พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นเอก · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๓ · ๒๑๘ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
ปกิรณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด
ปกิรณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด · นักธรรมชั้นเอก
บาลี (อักษรไทย)
ยํ ลภติ น เตน ตุสฺสติ
ยํ ปตฺเถติ ลทฺธํ หีเฬติ
อิจฺฉา หิ อนนฺตโคจรา
วิคติจฺฉานํ นโม กโรม เส.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Yaṃ labhati na tena tussati
Yaṃ pattheti laddhaṃ hīḷeti
Icchā hi anantagocarā
Vigaticchānaṃ namo karoma se.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๙๔.
คำแปล : บุคคลได้สิ่งใด ไม่ยินดีด้วยสิ่งนั้น, ปรารถนาสิ่งใด ดูหมิ่น สิ่งที่ได้แล้วนั้น, เพราะความต้องการไม่มีที่สุด, พวกเราจงทำความ นอบน้อมผู้ปราศจากความต้องการเถิด.
日本語 : 人は得たもので満足せず、望むもののゆえに得たものを軽んじる。欲求には限りがないゆえに、われらは欲求なき人々を敬おう。
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยบุคคลได้สิ่งใด ไม่ยินดีด้วยสิ่งนั้น, ปรารถนาสิ่งใด ดูหมิ่น สิ่งที่ได้แล้วนั้น, เพราะความต้องการไม่มีที่สุด, พวกเราจงทำความ นอบน้อมผู้ปราศจากความต้องการเถิด.
EnglishWhatever a person gets, he is not content with it; whatever he longs for, he despises what he has got; because wants have no end, let us pay homage to those who are free from wants.
IndonesiaApa pun yang diperoleh seseorang, ia tidak puas dengannya; apa pun yang ia inginkan, ia meremehkan yang telah diperoleh; karena keinginan tak ada habisnya, marilah kita memberi hormat kepada mereka yang bebas dari keinginan.
中文人得到什么，不以此为足；所欲何物，便轻视已得之物；因为欲求无有穷尽，让我们礼敬离欲之人。
DeutschWas ein Mensch auch bekommt, damit ist er nicht zufrieden; wonach er verlangt, das lässt ihn das Erlangte verachten; weil das Verlangen kein Ende hat, wollen wir die Verlangenslosen verehren.
DanskHvad et menneske end får, er det ikke tilfreds med det; hvad det end længes efter, foragter det det, det har fået; fordi begæret ingen ende har, lad os ære dem, der er fri for begær.
हिन्दीमनुष्य जो पाता है, उससे सन्तुष्ट नहीं होता; जो चाहता है, उसके कारण पाए हुए का तिरस्कार करता है; क्योंकि चाह का अन्त नहीं, इसलिए हम निष्काम जनों को नमन करें।
日本語人は得たもので満足せず、望むもののゆえに得たものを軽んじる。欲求には限りがないゆえに、われらは欲求なき人々を敬おう。
नेपालीमानिसले जे पाउँछ त्यसमा सन्तुष्ट हुँदैन; जे चाहन्छ त्यसका कारण पाएकोलाई तिरस्कार गर्छ; चाहनाको अन्त्य नभएकाले हामी निष्काम जनहरूलाई नमन गरौँ।
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อจินฺติตมฺปิ ภวติ จินฺติตมฺปิ วินสฺสติ / น หิ จินฺตามยา โภคา อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา.
思いもしなかったことが起こり、思っていたことが駄目になる。女や男の財が、ただ思うだけで成就することは決してない。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๖๗.
อชฺฌตฺตญฺจ พหิทฺธา จ เวทนํ นาภินนฺทโต / เอวํสตสฺส จรโต วิญฺญาณํ อุปรุชฺฌติ.
内外の感受を楽しまず、このように念をもって行ずるとき、識は滅する。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๔๗. ขุ. จู. ๓๐/๒๑๘.
อชฺฌตฺตเมว อุปสเม / นาญฺญโต ภิกฺขุ สนฺติเมเสยฺย / อชฺฌตฺตํ อุปสนฺตสฺส / นตฺถิ อตฺตา กุโต นิรตฺตา วา.
比丘は内なる煩悩と悪法を鎮めるべきであり、他所に寂静を求めてはならない。内を鎮めたなら、新たに執るべきものはない。まして捨てるべき執られたものがどうしてあろうか。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๔. ขุ. มหา. ๒๙/๔๒๕,๔๒๖.
อปฺปสฺสาทา ทุกฺขา กามา นตฺถิ กามา ปรํ ทุกฺขํ. / เย กาเม ปฏิเสวนฺติ นิรยนฺเต อุปปชฺชเร.
諸々の欲は楽しみ少なく苦多く、欲にまさる苦はない。欲を貪る者は地獄に至る。
ขุ. ชา เอกาทสก. ๒๗/๓๑๕.
อพฺยาปชฺโฌ สิยา เอวํ สจฺจวาที จ มาณโว / อสฺมา โลกา ปรํ โลกํ เอวํ เปจฺจ น โสจติ.
（他を）害さず、このように真実を語る者は、この世から他の世に去っても憂えることがない。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๒.
อลโส คิหี กามโภคี น สาธุ / อสญฺญโต ปพฺพชิโต น สาธุ / ราชา น สาธุ อนิสมฺมการี / โย ปณฺฑิโต โกธโน ตํ น สาธุ.
欲楽を享受する怠惰な在家者は善くなく、自制のない出家者は善くなく、熟慮せずに行う王は善くなく、怒りっぽい賢者もまた善くない。
ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๔๖.
อสาเร สารมติโน สาเร จาสารทสฺสิโน / เต สารํ นาธิคจฺฉนฺติ มิจฺฉาสงฺกปฺปโคจรา.
本質でないものを本質と思い、本質を本質でないと見る者は、誤った思いを行境として、本質に至ることがない。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๖.
อตีตํ นานุโสจนฺติ นปฺปชปฺปนฺติ นาคตํ / ปจฺจุปฺปนฺเนน ยาเปนฺติ เตน วณฺโณ ปสีทติ.
過ぎ去ったものを憂えず、まだ来ないものを追い求めず、目の前にあるもので生きる者――その顔色は清らかである。
สํ. ส. ๑๕/๗.
อนวฏฺฐิตจิตฺตสฺส ลหุจิตฺตสฺส ทุพฺภิโน / นิจฺจํ อทฺธุวสีลสฺส สุขภาโว น วิชฺชติ.
心が定まらず、軽薄で、友を裏切り、つねに移り気な行いをする者には楽がない。
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๔๒.
อิตฺถีธุตฺโต สุราธุตฺโต อกฺขธุตฺโต จ โย นโร / ลทฺธํ ลทฺธํ วินาเสติ ตํ ปราภวโต มุขํ.
女に溺れ、酒に溺れ、賭博に溺れる者は、得た財をことごとく浪費する。それがその者の破滅の因である。
สุ. ขุ. ๒๕/๓๔๗.
อิตฺถี มลํ พฺรหฺมจริยสฺส เอตฺถายํ สชฺชเต ปชา / ตโป จ พฺรหฺมจริยญฺจ ตํ สินานมโนทกํ.
女性は梵行の垢であり、この人々は女性に執着している。苦行と梵行こそが沐浴であって、水ではない。
สํ. ส. ๑๕/๕๒.
อุปนียติ ชีวิตมปฺปมายุํ / ชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณา / เอตํ ภยํ มรเณ เปกฺขมาโน / โลกามิสํ ปชเห สนฺติเปกฺโข.
この短い命は老いに連れ去られる。生きものが老いに連れ去られるとき、守るものはない。死におけるこの恐れを見て、寂静を望む者は世の餌を捨てるべきである。
สํ. ส. ๑๕/๗๗.
อุปสนฺโต อุปรโต มนฺตภาณี อนุทฺธโต / ธุนาติ ปาปเก ธมฺเม ทุมปตฺตํว มาลุโต.
寂静で、悪を離れ、語ることに巧みで、浮ついていない者は、風が木の葉を吹き払うように悪法を吹き払う。
ขุ. เถร. ๒๖/๒๖๐.
เอวญฺเจ สตฺตา ชาเนยฺยุํ ทุกฺขายํ ชาติสมฺภโว / น ปาโณ ปาณินํ หญฺเญ ปาณฆาตี หิ โสจติ.
生きものが「この生まれ、この生存は苦である」とこのように知るなら、生きものは生きものを殺さないであろう。生きものを殺す者は憂えるからである。
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๖.
กาเมสุ นาภิคิชฺเฌยฺย มนสานาวิโล สิยา / กุสโล สพฺพธมฺมานํ สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช.
比丘は諸々の欲に執着せず、心が濁らず、あらゆる法に巧みで、あらゆる威儀において念をもつべきである。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๑. ขุ. จู. ๓๐/๒๖.
ตานิ เอตานิ ทิฏฺฐานิ ภวเนตฺติ สมูหตา / อุจฺฉินฺนํ มูลํ ทุกฺขสฺส นตฺถิทานิ ปุนพฺภโว.
聖諦を見て、生存へ導く渇愛を根こそぎにし、苦の根を断った者には、もはや再有はない。
ที. มหา. ๑๐/๑๐๗.
ทาเนน สมจริยาย สํยเมน ทเมน จ / ยํ กตฺวา สุขิโต โหติ น จ ปจฺฉานุตปฺปติ.
人が布施と平等な行いと自制と調御によってなす業――その業によってその人は楽であり、その業が後にその人を焼くことはない。
ขุ. ชา. ปกิณฺณก. ๒๗/๓๙๘.
นิทฺทาสีลี สภาสีลี อนุฏฺฐาตา จ โย นโร / อลโส โกธปญฺญาโณ ตํ ปราภวโต มุขํ.
眠りにふけり、おしゃべりにふけり、勤勉でなく、怠惰で、短気な者――それがその者の破滅の因である。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๖.
ธโช รถสฺส ปญฺญาณํ ธูโม ปญฺญาณมคฺคิโน / ราชา รฏฺฐสฺส ปญฺญาณํ ภตฺตา ปญฺญาณมิตฺถิยา.
旗は車のしるし、煙は火のしるし、王は国のしるし、夫は女性のしるしである。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๘๖.
ธมฺมาราโม ธมฺมรโต ธมฺมํ อนุวิจินฺตยํ / ธมฺมํ อนุสฺสรํ ภิกฺขุ สทฺธมฺมา น ปริหายติ.
法を楽しみ喜び、法を思惟し、くり返し法を随念する比丘は、正法から退くことがない。
ขุ. ธ. ๒๕/๖๕.
นตฺถิ โลเก รโห นาม ปาปกมฺมํ ปกุพฺพโต / ปสฺสนฺติ วนภูตานิ ตํ พาโล มญฺญเต รโห.
悪をなす者にとって、世に隠れ場所などない。人々は森と見るが、愚者はその場所を隠れ場所だと思う。
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๓๑.
น มานกามสฺส ทโม อิธตฺถิ / น โมนมตฺถิ อสมาหิตสฺส / เอโก อรญฺเญ วิหรมฺปมตฺโต / น มจฺจุเธยฺยสฺส ตเรยฺย ปารํ.
この世において、慢を好む者に調御はなく、心の定まらぬ者に知はなく、放逸な者は森に独り住んでも死の領域を渡ることができない。
สํ. ส. ๑๕/๖.
น ปเรสํ วิโลมานิ น ปเรสํ กตากตํ / อตฺตโน ว อเวกฺเขยฺย กตานิ อกตานิ จ.
他人の粗い言葉を聞かず、他人のなしたことなさなかったことを見ず、ただ自らのなしたことなさなかったことのみを見るべきである。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๑.
ปมาทํ ภยโต ทิสฺวา อปฺปมาทญฺจ เขมโต / ภาเวถฏฺฐงฺคิกํ มคฺคํ เอสา พุทฺธานุสาสนี.
放逸を恐れと見、不放逸を安穏と見て、八正道を修せよ――これが諸仏の教誡である。
ขุ. จริยา. ๓๓/๕๙๕.
ปิยานํ อทสฺสนํ ทุกฺขํ อปฺปิยานญฺจ ทสฺสนํ / ตสฺมา ปิยํ น กยิราถ ปิยาปาโย หิ ปาปโก.
愛しいものを見ないのは苦であり、愛しくないものを見るのもまた苦である。ゆえに何ものをも愛しいものとしてはならない。愛しいものとの別離は悪しきものだからである。
ขุ. ธ. ๒๕/๔๓.
มจฺจุนพฺภาหโต โลโก ปริกฺขิตฺโต ชราย จ / หญฺญติ นิจฺจมตฺตาโณ ปตฺตทณฺโฑว ตกฺกโร.
死に打ち倒され、老いに囲まれ、守る者のない世は、刑罰に服さねばならぬ罪人のように、つねに苦しんでいる。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๓๕.
ยถาหิ องฺคสมฺภารา โหติ สทฺโท รโถ อิติ / เอวํ ขนฺเธสุ สนฺเตสุ โหติ สตฺโตติ สมฺมติ.
諸部分が組み合わされて「車」という言葉が用いられるように、諸蘊があるとき「生きもの」という名称が用いられる。
สํ. ส. ๑๕/๑๙๘. ขุ. มหา. ๒๙/๕๓๖.
ยถาปิ มูเล อนุปทฺทเว ทฬฺเห / ฉินฺโนปิ รุกฺโข ปุนเรว รูหติ / เอวมฺปิ ตณฺหานุสเย อนูหเต / นิพฺพตฺตติ ทุกฺขมิทํ ปุนปฺปุนํ.
根が堅固で害されていなければ、切られた木も再び生えるように、渇愛の随眠が除かれないかぎり、この苦はくり返し生じる。
ขุ. ธ. ๒๕/๖๐.
ยสฺส ราโค จ โทโส จ อวิชฺชา จ วิราชิตา / โส อิมํ สมุทฺทํ สคาหํ สรกฺขสํ / สอุมฺมิภยํ สุทุตฺตรํ อจฺจตริ.
貪・瞋・無明を捨て去った者は、猛獣がおり、賊がおり、波の恐れがある、渡りがたいこの海を渡ったと言われる。
สํ. สฬ. ๑๘/๑๙๗.
ยสฺมึ กามา น วสนฺติ ตณฺหา ยสฺส น วิชฺชติ / กถงฺกถา จ โย ติณฺโณ วิโมกฺโข ตสฺส นาปโร.
諸々の欲がなく、渇愛がなく、疑いを渡り越えた者――その人には、他のものに変わることのない解脱がある。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๔๓. ขุ. จู. ๓๐/๑๗๐.
โย ทุกฺขมทฺทกฺขิ ยโตนิทานํ / กาเมสุ โส ชนฺตุ กถํ นเมยฺย / อุปธึ วิทิตฺวาน สงฺโคติ โลเก / ตสฺเสว ชนฺตุ วินยาย สิกฺเข.
欲から生じたものゆえに苦しむ者が、どうして（心を）欲に向けられようか。依り所が世における執着であると知って、それを除くために学ぶべきである。
สํ. ส. ๑๕/๑๗๐.
โย เจตํ สหตี ชมฺมึ ตณฺหํ โลเก ทุรจฺจยํ / โสกา ตมฺหา ปปตนฺติ อุทพินฺทุว โปกฺขรา.
世において超えがたい卑しい渇愛を克服する者から、憂いは蓮の葉から水滴が落ちるように落ちてゆく。
ขุ. ธ. ๒๕/๖๐.
รเสสุ เคธํ อกรํ อโลโล / อนญฺญโปสี สปทานจารี / กุเล กุเล อปฺปฏิพทฺธจิตฺโต / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
貪らず、味に執着せず、他人を養わず、順次に托鉢し、家々に心を執着させずに、犀の角のように独り歩むべきである。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๔๐๖.
ริตฺตสฺส มุนิโน จรโต กาเมสุ อนเปกฺขิโน / โอฆติณฺณสฺส ปิหยนฺติ กาเมสุ คธิตา ปชา.
何ものも持たぬ者として住し、欲に未練なく、暴流を渡った聖者を、いまだ欲に執着する人々もまた好む。
ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๔.
วิทฺวา จ โย เวทคู นโร อิธ / ภวาภเว สงฺคมิมํ วิสชฺช / โส วีตตณฺโห อนีโฆ นิราโส / อตาริ โส ชาติชรนฺติ พฺรูมิ.
この世において知を極め、大小の生存への執着を捨てた者――その人は渇愛なく、苦なく、希求なく、生と老いを渡り越えたとわたしは説く。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๖. ขุ. จู. ๓๐/๑๐๔,๑๐๗
วิเวกญฺเญว สิกฺเขถ เอตทริยานมุตฺตมํ / เตน เสฏฺโฐ น มญฺเญถ ส เว นิพฺพานสนฺติเก.
聖者たちの最上の徳である遠離を学べ。その遠離のゆえに自らを勝れたものと思わない者は、涅槃の近くを行ずる者と言われる。
ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๔. ขุ. มหา. ๒๙/๑๙๑.
สงฺเกยฺย สงฺกิตพฺพานิ รกฺเขยฺยานาคตํ ภยํ / อนาคตภยา ธีโร อุโภ โลเก อเวกฺขติ.
疑うべき危険を疑い、まだ来ていない危険に備えよ。賢い人は未来を恐れて両世を見る。
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๓๖.
สญฺญํ ปริญฺญา วิตเรยฺย โอฆํ / ปริคฺคเหสุ มุนิ โนปลิตฺโต / อพฺพูฬฺหสลฺโล จรมปฺปมตฺโต / นาสึสติ โลกมิมํ ปรญฺจ.
想を遍知して暴流を渡れ。所有に執着せず、矢を抜いて不放逸に歩む聖者は、この世をも来世をも望まない者と言われる。
ขุ. สุ. ๒๕/๔๘๖. ขุ. มหา. ๒๙/๗๑.
สนฺตํ ตสฺส มนํ โหติ สนฺตา วาจา จ กมฺม จ / สมฺมทญฺญา วิมุตฺตสฺส อุปสนฺตสฺส ตาทิโน.
正しく知って解脱し、寂静にして安住するとき、その心は静まり、言葉と行いもまた静まる。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๘.
สพฺพปาปสฺส อกรณํ กุสลสฺสูปสมฺปทา / สจิตฺตปริโยทปนํ เอตํ พุทฺธานสาสนํ.
あらゆる悪をなさず、善を成就し、自らの心を清めること――この三つが諸仏の教誡である。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
สาธุ ธมฺมรุจี ราชา สาธุ ปญฺญาณวา นโร / สาธุ มิตฺตานมทฺทุพฺโภ ปาปสฺสากรณํ สุขํ.
善き王は法を喜ぶ者、善き人は智慧ある者、善き友は友を裏切らない者であり、楽は悪をなさないことにある。
ขุ. ชา. ปญฺญาส. ๒๘/๒๐.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก