นาญฺญตฺร อินฺทฺริยสํวรา / นาญฺญตฺร สพฺพนิสฺสคฺคา โสตฺถึ ปสฺสามิ ปาณินํ.
Jeg (Tathāgata) ser ingen frelse for væsenerne uden gennem visdom, flid, beherskelse af sanserne og afkald på alt.
สํ. ส. ๑๕/๗๕.
ปญฺจกฺขนฺธา ปริญฺญาตา ติฏฺฐนฺติ ฉินฺนมูลกา / ทุกฺขกฺขโย อนุปฺปตฺโต นตฺถิทานิ ปุนพฺภโว.
De fem aggregater, fuldt forståede, står med roden skåret over; lidelsens tilintetgørelse er nået, og der er nu ingen tilblivelse mere.
ขุ. เถร. ๒๖/๓๓๔.
ปตฺตา เต นิพฺพานํ เย ยุตฺตา ทสพลสฺส ปาวจเน / อปฺโปสฺสุกฺกา ฆเฏนฺติ ชาติมรณปฺปหานาย.
De, der er hengivne til Tikræfternes Herres lære, som har få gøremål og stræber efter at opgive fødsel og død – de når nibbāna.
ขุ. เถรี. ๒๖/๕๐๒.
พหุสฺสุตํ อุปาเสยฺย สุตญฺจ น วินาสเย / ตํ มูลํ พฺรหฺมจริยสฺส ตสฺมา ธมฺมธโร สิยา.
Man bør sidde nær den lærde og ikke lade det lærte forfalde; for det lærte er det hellige livs rod. Derfor bør man være en Dhamma-bærer.
ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๖.
มคฺคานฏฺฐงฺคิโก เสฏฺโฐ สจฺจานํ จตุโร ปทา / วิราโค เสฏฺโฐ ธมฺมานํ ทิปทานญฺจ จกฺขุมา.
Blandt veje er den ottefoldige den bedste, blandt sandheder de fire udsagn, blandt tilstande lidenskabsløshed, og blandt tobenede Buddha, den seende.
ขุ. ธ. ๒๕/๕๑.
ยตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ อเสสํ อุปรุชฺฌติ / วิญฺญาณสฺส นิโรเธน เอตฺเถตํ อุปรุชฺฌติ.
Hvor navn og form ophører uden rest – dér ophører dette navn og denne form ved bevidsthedens ophør.
ขุ. สุง ๒๕/๕๓๑. ขุ. จู. ๓๐/๒๑.
ยมฺหิ สจฺจญฺจ ธมฺโม จ อหึสา สญฺญโม ทโม / เอตทริยา เสวนฺติ เอตํ โลเก อนามตํ.
Den, i hvem der findes sandhed, retfærd, ikke-vold, tugt og selvbeherskelse – ham omgås de ædle; det er det udødelige i verden.
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๘.
ยานิ โสตานิ โลกสฺมึ สติ เตสํ นิวารณํ / โสตานํ สํวรํ พฺรูมิ ปญฺญาเยเต ปิธิยฺยเร.
Hvilke strømme der end findes i verden – opmærksomhed er deres dæmning; jeg kalder opmærksomhed strømmenes værn, og ved visdom lukkes de.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๐. ขุ. จู. ๓๐/๑๖,๒๐.
เย สนฺตจิตฺตา นิปกา สติมนฺโต จ ฌายิโน / สมฺมา ธมฺมํ วิปสฺสนฺติ กาเมสุ อนเปกฺขิโน.
De, der er stille i sindet, kloge, opmærksomme og mediterende, uden længsel efter sansenydelser, ser Dhamma ret.
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๖๐.
โย จ ปปญฺจํ หิตฺวาน นิปฺปปญฺจปเท รโต / อาราธยิ โส นิพฺพานํ โยคกฺเขมํ อนุตฺตรํ.
Den, der har opgivet den tankeudbredelse, som forsinker, og glæder sig ved tilstanden uden udbredelse – han når nibbāna, den uovertrufne frihed fra åget.
องฺ. ฉกฺก. ๒๒/๓๒๙.
สกํ หิ ธมฺมํ ปริปุณฺณมาหุ / อญฺญสฺส ธมฺมํ ปน หีนมาหุ / เอวมฺปิ วิคฺคยฺห วิวาทยนฺติ / สกํ สกํ สมฺมติมาหุ สจฺจํ.
Nogle asketer og brahmaner kalder deres egen lære fuldkommen, men andres ringe (mangelfuld); således strides de, fordi hver kalder sin egen vedtægt sandheden.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๑. ขุ. มหา. ๒๙/๓๘๓.
สมฺมปฺปธานสมฺปนฺโน สติปฏฺฐานโคจโร / วิมุตฺติกุสุมสญฺฉนฺโน ปรินิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว.
Den, der er udrustet med ret anstrengelse, hvis område er opmærksomhedens grundlag, som er dækket af befrielsens blomster og fri for tilbøjeligheder – han vil nå det endelige nibbāna.
ขุ. เถร. ๒๖/๒๘๒.
สุสุขํ วต นิพฺพานํ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ / อโสกํ วิรชํ เขมํ ยตฺถ ทุกฺขํ นิรุชฺฌติ.
Sandelig lyksaligt er det nibbāna, som den Fuldkomment Opvågnede har forkyndt – sorgløst, pletfrit, trygt, hvor lidelsen ophører.
ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.
โสรจฺจํ อวิหึสา จ ปาทา นาคสฺส เต ทุเว / สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ จรณา นาคสฺส เต ปเร.
Mildhed og ikke-vold er elefantens bagben; opmærksomhed og klar forståelse er dens forben.
ขุ. เถร. ๒๖/๓๖๘.
หีนํ ธมฺมํ น เสเวยฺย ปมาเทน น สํวเส / มิจฺฉาทิฏฺฐึ น เสเวยฺย น สิยา โลกวฑฺฒโน.
Man bør ikke følge det lave, ikke leve i forsømmelighed, ikke hylde falske anskuelser og ikke være en byrde for verden.
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗.
หีเนน พฺรหฺมจริเยน ขตฺติเย อุปปชฺชติ / มชฺฌิเมน จ เทวตฺตํ อุตฺตเมน วิสุชฺฌติ.
Ved et ringe helligt liv når man herskerstand, ved et middelmådigt gudestand, ved det højeste renses man.
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๙๙.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก