พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นเอก · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๓ · ๒๑๘ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
ปกิรณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด
ปกิรณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด · นักธรรมชั้นเอก
บาลี (อักษรไทย)
โย ทุกฺขมทฺทกฺขิ ยโตนิทานํ
กาเมสุ โส ชนฺตุ กถํ นเมยฺย
อุปธึ วิทิตฺวาน สงฺโคติ โลเก
ตสฺเสว ชนฺตุ วินยาย สิกฺเข.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Yo dukkhamaddakkhi yatonidānaṃ
Kāmesu so jantu kathaṃ nameyya
Upadhiṃ viditvāna saṅgoti loke
Tasseva jantu vinayāya sikkhe.
คัมภีร์ที่มา : สํ. ส. ๑๕/๑๗๐.
คำแปล : ผู้ใดเห็นทุกข์ว่าเกิดเพราะกาม, ผู้นั้นจะพึงน้อม ( จิต ) ไปในกามได้อย่างไร, ผู้รู้จักอุปธิว่าเป็นเครื่องข้องในโลกแล้ว พึงศึกษาเพื่อกำจัดอุปธิเสีย.
Deutsch : Wer leidet unter dem, was aus der Sinnenlust entsteht – wie könnte er (den Geist) der Sinnenlust zuneigen? Wer die Daseinsgrundlagen als die Verstrickung in der Welt erkannt hat, übe sich, sie zu beseitigen.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยผู้ใดเห็นทุกข์ว่าเกิดเพราะกาม, ผู้นั้นจะพึงน้อม ( จิต ) ไปในกามได้อย่างไร, ผู้รู้จักอุปธิว่าเป็นเครื่องข้องในโลกแล้ว พึงศึกษาเพื่อกำจัดอุปธิเสีย.
EnglishWhoever suffers because of what is born of sensual pleasure — how could he incline (his mind) towards sensual pleasure? Knowing the substrates to be the entanglement in the world, one should train to remove them.
IndonesiaSiapa pun yang menderita karena apa yang timbul dari kenikmatan indria — bagaimana mungkin ia mencondongkan (batinnya) pada kenikmatan indria? Setelah mengetahui dasar-dasar penjelmaan sebagai jerat di dunia, hendaknya berlatih untuk menyingkirkannya.
中文因欲所生而受苦者，岂能倾（心）于欲？知依着是世间之缠缚，当学除去依着。
DeutschWer leidet unter dem, was aus der Sinnenlust entsteht – wie könnte er (den Geist) der Sinnenlust zuneigen? Wer die Daseinsgrundlagen als die Verstrickung in der Welt erkannt hat, übe sich, sie zu beseitigen.
DanskDen, der lider på grund af det, der fødes af sanselyst – hvordan skulle han vende (sindet) mod sanselyst? Den, der har erkendt tilværelsesgrundlagene som forviklingen i verden, bør øve sig i at fjerne dem.
हिन्दीजो काम से उत्पन्न होने के कारण दुःखी है, वह (चित्त को) काम की ओर कैसे झुकाए? उपधि को संसार में आसक्ति जानकर उसे दूर करने के लिए अभ्यास करे।
日本語欲から生じたものゆえに苦しむ者が、どうして（心を）欲に向けられようか。依り所が世における執着であると知って、それを除くために学ぶべきである。
नेपालीकामबाट उत्पन्न भएकाले दुःखी हुनेले (चित्त) कामतिर कसरी झुकाओस्? उपधिलाई संसारमा आसक्ति जानेर त्यसलाई हटाउन अभ्यास गर।
คำอธิบาย
คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน
« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อจินฺติตมฺปิ ภวติ จินฺติตมฺปิ วินสฺสติ / น หิ จินฺตามยา โภคา อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา.
Was nicht bedacht war, mag eintreten; was bedacht war, mag scheitern; der Reichtum einer Frau oder eines Mannes wird nie durch bloßes Wünschen erlangt.
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๖๗.
อชฺฌตฺตญฺจ พหิทฺธา จ เวทนํ นาภินนฺทโต / เอวํสตสฺส จรโต วิญฺญาณํ อุปรุชฺฌติ.
Wenn man sich nicht an Gefühlen, inneren wie äußeren, ergötzt und so achtsam lebt, erlischt das Bewusstsein.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๔๗. ขุ. จู. ๓๐/๒๑๘.
อชฺฌตฺตเมว อุปสเม / นาญฺญโต ภิกฺขุ สนฺติเมเสยฺย / อชฺฌตฺตํ อุปสนฺตสฺส / นตฺถิ อตฺตา กุโต นิรตฺตา วา.
Ein Mönch soll die Befleckungen und bösen Zustände in seinem Inneren zur Ruhe bringen und den Frieden nicht anderswo suchen; hat er das Innere beruhigt, so gibt es nichts Neues zu ergreifen – woher dann Ergriffenes, das loszulassen wäre?
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๔. ขุ. มหา. ๒๙/๔๒๕,๔๒๖.
อปฺปสฺสาทา ทุกฺขา กามา นตฺถิ กามา ปรํ ทุกฺขํ. / เย กาเม ปฏิเสวนฺติ นิรยนฺเต อุปปชฺชเร.
Die Sinnenfreuden bieten wenig Genuss und viel Leid; es gibt kein Leid, das größer wäre als die Sinnenlust; wer den Sinnenfreuden frönt, gelangt zur Hölle.
ขุ. ชา เอกาทสก. ๒๗/๓๑๕.
อพฺยาปชฺโฌ สิยา เอวํ สจฺจวาที จ มาณโว / อสฺมา โลกา ปรํ โลกํ เอวํ เปจฺจ น โสจติ.
Wer (anderen) nicht schadet und so die Wahrheit spricht, der trauert nicht, wenn er aus dieser Welt in eine andere gegangen ist.
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๒.
อลโส คิหี กามโภคี น สาธุ / อสญฺญโต ปพฺพชิโต น สาธุ / ราชา น สาธุ อนิสมฺมการี / โย ปณฺฑิโต โกธโน ตํ น สาธุ.
Ein träger Hausvater, der Sinnenfreuden genießt, ist nicht gut; ein unbeherrschter Mönch ist nicht gut; ein König, der ohne Überlegung handelt, ist nicht gut; ein zorniger Weiser ist nicht gut.
ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๔๖.
อสาเร สารมติโน สาเร จาสารทสฺสิโน / เต สารํ นาธิคจฺฉนฺติ มิจฺฉาสงฺกปฺปโคจรา.
Wer das Unwesentliche für wesentlich hält und das Wesentliche als unwesentlich ansieht, der weidet im Gefilde falscher Absichten und gelangt nicht zum Wesentlichen.
ขุ. ธ. ๒๕/๑๖.
อตีตํ นานุโสจนฺติ นปฺปชปฺปนฺติ นาคตํ / ปจฺจุปฺปนฺเนน ยาเปนฺติ เตน วณฺโณ ปสีทติ.
Wer dem Vergangenen nicht nachtrauert und dem Zukünftigen nicht nachjagt, sondern von dem lebt, was gegenwärtig ist – dessen Gesichtsfarbe ist heiter.
สํ. ส. ๑๕/๗.
อนวฏฺฐิตจิตฺตสฺส ลหุจิตฺตสฺส ทุพฺภิโน / นิจฺจํ อทฺธุวสีลสฺส สุขภาโว น วิชฺชติ.
Wer unsteten Geistes, leichtfertig ist, seine Freunde verrät und sich stets wankelmütig verhält, hat kein Glück.
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๔๒.
อิตฺถีธุตฺโต สุราธุตฺโต อกฺขธุตฺโต จ โย นโร / ลทฺธํ ลทฺธํ วินาเสติ ตํ ปราภวโต มุขํ.
Wer ein Weiberheld, ein Trinker und ein Spieler ist, vergeudet, was er erlangt hat; das ist eine Ursache seines Untergangs.
สุ. ขุ. ๒๕/๓๔๗.
อิตฺถี มลํ พฺรหฺมจริยสฺส เอตฺถายํ สชฺชเต ปชา / ตโป จ พฺรหฺมจริยญฺจ ตํ สินานมโนทกํ.
Frauen sind ein Makel für den heiligen Wandel; diese Menschen hängen an Frauen; Askese und heiliger Wandel sind das Bad, nicht Wasser.
สํ. ส. ๑๕/๕๒.
อุปนียติ ชีวิตมปฺปมายุํ / ชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณา / เอตํ ภยํ มรเณ เปกฺขมาโน / โลกามิสํ ปชเห สนฺติเปกฺโข.
Dieses kurze Leben wird vom Alter hinweggeführt; wird ein Wesen vom Alter hinweggeführt, so gibt es keinen Schutz; wer diese Gefahr im Tode sieht und den Frieden im Auge hat, gebe den weltlichen Köder auf.
สํ. ส. ๑๕/๗๗.
