พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นเอก · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๓ · ๒๑๘ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
เสวนาวรรค — หมวดคบหา
เสวนาวรรค — หมวดคบหา · นักธรรมชั้นเอก
บาลี (อักษรไทย)
ปิสุเณน จ โกธเนน
มจฺฉรินา จ วิภูตินนฺทินา
สขิตํ น กเรยฺย ปณฺฑิโต
ปาโป กาปุริเสน สงฺคโม.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Pisuṇena ca kodhanena
Maccharinā ca vibhūtinandinā
Sakhitaṃ na kareyya paṇḍito
Pāpo kāpurisena saṅgamo.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๕.
คำแปล : บัณฑิตไม่ควรทำความเป็นเพื่อนกับคนส่อเสียด คนมักโกรธ คนตระหนี่ และคนเพลิดเพลินในสมบัติ เพราะการสมาคมกับคนชั่ว เป็นความเลวทราม.
नेपाली : पण्डितले चुक्ली गर्ने, रिसाहा, कञ्जुस र सम्पत्तिमा रमाउनेसँग मित्रता नगरोस्; किनकि दुर्जनको समागम नीच हो।
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยบัณฑิตไม่ควรทำความเป็นเพื่อนกับคนส่อเสียด คนมักโกรธ คนตระหนี่ และคนเพลิดเพลินในสมบัติ เพราะการสมาคมกับคนชั่ว เป็นความเลวทราม.
EnglishThe wise should not make friends with the slanderer, the angry, the stingy and the one who revels in possessions; for association with the wicked is base.
IndonesiaOrang bijak hendaknya tidak bersahabat dengan pemfitnah, pemarah, orang kikir, dan orang yang bersenang-senang dalam harta; karena bergaul dengan orang jahat adalah kehinaan.
中文智者不应与两舌者、易怒者、悭吝者及沉迷财富者为友;因为与恶人交往是卑劣之事。
DeutschDer Weise schließe keine Freundschaft mit dem Verleumder, dem Zornigen, dem Geizigen und dem, der in Besitz schwelgt; denn der Umgang mit Schlechten ist gemein.
DanskDen vise bør ikke slutte venskab med bagtaleren, den vrede, den gerrige og den, der svælger i ejendom; for samvær med de onde er nedrigt.
हिन्दीपण्डित चुगलखोर, क्रोधी, कृपण और सम्पत्ति में रमने वाले से मित्रता न करे; क्योंकि दुर्जनों का समागम नीचता है।
日本語賢者は中傷する者、怒りっぽい者、物惜しみする者、財に耽る者と友となるべきではない。悪人との交わりは卑しいからである。
नेपालीपण्डितले चुक्ली गर्ने, रिसाहा, कञ्जुस र सम्पत्तिमा रमाउनेसँग मित्रता नगरोस्; किनकि दुर्जनको समागम नीच हो।

คำอธิบาย
यो व्याख्या बौद्ध सूक्तिको व्याख्याको एउटा उदाहरण मात्र हो, उत्तर-कुञ्जी होइन। विद्यार्थीहरूले यसलाई प्रारम्भिक मार्गदर्शनका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। विस्तृत बुझाइका लागि त्रिपिटक र अन्य ग्रन्थहरू पनि अध्ययन गर्नुहोस्।
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

सूक्ति "पिसुणेन च कोधनेन मच्छरिना च विभूतिनन्दिना सखितं न करेय्य पण्डितो पापो कापुरिसेन सङ्गमो" को अर्थ हो "पण्डितले चुक्ली लगाउने, रिसाहा, कन्जुस र सम्पत्तिमा रमाउने व्यक्तिसँग मित्रता गर्नु हुँदैन, किनकि दुर्जनसँगको सङ्गत निकृष्ट हो।" यो सूक्तिले पण्डितले मित्रता गर्नु नहुने चार प्रकारका मानिसहरू बताउँछ: चुक्ली लगाउने (पिसुण), जसले फुट ल्याउन यताको कुरा उता लैजान मन पराउँछ; रिसाहा (कोधन), जो छिट्टै रिसाउँछ र रिस पालेर राख्छ; कन्जुस (मच्छरी), जसले आफ्नो कुरामा मोह गरेर बाँड्न चाहँदैन; र सम्पत्तिमा रमाउने (विभूतिनन्दी)। त्यसपछि यसले निष्कर्ष दिन्छ कि दुर्जन (कापुरिस) को सङ्गत निकृष्ट हो। पालिमा "विभूति" शब्दका दुई अर्थ हुन सक्छन्: समृद्धि वा सम्पत्ति, र विनाश। पुस्तकले पहिलो अर्थअनुसार अनुवाद गरेको छ, अर्थात् धन र समृद्धिमा यति डुबेको व्यक्ति कि उसले धम्म बिर्सन्छ। दोस्रो अर्थ लिने हो भने, यसको अर्थ अरूको विनाशमा रमाउने व्यक्ति हुन्छ, अर्थात् कसैलाई खस्किएको देखेर खुसी हुने, र यो पनि सङ्गत गर्नु नहुने मानिसको लक्षण हो।

यो गाथा थेरगाथामा आउँछ, जुन मूर्खहरूको सङ्गतको दोष आफ्नै अनुभवबाट देखेका थेरका वचन हुन्। यस गाथाको आशय मानिसहरूलाई उनीहरूको शरीर, वाणी र मनको आचरणबाट चिन्न सिकाउनु हो, किनकि यी चारै लक्षण नजिक रहनेहरूका लागि दुःखको कारण बन्छन्। चुक्ली लगाउनेले एकता नष्ट गर्छ, रिसाहाले वातावरण तातो बनाउँछ, र कन्जुसले आवश्यकताको बेला सहयोग गर्दैन। सम्पत्तिमा हराएको व्यक्तिले मानिसको मूल्य भलाइभन्दा धनले नाप्छ, अनि अरूको विनाशमा रमाउने व्यक्ति आफ्नै मित्रलाई पनि भूल गरेको बेला झन् चोट पुर्‍याउन तयार हुन्छ।

"कापुरिस" शब्दको सोझो अर्थ हो घृणित पुरुष, अर्थात् सत्पुरुषका गुण नभएको व्यक्ति। त्यसैले यस गाथाका चार लक्षण त्यस्तो व्यक्तिलाई चिन्ने चिह्न हुन्, र ती विकास गर्नुपर्ने गुणहरूका विपरीत हुन्, अर्थात् मेल गराउने वाणी, धैर्य, त्याग, सन्तोष र मुदिता, अर्थात् अरूको भलो हुँदा खुसी हुनु। साथै, यो गाथाले कसैलाई हेला वा घृणा गर्न सिकाउँदैन, किनकि सबैमा केही न केही रिस वा कन्जुसी हुन सक्छ, बरु सामान्यतया यस्तै स्वभाव भएकाहरूसँग घनिष्ठता नबढाउन चेतावनी दिन्छ, ताकि हामी पनि उनीहरूमा विलीन नहोऔं।

दैनिक जीवनमा, विहारमा बस्ने भिक्षु र सामणेरहरूले अरूका कुरा ल्याएर आपसमा मनमुटाव गराउने व्यक्तिसँग सङ्गत गरे भने, थाहै नपाई आफ्ना सहधम्मी साथीहरूप्रति पूर्वाग्रह पाल्न सक्छन्। गृहस्थहरूमा, कार्यस्थलमा अरूको कुरा काट्न मन पराउने व्यक्तिको नजिक रहने कर्मचारी पनि विवादमा तानिन सक्छ। छिट्टै रिसाउने र बल प्रयोग गर्न मन पराउने साथीसँग रहने विद्यार्थी पनि दुःखमा पर्न सक्छ। अनि हरेक कुरालाई धन र विलासिताले नाप्नेहरूसँगको सङ्गतले हाम्रो मनलाई बिस्तारै भौतिक वस्तुतिर तान्छ।

त्यसैले पण्डितले आफूले सङ्गत गर्न लागेका व्यक्तिहरूको आचरणमा ध्यान दिनुपर्छ, र चुक्ली लगाउने, रिसाहा, कन्जुस वा सम्पत्तिमा रमाउनेहरूसँग घनिष्ठता बढाउनु हुँदैन। साथै आफूमा यी लक्षणहरू छन् कि छैनन् भनी आफैंलाई जाँचेर तिनलाई त्याग्नुपर्छ, ताकि ऊ अरूको असल मित्र बन्न सकोस् र आफ्नो जीवन सत्पुरुषहरूको बीचमा राख्न सकोस्, जस्तो सूक्तिले भन्छ: "पण्डितले चुक्ली लगाउने, रिसाहा, कन्जुस र सम्पत्तिमा रमाउने व्यक्तिसँग मित्रता गर्नु हुँदैन, किनकि दुर्जनसँगको सङ्गत निकृष्ट हो।"

« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อุทฺธโต จปโล ภิกฺขุ มิตฺเต อาคมฺม ปาปเก / สํสีทติ มโหฆสฺมึ อุมฺมิยา ปฏิกุชฺชิโต.
उद्धत, डगमगाउने, पापमित्रको आश्रय लिने भिक्षु छालले हानिएर महाजलमा डुब्छ।
ขุ. เถร. ๒๖/๓๖๖.
ธมฺมกาโม สุตาธาโร ภเวยฺย ปริปุจฺฉโก / สกฺกจฺจํ ปยิรุปาเสยฺย สีลวนฺเต พหุสฺสุเต.
धर्मप्रेमी, श्रुतधर, प्रश्न सोध्ने बन र शीलवान् तथा बहुश्रुतहरूको आदरपूर्वक उपासना गर।
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๒.
นิธีนํว ปวตฺตารํ ยํ ปสฺเส วชฺชทสฺสินํ / นิคฺคยฺหวาทึ เมธาวึ ตาทิสํ ปณฺฑิตํ ภเช / ตาทิสํ ภชมานสฺส เสยฺโย โหติ น ปาปิโย.
दोष देखाउने, गाडेको धन बताउनेजस्तो, हप्काउने र प्रज्ञावान् पण्डित देखे त्यस्तो पण्डितको सङ्गत गर; त्यस्तासँग सङ्गत गर्दा भलो नै हुन्छ, नराम्रो होइन।
ขุ. ธ. ๒๕/๒๕.
นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี / น จ หาเยถ กทาจิ ตุลฺยเสวี / เสฏฺฐมุปนมํ อุเทติ ขิปฺปํ / ตสฺมา อตฺตโน อุตฺตรึ ภเชถ.
जुनसुकै बेला हीनको सङ्गत गर्ने हीन हुन्छ, समानको सङ्गत गर्ने अवनति गर्दैन, श्रेष्ठको सङ्गत गर्ने छिटो माथि उठ्छ; त्यसैले आफूभन्दा माथिकाको सङ्गत गर।
องฺ. ติก. ๒๐/๑๕๘.
ปสนฺนเมว เสเวยฺย อปฺปสนฺนํ วิวชฺชเย / ปสนฺนํ ปยิรุปาเสยฺย รหทํวุทกตฺถิโก.
श्रद्धावान् (प्रसन्न-चित्त) को मात्र सङ्गत गर, अश्रद्धालुलाई छोड, श्रद्धावान्को उपासना गर, जसरी पानी चाहने पोखरीमा जान्छ।
ขุ. ชา. ปญฺญาส. ๒๘/๒๓.
ภเช ภชนฺตํ ปุริสํ อภชนฺตํ น ภชฺชเย / อสปฺปุริสธมฺโม โส โย ภชนฺตํ น ภชฺชติ.
आफूसँग सङ्गत गर्नेसँग सङ्गत गर, नगर्नेसँग नगर; आफूसँग सङ्गत गर्नेसँग सङ्गत नगर्नेमा सत्पुरुषको धर्म छैन।
ขุ. ชา. ปญฺญาส. ๒๘/๒๓.
สพฺภิเรว สมาเสถ สพฺภิ กุพฺเพถ สนฺถวํ / สตํ สทฺธมฺมมญฺญาย สพฺพทุกฺขา ปมุจฺจติ.
सत्पुरुषको समागम गर, सत्पुरुषसँग घनिष्ठता गर; सत्पुरुषको सद्धर्म जानेर ऊ सबै दुःखबाट मुक्त हुन्छ।
สํ. ส. ๑๕/๘๐.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก