อกกฺกสํ วิญฺญาปนึ คิรํ สจฺจํ อุทีรเย / ยาย นาภิสเช กญฺจิ ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

วาจาวรรค — หมวดวาจา · นักธรรมชั้นเอก

บาลี (อักษรไทย)

อกกฺกสํ วิญฺญาปนึคิรํ สจฺจํ อุทีรเย

ยาย นาภิสเช กญฺจิตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ

Akakkasaṃ viññāpaniṃGiraṃ saccaṃ udīraye

Yāya nābhisaje kañciTamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

คัมภีร์ที่มา : ขุ. ธ. ๒๕/๗๐.

คำแปล : ผู้ใด พึงกล่าวถ้อยคำอันไม่เป็นเหตุให้ใคร ๆ ขัดใจ ไม่หยาบคาย เป็นเครื่องให้รู้ความได้และเป็นคำจริง, เราเรียกผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์.

คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน

สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้

ผู้ใด ไม่โกรธ ไม่สะดุ้ง ไม่โอ้อวด ไม่รำคาญ พูดด้วยปัญญา ไม่ฟุ้งซ่าน ผู้นั้นแลชื่อว่า เป็นมุนี มีวาจาสำรวมแล้ว.

ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๐. ขุ. มหา. ๒๙/๒๕๗.

คนเขลา ย่อมกล่าวในเรื่องใด ไม่ถูกผูกก็ติดในเรื่องนั้น, คนฉลาดย่อมกล่าวในเรื่องใด แม้ถูกผูก ก็หลุดในเรื่องนั้น.

ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๓๙.

ผู้มีภูมิปัญญา ย่อมไม่พูดพล่อย ๆ เพราะเหตุแห่งคนอื่นหรือตนเอง ผู้นั้นย่อมมีผู้บูชาในท่ามกลางชุมชน แม้ภายหลังเขาย่อมไปสู่สุคติ.

ขุ. ชา. วีสติ. ๒๗/๔๒๗.

พระพุทธเจ้าตรัสพระวาจาใด เป็นคำปลอดภัย เพื่อบรรลุพระนิพพาน และเพื่อทำที่สุดทุกข์, พระวาจานั้นแล เป็นสูงสุดแห่งวาจาทั้งหลาย.

ขุ. เถร. ๒๖/๔๓๔.

คำสัตย์แล เป็นวาจาไม่ตาย นั่นเป็นธรรมเก่า สัตบุรุษทั้งหลาย เป็นผู้ตั้งมั่นในคำสัตย์ที่เป็นอรรถและเป็นธรรม.

ขุ. เถร. ๒๖/๔๓๔.