อุปสนฺโต อุปรโต มนฺตภาณี อนุทฺธโต / ธุนาติ ปาปเก ธมฺเม ทุมปตฺตํว มาลุโต.
Wer friedvoll ist, das Böse meidet, geschickt redet und nicht zerstreut ist, fegt die bösen Zustände hinweg, wie der Wind die Blätter fortträgt.
ขุ. เถร. ๒๖/๒๖๐.
เอวญฺเจ สตฺตา ชาเนยฺยุํ ทุกฺขายํ ชาติสมฺภโว / น ปาโณ ปาณินํ หญฺเญ ปาณฆาตี หิ โสจติ.
Wüssten die Wesen so: ‚diese Geburt, dieses Werden ist Leid‘, so würde ein Wesen kein Wesen töten; denn wer Wesen tötet, trauert.
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๖.
กาเมสุ นาภิคิชฺเฌยฺย มนสานาวิโล สิยา / กุสโล สพฺพธมฺมานํ สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช.
Ein Mönch soll den Sinnenfreuden nicht anhaften; sein Geist sei ungetrübt; er sei in allen Dingen kundig und in jeder Körperhaltung achtsam.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๑. ขุ. จู. ๓๐/๒๖.
ตานิ เอตานิ ทิฏฺฐานิ ภวเนตฺติ สมูหตา / อุจฺฉินฺนํ มูลํ ทุกฺขสฺส นตฺถิทานิ ปุนพฺภโว.
Wer die edlen Wahrheiten gesehen, das zum Dasein führende Begehren entwurzelt und die Wurzel des Leidens abgeschnitten hat, hat kein weiteres Werden.
ที. มหา. ๑๐/๑๐๗.
ทาเนน สมจริยาย สํยเมน ทเมน จ / ยํ กตฺวา สุขิโต โหติ น จ ปจฺฉานุตปฺปติ.
Welche Tat ein Mensch durch Geben, durch gleichmäßigen Wandel, durch Zurückhaltung und Selbstzähmung tut – dieser Tat wegen ist er glücklich, und sie brennt ihn hernach nicht.
ขุ. ชา. ปกิณฺณก. ๒๗/๓๙๘.
นิทฺทาสีลี สภาสีลี อนุฏฺฐาตา จ โย นโร / อลโส โกธปญฺญาโณ ตํ ปราภวโต มุขํ.
Wer dem Schlaf ergeben, gesprächig, nicht fleißig, träge und jähzornig ist – das ist eine Ursache seines Untergangs.
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๖.
ธโช รถสฺส ปญฺญาณํ ธูโม ปญฺญาณมคฺคิโน / ราชา รฏฺฐสฺส ปญฺญาณํ ภตฺตา ปญฺญาณมิตฺถิยา.
Das Banner ist das Kennzeichen des Wagens, der Rauch das Kennzeichen des Feuers, der König das Kennzeichen des Reiches, der Gatte das Kennzeichen der Frau.
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๘๖.
ธมฺมาราโม ธมฺมรโต ธมฺมํ อนุวิจินฺตยํ / ธมฺมํ อนุสฺสรํ ภิกฺขุ สทฺธมฺมา น ปริหายติ.
Ein Mönch, der sich am Dhamma freut und ergötzt, den Dhamma bedenkt und sich immer wieder an den Dhamma erinnert, fällt vom wahren Dhamma nicht ab.
ขุ. ธ. ๒๕/๖๕.
นตฺถิ โลเก รโห นาม ปาปกมฺมํ ปกุพฺพโต / ปสฺสนฺติ วนภูตานิ ตํ พาโล มญฺญเต รโห.
Für den Übeltäter gibt es in der Welt keinen verborgenen Ort; die Leute sehen einen Wald, der Tor aber hält jenen Ort für verborgen.
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๓๑.
น มานกามสฺส ทโม อิธตฺถิ / น โมนมตฺถิ อสมาหิตสฺส / เอโก อรญฺเญ วิหรมฺปมตฺโต / น มจฺจุเธยฺยสฺส ตเรยฺย ปารํ.
In dieser Welt gibt es keine Selbstzähmung für den, der den Dünkel liebt; kein Wissen für den unsteten Geistes; der Nachlässige, auch wenn er allein im Wald weilt, kann das Reich des Todes nicht überqueren.
สํ. ส. ๑๕/๖.
น ปเรสํ วิโลมานิ น ปเรสํ กตากตํ / อตฺตโน ว อเวกฺเขยฺย กตานิ อกตานิ จ.
Man höre nicht auf die groben Worte anderer und sehe nicht auf das, was andere getan und unterlassen haben; man betrachte nur, was man selbst getan und unterlassen hat.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๑.
ปมาทํ ภยโต ทิสฺวา อปฺปมาทญฺจ เขมโต / ภาเวถฏฺฐงฺคิกํ มคฺคํ เอสา พุทฺธานุสาสนี.
Wer die Nachlässigkeit als Gefahr und die Unermüdlichkeit als Sicherheit sieht, entfalte den Achtfachen Pfad – das ist die Weisung der Buddhas.
ขุ. จริยา. ๓๓/๕๙๕.
ปิยานํ อทสฺสนํ ทุกฺขํ อปฺปิยานญฺจ ทสฺสนํ / ตสฺมา ปิยํ น กยิราถ ปิยาปาโย หิ ปาปโก.
Das Liebe nicht zu sehen ist Leid, und das Unliebe zu sehen ist auch Leid; darum mache man sich nichts lieb, denn die Trennung vom Lieben ist übel.
ขุ. ธ. ๒๕/๔๓.
มจฺจุนพฺภาหโต โลโก ปริกฺขิตฺโต ชราย จ / หญฺญติ นิจฺจมตฺตาโณ ปตฺตทณฺโฑว ตกฺกโร.
Die Welt, vom Tod niedergestreckt und vom Alter umzingelt, ohne Beschützer, quält sich beständig wie ein Sträfling, der sich der Strafe fügen muss.
ขุ. เถร. ๒๖/๓๓๕.
ยํ ลภติ น เตน ตุสฺสติ / ยํ ปตฺเถติ ลทฺธํ หีเฬติ / อิจฺฉา หิ อนนฺตโคจรา / วิคติจฺฉานํ นโม กโรม เส.
Was ein Mensch auch bekommt, damit ist er nicht zufrieden; wonach er verlangt, das lässt ihn das Erlangte verachten; weil das Verlangen kein Ende hat, wollen wir die Verlangenslosen verehren.
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๙๔.
ยถาหิ องฺคสมฺภารา โหติ สทฺโท รโถ อิติ / เอวํ ขนฺเธสุ สนฺเตสุ โหติ สตฺโตติ สมฺมติ.
Wie, wenn die Teile zusammengefügt sind, das Wort ‚Wagen‘ gebraucht wird, so gilt, wenn die Daseinsgruppen vorhanden sind, die Übereinkunft ‚ein Wesen‘.
สํ. ส. ๑๕/๑๙๘. ขุ. มหา. ๒๙/๕๓๖.
ยถาปิ มูเล อนุปทฺทเว ทฬฺเห / ฉินฺโนปิ รุกฺโข ปุนเรว รูหติ / เอวมฺปิ ตณฺหานุสเย อนูหเต / นิพฺพตฺตติ ทุกฺขมิทํ ปุนปฺปุนํ.
Wie ein Baum, auch gefällt, wieder nachwächst, solange seine Wurzel fest und unversehrt ist, so entsteht dieses Leid immer wieder, solange die Neigung zum Begehren nicht beseitigt ist.
ขุ. ธ. ๒๕/๖๐.
ยสฺส ราโค จ โทโส จ อวิชฺชา จ วิราชิตา / โส อิมํ สมุทฺทํ สคาหํ สรกฺขสํ / สอุมฺมิภยํ สุทุตฺตรํ อจฺจตริ.
Wer Gier, Hass und Unwissenheit abgestreift hat, von dem heißt es, er habe dieses Meer mit seinen Ungeheuern, seinen Räubern, seiner Wogengefahr – so schwer zu überqueren – überquert.
สํ. สฬ. ๑๘/๑๙๗.
ยสฺมึ กามา น วสนฺติ ตณฺหา ยสฺส น วิชฺชติ / กถงฺกถา จ โย ติณฺโณ วิโมกฺโข ตสฺส นาปโร.
In wem keine Sinnenlust wohnt, in wem kein Begehren ist und wer den Zweifel überquert hat – für den gibt es eine Befreiung, die sich in nichts anderes mehr wandelt.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๔๓. ขุ. จู. ๓๐/๑๗๐.
โย เจตํ สหตี ชมฺมึ ตณฺหํ โลเก ทุรจฺจยํ / โสกา ตมฺหา ปปตนฺติ อุทพินฺทุว โปกฺขรา.
Wer jenes niedrige, in der Welt so schwer zu bezwingende Begehren bezwingt – von dem fallen die Sorgen ab wie Wassertropfen vom Lotosblatt.
ขุ. ธ. ๒๕/๖๐.
รเสสุ เคธํ อกรํ อโลโล / อนญฺญโปสี สปทานจารี / กุเล กุเล อปฺปฏิพทฺธจิตฺโต / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
Nicht gierig, nicht an Geschmäcken hängend, niemanden ernährend, der Reihe nach um Almosen gehend, mit einem an Familien nicht haftenden Geist, wandere man allein wie das Horn des Nashorns.
ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๗. ขุ. จู. ๓๐/๔๐๖.
ริตฺตสฺส มุนิโน จรโต กาเมสุ อนเปกฺขิโน / โอฆติณฺณสฺส ปิหยนฺติ กาเมสุ คธิตา ปชา.
Den Weisen, der als Besitzloser lebt, den Sinnenfreuden nicht anhängt und die Flut überquert hat, lieben selbst die Menschen, die noch an den Sinnenfreuden hängen.
ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๔.
วิทฺวา จ โย เวทคู นโร อิธ / ภวาภเว สงฺคมิมํ วิสชฺช / โส วีตตณฺโห อนีโฆ นิราโส / อตาริ โส ชาติชรนฺติ พฺรูมิ.
Wer in dieser Welt das Wissen gemeistert und die Bindung an großes und kleines Dasein abgelegt hat – der ist frei von Begehren, frei von Leid, frei von Sehnsucht; von ihm sage ich, er habe Geburt und Alter überschritten.
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๖. ขุ. จู. ๓๐/๑๐๔,๑๐๗
วิเวกญฺเญว สิกฺเขถ เอตทริยานมุตฺตมํ / เตน เสฏฺโฐ น มญฺเญถ ส เว นิพฺพานสนฺติเก.
Man übe sich in der Abgeschiedenheit, die die höchste Tugend der Edlen ist; wer sich dieser Abgeschiedenheit wegen nicht für vortrefflich hält, von dem heißt es, er wandle nahe dem Nibbāna.
ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๔. ขุ. มหา. ๒๙/๑๙๑.
สงฺเกยฺย สงฺกิตพฺพานิ รกฺเขยฺยานาคตํ ภยํ / อนาคตภยา ธีโร อุโภ โลเก อเวกฺขติ.
Man argwöhne die Gefahr, die zu argwöhnen ist, und wache vor der Gefahr, die noch nicht gekommen ist; der Kluge blickt aus Furcht vor der Zukunft auf beide Welten.
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๓๖.
สญฺญํ ปริญฺญา วิตเรยฺย โอฆํ / ปริคฺคเหสุ มุนิ โนปลิตฺโต / อพฺพูฬฺหสลฺโล จรมปฺปมตฺโต / นาสึสติ โลกมิมํ ปรญฺจ.
Wer die Wahrnehmung völlig durchschaut hat, mag die Flut überqueren; der Weise, der an Besitztümern nicht hängt, den Pfeil herausgezogen hat und unermüdlich wandert, von dem heißt es, er sehne sich weder nach dieser noch nach der nächsten Welt.
ขุ. สุ. ๒๕/๔๘๖. ขุ. มหา. ๒๙/๗๑.
สนฺตํ ตสฺส มนํ โหติ สนฺตา วาจา จ กมฺม จ / สมฺมทญฺญา วิมุตฺตสฺส อุปสนฺตสฺส ตาทิโน.
Wer durch rechtes Wissen befreit, friedvoll und beständig ist, dessen Geist ist friedvoll, und friedvoll sind sein Reden und Tun.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๘.
สพฺพปาปสฺส อกรณํ กุสลสฺสูปสมฺปทา / สจิตฺตปริโยทปนํ เอตํ พุทฺธานสาสนํ.
Alles Böse nicht tun, das Heilsame zur Vollendung bringen, das eigene Herz läutern – diese drei sind die Weisung der Erwachten.
ขุ. ธ. ๒๕/๓๙.
สาธุ ธมฺมรุจี ราชา สาธุ ปญฺญาณวา นโร / สาธุ มิตฺตานมทฺทุพฺโภ ปาปสฺสากรณํ สุขํ.
Ein guter König ist, wer sich am Dhamma freut; ein guter Mensch, wer Weisheit hat; ein guter Freund, wer Freunde nicht verrät; Glück liegt darin, nichts Böses zu tun.
ขุ. ชา. ปญฺญาส. ๒๘/๒๐.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก